dysfunkcja przysadki mózgowej

Dysfunkcja przysadki mózgowej to zaburzenie działania niewielkiego gruczołu endokrynnego umiejscowionego u podstawy mózgu, w siodełku tureckim kości klinowej. Przysadka, pomimo swoich niewielkich rozmiarów (około 0,5-1 g masy), pełni kluczową rolę w regulacji homeostazy organizmu poprzez produkcję i wydzielanie hormonów wpływających na funkcjonowanie innych gruczołów endokrynnych.

Dysfunkcje przysadki mogą dotyczyć części gruczołowej (adenohipofiza) lub nerwowej (neurohipofiza) i objawiać się zarówno nadmiernym wydzielaniem hormonów (hiperfunkcja), jak i ich niedoborem (hipofunkcja). Do najczęstszych przyczyn zaburzeń czynności przysadki należą guzy (gruczolaki przysadki), urazy, niedokrwienie, zakażenia, procesy autoimmunologiczne oraz zaburzenia rozwojowe.

Objawy dysfunkcji przysadki są zróżnicowane i zależą od rodzaju zaburzenia hormonalnego. Niedoczynność przysadki może prowadzić do niedoboru hormonu wzrostu, gonadotropin, TSH, ACTH czy prolaktyny, skutkując zaburzeniami wzrastania, funkcji rozrodczych, metabolizmu, odporności i laktacji. Nadczynność natomiast może powodować gigantyzm lub akromegalię (nadmiar GH), zespół Cushinga (nadmiar ACTH), hipertyreozę wtórną (nadmiar TSH) lub hiperprolaktynemię.

Diagnostyka dysfunkcji przysadki obejmuje badania hormonalne, testy dynamiczne oceniające rezerwy przysadkowe oraz obrazowanie radiologiczne (MRI, rzadziej CT). Leczenie zależy od przyczyny i typu zaburzenia – może obejmować farmakoterapię (substytucję hormonalną lub leki hamujące nadmierną sekrecję hormonów), leczenie operacyjne (zwłaszcza w przypadku guzów) lub radioterapię.

Powiązane wpisy

  1. 11.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl