rak okrężnicy i odbytnicy

Rak okrężnicy i odbytnicy (rak jelita grubego, colorectal cancer, CRC) jest jednym z najczęstszych nowotworów złośliwych na świecie, zajmującym trzecie miejsce pod względem zachorowalności. Rozwija się z nabłonka wyściełającego jelito grube, najczęściej na podłożu zmian polipowatych, które w procesie karcynogenezy ulegają transformacji nowotworowej.

Główne czynniki ryzyka CRC obejmują wiek powyżej 50 lat, przewlekłe choroby zapalne jelit, obciążenie rodzinne, zespoły genetyczne (zespół Lyncha, FAP), dietę bogatą w czerwone mięso, otyłość, palenie tytoniu oraz nadużywanie alkoholu. Screening populacyjny (kolonoskopia, test na krew utajoną w kale) umożliwia wczesne wykrycie zmian przedrakowych lub nowotworów we wczesnym stadium.

Objawy kliniczne raka jelita grubego są zróżnicowane i zależą od lokalizacji guza. Mogą obejmować zmianę rytmu wypróżnień, krew w stolcu, bóle brzucha, niedrożność, niedokrwistość z niedoboru żelaza oraz utratę masy ciała. Diagnostyka opiera się na badaniu kolonoskopowym z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego oraz badaniach obrazowych (TK, MRI, USG) do oceny zaawansowania.

Leczenie raka okrężnicy i odbytnicy jest wielomodalne i zależy od stadium zaawansowania. Podstawową metodą jest leczenie chirurgiczne polegające na resekcji odcinka jelita z guzem wraz z regionalnym układem chłonnym. W wyższych stadiach stosuje się uzupełniającą chemioterapię, a w przypadku raka odbytnicy – radioterapię przedoperacyjną. Coraz większą rolę odgrywają również terapie celowane i immunoterapia.

Rokowanie zależy głównie od stadium zaawansowania w momencie rozpoznania. Pięcioletnie przeżycia wahają się od ponad 90% dla stadium I do poniżej 15% dla stadium IV z przerzutami odległymi. Kluczowe znaczenie dla poprawy wyników leczenia ma wczesna diagnostyka i regularne badania przesiewowe w grupach ryzyka.

Powiązane wpisy

  1. 10.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl