testosteronowa terapia zastępcza
Testosteronowa terapia zastępcza (TTZ) to metoda leczenia stosowana u mężczyzn z niedoborem testosteronu (hipogonadyzmem). Polega na uzupełnianiu poziomu tego hormonu do wartości fizjologicznych przy użyciu preparatów farmaceutycznych.
Wskazaniami do wprowadzenia TTZ są potwierdzone klinicznie i laboratoryjnie objawy hipogonadyzmu, takie jak: zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, obniżony nastrój, zmniejszenie masy mięśniowej oraz gęstości mineralnej kości. Diagnostyka powinna obejmować co najmniej dwukrotny pomiar stężenia testosteronu całkowitego we krwi, wykonany rano, na czczo.
Testosteron może być podawany w różnych postaciach: jako preparaty do iniekcji (krótko- i długodziałające), żele przezskórne, plastry, implanty podskórne oraz preparaty doustne. Wybór formy terapii zależy od preferencji pacjenta, współistniejących chorób, kosztów oraz dostępności preparatów.
Podczas prowadzenia TTZ konieczne jest regularne monitorowanie skuteczności leczenia oraz występowania działań niepożądanych. Należy kontrolować parametry morfologii krwi, profil lipidowy, poziom PSA (antygen swoisty dla prostaty), funkcję wątroby oraz wykonywać okresowe badania prostaty. Do potencjalnych działań niepożądanych należą: policytemia, pogorszenie parametrów lipidowych, obrzęki, trądzik, łysienie oraz potencjalne ryzyko progresji raka prostaty.
Przeciwwskazaniami do TTZ są: rak prostaty, rak piersi u mężczyzn, ciężka niewydolność serca, nieleczona bezdech senny, hematokryt >54% oraz chęć posiadania potomstwa w najbliższym czasie (ze względu na hamujący wpływ egzogennego testosteronu na spermatogenezę).
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Testavan
Produkt leczniczy Testavan jest wskazany wyłącznie do leczenia potwierdzonego klinicznie i biochemicznie hipogonadyzmu, z koniecznością potwierdzenia niedoboru testosteronu na podstawie objawów klinicznych oraz dwóch oddzielnych oznaczeń stężenia testosteronu w surowicy. Przed rozpoczęciem terapii należy wykluczyć inne przyczyny objawów oraz ryzyko raka gruczołu krokowego poprzez badanie palpacyjne przez odbyt i oznaczenie PSA, wykonywane co najmniej raz w roku (lub dwa razy u pacjentów starszych i z grupy podwyższonego ryzyka). Monitorowanie terapii obejmuje regularne oznaczanie stężenia testosteronu, hemoglobiny, hematokrytu, testów czynnościowych wątroby oraz profilu lipidowego, a dawkowanie powinno być dostosowywane indywidualnie w celu utrzymania stężenia testosteronu na poziomie eugonadalnym. Objawy nadmiernego działania androgenów, takie jak drażliwość, nerwowość, zwiększenie masy ciała czy częste erekcje, wymagają modyfikacji dawki.
androgenizacja, bezdech senny, choroba neurologiczna, choroba niedokrwienna serca, glikol propylenowy, globulina wiążąca tyroksynę, hemoglobina i hematokryt, hiperkalcemia i hiperkalciuria, hipogonadyzm, łagodny rozrost gruczołu krokowego, migrena, nadciśnienie tętnicze, niewydolność narządowa, niewydolność serca, nowotwór, padaczka, poziom eugonadalny, profil lipidowy, rak gruczołu krokowego, testosteronowa terapia zastępcza, testy czynnościowe wątroby, trombofilia, zaburzenia krzepnięcia, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Testosteron – Dawkowanie i sposób podawania
Testosteron jest podstawowym hormonem stosowanym w terapii hipogonadyzmu męskiego, a jego dawkowanie zależy od formy farmaceutycznej i indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparaty przezskórne, takie jak Androtop (5 g żelu zawierającego 50 mg testosteronu, maks. 10 g/dobę) i Testavan (23 mg testosteronu na jedno uruchomienie pompki, maks. 69 mg/dobę), zapewniają stabilne stężenia hormonu przy codziennej aplikacji. Monitorowanie stężenia testosteronu w surowicy jest kluczowe: dla Androtopu zaleca się kontrolę około 2. dnia terapii i korektę dawki po tygodniu, natomiast dla Testavanu pomiary wykonuje się 2-4 godziny po aplikacji, w 14. i 35. dniu leczenia. Iniekcje testosteronu, takie jak Nebido (1000 mg co 10-14 tygodni) i Testosteronum prolongatum Jelfa (100-200 mg co tydzień, następnie 100 mg co 2-4 tygodnie), wymagają ścisłego monitorowania stężeń i dostosowywania odstępów między podaniami, aby utrzymać poziomy w dolnej jednej trzeciej normy. Doustny Undestor Testocaps (120-160 mg/dobę początkowo, następnie 40-120 mg/dobę) powinien być przyjmowany podczas posiłku, z podziałem dawki na dwie części.
androtop, badanie laboratoryjne, dawka nasycająca, droga podania, działanie niepożądane, enantan testosteronu, hipogonadyzm męski, kapsułka doustna, mięsień pośladkowy, Nebido, postać farmaceutyczna, roztwór do wstrzykiwań, stężenie testosteronu, terapia testosteronem, Testavan, testosteron, testosteron w osoczu, testosteron w surowicy, testosteronowa terapia zastępcza, testosteronu undekanian, Testosteronum Prolongatum, undecylan testosteronu, Undestor Testocaps, wstrzyknięcie domięśniowe, żel przezskórny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Testavan 20 mg/g
Testavan to żel przezskórny zawierający 20 mg/g testosteronu, stosowany wyłącznie w testosteronowej terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem. Rozpoznanie hipogonadyzmu wymaga obecności charakterystycznych objawów klinicznych (np. zmniejszenie libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, obniżenie masy mięśniowej) oraz dwukrotnego, porannego oznaczenia obniżonego stężenia całkowitego testosteronu w surowicy. Preparat aplikuje się za pomocą pompki dozującej, która uwalnia 1,15 g żelu (23 mg testosteronu) na jedno naciśnięcie, co umożliwia precyzyjne dawkowanie. Żel zawiera także glikol propylenowy (0,2 g/g), co należy uwzględnić u pacjentów z nadwrażliwością na tę substancję pomocniczą.
badania biochemiczne, glikol propylenowy, guz przysadki, hipogonadyzm, hipogonadyzm hipergonadotropowy, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, hipogonadyzm związany z wiekiem, nadwrażliwość na substancje, niedobór androgenów, niedobór testosteronu, oś podwzgórze-przysadka, poziom testosteronu, stężenie całkowitego testosteronu, testosteronowa terapia zastępcza, zaburzenia erekcji, żel przezskórny, żel przezskórny z testosteronem, zespół Kallmanna, zespół Klinefeltera, zmniejszone libido - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Androtop 50 mg/5 g
Androtop to preparat zawierający 50 mg testosteronu w postaci żelu (5 g żelu w saszetce), stosowany wyłącznie w testosteronowej terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem. Rozpoznanie hipogonadyzmu wymaga obecności charakterystycznych objawów klinicznych niedoboru androgenów oraz obniżonego stężenia testosteronu w surowicy krwi. Hipogonadyzm może mieć etiologię pierwotną (dysfunkcja jąder) lub wtórną (zaburzenia podwzgórza lub przysadki), a jego objawy znacząco obniżają jakość życia pacjenta, uzasadniając wdrożenie terapii substytucyjnej.
- Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Testavan 20 mg/g
Testavan to żel przezskórny zawierający 20 mg testosteronu na gram preparatu, z dawką początkową 23 mg testosteronu (1 uruchomienie pompki dozującej) stosowaną raz na dobę w terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z hipogonadyzmem. Stężenie testosteronu w surowicy należy kontrolować 2-4 godziny po aplikacji, około 14. i 35. dnia terapii lub po zmianie dawki, aby utrzymać poziom eugonadalny. Dawkę można zwiększyć lub zmniejszyć o 23 mg (1 uruchomienie pompki) w zależności od stężenia testosteronu: poniżej 17,3 nmol/l (500 ng/dl) – zwiększyć dawkę, powyżej 36,4 nmol/l (1050 ng/dl) – zmniejszyć dawkę. Maksymalna dawka to 69 mg testosteronu na dobę (3 uruchomienia pompki). Pacjenci w podeszłym wieku stosują dawkę jak dorośli, z uwzględnieniem fizjologicznego spadku testosteronu, a osoby z zaburzeniami nerek i wątroby wymagają ostrożności ze względu na brak specjalistycznych badań.
aplikator, badanie laboratoryjne, dostosowanie dawki, dysfunkcja nerek, hipogonadyzm, maksymalna zalecana dawka, niedobór testosteronu, niewydolność nerek, objawy podmiotowe i przedmiotowe, pacjent w podeszłym wieku, podanie przezskórne, pompka dozująca, poziom eugonadalny, stężenie testosteronu w surowicy, terapia zastępcza testosteronem, testosteronowa terapia zastępcza, wchłanianie testosteronu, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, żel przezskórny - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Androtop 16,2 mg/g
Androtop to żel zawierający 16,2 mg/g testosteronu, stosowany w testosteronowej terapii zastępczej u dorosłych mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem. Preparat dostępny jest w formie przezroczystego lub lekko opalizującego, bezbarwnego żelu, z pompką dozującą, gdzie jedno naciśnięcie dostarcza 1,25 g żelu, czyli 20,25 mg testosteronu. Wskazania do stosowania obejmują hipogonadyzm pierwotny, wtórny, nabyty oraz związany z wiekiem (LOH), pod warunkiem jednoznacznego potwierdzenia niedoboru testosteronu zarówno klinicznie, jak i biochemicznie. Diagnostyka powinna obejmować ocenę objawów takich jak zmniejszone libido, zaburzenia erekcji, zmęczenie, obniżony nastrój, zmniejszenie masy mięśniowej, osteopenię oraz badania laboratoryjne z oznaczeniem stężenia testosteronu całkowitego, gonadotropin (LH, FSH) i prolaktyny.
dysfunkcja podwzgórza, dysfunkcja przysadki mózgowej, gonadotropiny, hipergonadotropowy hipogonadyzm, hipogonadyzm, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, hipogonadyzm związany z wiekiem, late-onset hypogonadism, niedobór testosteronu, oś podwzgórze-przysadka-jądra, osteopenia, prolaktyna, testosteronowa terapia zastępcza, zaburzenie erekcji - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Undestor Testocaps 40 mg
Undestor Testocaps to preparat zawierający 40 mg testosteronu undekanonianu (odpowiadający 25,3 mg testosteronu) w postaci miękkich kapsułek, przeznaczony wyłącznie do testosteronowej terapii zastępczej u mężczyzn z potwierdzonym hipogonadyzmem męskim. Rozpoznanie hipogonadyzmu wymaga obecności charakterystycznych objawów klinicznych (np. zaburzenia libido, dysfunkcja erekcyjna, zmniejszenie masy mięśniowej, zmęczenie) oraz potwierdzenia obniżonego stężenia testosteronu w surowicy krwi, najlepiej na podstawie co najmniej dwóch oznaczeń wykonanych w godzinach porannych. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie innych przyczyn objawów oraz dokładna diagnostyka endokrynologiczna, uwzględniająca typ hipogonadyzmu (pierwotny, wtórny lub mieszany).
badania biochemiczne, diagnostyka endokrynologiczna, dysfagia, dysfunkcja erekcyjna, hipogonadyzm męski, hipogonadyzm pierwotny, hipogonadyzm wtórny, niedobór testosteronu, oś podwzgórze-przysadka, stężenie testosteronu, terapia androgenowa, testosteron undekanian, testosteronowa terapia zastępcza, zaburzenia libido, zaburzenia poznawcze - Leksykon leków
Wpływ na płodność, ciążę i laktację – Nebido 1000 mg/4 ml
Lek Nebido zawiera testosteronu undecylan w stężeniu 250 mg/ml (1000 mg/4 ml roztwór do wstrzykiwań, co odpowiada 157,9 mg testosteronu) i jest stosowany wyłącznie u mężczyzn. Terapia testosteronem powoduje odwracalne hamowanie spermatogenezy, co może prowadzić do czasowego zmniejszenia płodności. Efekt ten jest odwracalny po zakończeniu leczenia, jednak pacjenci planujący ojcostwo powinni być o tym poinformowani. Zmniejszenie płodności jest opisane jako działanie niepożądane w charakterystyce produktu i potwierdzone badaniami przedklinicznymi.