inwazyjny rak piersi
Inwazyjny rak piersi to nowotwór złośliwy gruczołu sutkowego, który charakteryzuje się zdolnością do naciekania okolicznych tkanek oraz tworzenia przerzutów odległych. W przeciwieństwie do raka przedinwazyjnego (in situ), komórki nowotworowe przeniknęły przez błonę podstawną i mogą rozprzestrzeniać się poprzez naczynia krwionośne i limfatyczne do innych części ciała.
Inwazyjny rak piersi obejmuje kilka podtypów histologicznych, z których najczęstszy jest rak przewodowy (obecnie nazywany rakiem naciekającym bez specjalnego typu – NST), stanowiący około 70-80% przypadków. Drugim co do częstości jest rak zrazikowy (10-15%). Rzadsze podtypy obejmują raka śluzowego, rdzeniastego, cewkowego i inne, które charakteryzują się odmiennym przebiegiem klinicznym i rokowaniem.
Kluczowym elementem diagnostyki inwazyjnego raka piersi jest określenie jego statusu receptorowego (ER, PR, HER2) oraz indeksu proliferacyjnego Ki-67, co pozwala na podział na podtypy molekularne: luminalny A, luminalny B, HER2-dodatni i potrójnie ujemny. Klasyfikacja ta ma istotne znaczenie dla wyboru optymalnej strategii leczenia i określenia rokowania.
Leczenie inwazyjnego raka piersi jest wielodyscyplinarne i obejmuje chirurgię (zabieg oszczędzający lub mastektomię z procedurą węzła wartowniczego lub limfadenektomią pachową), radioterapię, chemioterapię, hormonoterapię oraz leczenie celowane. Wybór metody zależy od stadium zaawansowania, podtypu molekularnego, wieku pacjentki i chorób współistniejących.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Epidemiologia
Rak gruczołowy in situ (LCIS) stanowi około 1-2% wszystkich nowotworów piersi, z częstością wykrywania 0,5-1,5% w biopsjach łagodnych zmian piersi oraz 1,8-2,5% wszystkich biopsji piersi. W ostatnich dekadach obserwuje się wzrost częstości występowania LCIS, m.in. z 2,0 do 2,75 na 100 000 kobiet w latach 2000-2009, co wiąże się z upowszechnieniem mammografii przesiewowych i stosowaniem hormonalnej terapii zastępczej. LCIS diagnozowany jest najczęściej u kobiet w wieku 45-49 lat, czyli około 10-15 lat wcześniej niż inwazyjny rak piersi. Kobiety z LCIS mają 7-12-krotnie wyższe ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi, z ryzykiem 7,1% w ciągu 10 lat i 15-20% w ciągu 15-20 lat od diagnozy. Rak piersi po LCIS może mieć charakter zarówno przewodowy, jak i zrazikowy, przy czym odsetek raków zrazikowych jest wyższy (do 45%) niż w populacji ogólnej. Nowotwory te cechują się korzystniejszymi cechami prognostycznymi, co przekłada się na lepsze 5-letnie przeżycie specyficzne (91% vs. 85%).
biopsja, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, chemoprewencja, częstość występowania, eksemestan, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak zrazikowy, Ki67, mammografia przesiewowa, marker molekularny, rak gruczołowy in situ, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy, raloksyfen, receptor hormonalny, rezonans magnetyczny piersi, rokowanie, selektywny modulator receptora estrogenowego, stopień złośliwości, tamoksyfen, tomosynteza cyfrowa piersi, wywiad rodzinny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Depo-Provera 150 mg/ml
Medroksyprogesteronu octan (MPA), aktywny składnik leku Depo-Provera, jest syntetycznym progestagenem o działaniu hamującym wydzielanie gonadotropin (FSH, LH), ACTH, hydrokortyzonu, testosteronu oraz estrogenów, co skutkuje wielokierunkowym efektem antykoncepcyjnym: zahamowaniem owulacji, zmniejszeniem grubości endometrium oraz zwiększeniem lepkości śluzu szyjkowego. Stosowanie MPA w formie iniekcji domięśniowych (150 mg co 12 tygodni) lub podskórnych wiąże się z istotnym zmniejszeniem gęstości mineralnej kości (BMD), szczególnie w pierwszych dwóch latach terapii. Przykładowo, po 2 latach stosowania obserwuje się spadek BMD w odcinku lędźwiowym kręgosłupa o około -4,1% (95% CI: -4,6 do -3,5%). U młodzieży (12-18 lat) po 4,6 roku stosowania odnotowano spadki BMD: kręgosłup lędźwiowy -2,1%, całe biodro -6,4%, szyjka kości udowej -5,4%. Po zaprzestaniu terapii następuje stopniowy powrót BMD do wartości wyjściowych, trwający od 1,2 roku (kręgosłup) do 4,6 roku (biodro, szyjka kości udowej), jednak u części pacjentek deficyt BMD utrzymuje się dłużej, zwłaszcza przy dłuższym czasie stosowania i paleniu tytoniu.
ACTH, BMD, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa serca, Depo-Provera, endometrium, estrogeny, gęstość mineralna kości, gonadotropiny przysadkowe, hamowanie gonadotropin, incydenty sercowo-naczyniowe, iniekcja domięśniowa, inwazyjny rak piersi, kręgosłup lędźwiowy, medroksyprogesteronu octan, otępienie, owulacja, pęcherzyk Graafa, podanie podskórne, progestyn, reduktaza wątrobowa, skoniugowane estrogeny końskie, śluz szyjkowy, szyjka kości udowej, terapia hormonalna, testosteron, złamania osteoporotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Diagnostyka i diagnoza
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) stanowi stadium 0 raka piersi, charakteryzując się obecnością komórek nowotworowych ograniczonych do przewodów mlekowych bez naciekania tkanek otaczających. Diagnostyka opiera się głównie na mammografii, gdzie DCIS manifestuje się jako mikrozwapnienia o rozmiarach od 2 do 300 μm, z charakterystyczną liniową lub segmentalną dystrybucją, co wskazuje na rozprzestrzenianie się choroby. Dodatkowo stosuje się USG i MRI, które cechują się wysoką czułością, szczególnie MRI z kontrastem, umożliwiające precyzyjną ocenę zakresu zmiany przedoperacyjnie. Potwierdzenie rozpoznania wymaga biopsji gruboigłowej pod kontrolą obrazowania, z oceną histopatologiczną obejmującą stopień zróżnicowania (Grade I-III), wzory architektoniczne (comedo, lity, brodawkowaty, sitowaty, mikrobrodawkowaty) oraz status receptorów hormonalnych (ER, PR), co ma kluczowe znaczenie dla dalszego leczenia.
badanie histopatologiczne, badanie mammograficzne, biopsja gruboigłowa, biopsja stereotaktyczna, inwazyjny rak piersi, mammografia, margines chirurgiczny, martwica typu comedo, mikrozwapnienia, MRI z kontrastem, radioterapia, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny, terapia hormonalna, test Oncotype DX, trudność w połykaniu, typ brodawkowaty, ultrasonografia piersi, zmiana przedinwazyjna - Leksykon substancji czynnych
Letrozol – Wskazania do stosowania
Letrozol, inhibitor aromatazy, jest stosowany w leczeniu hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie na różnych etapach choroby. Wskazania obejmują leczenie uzupełniające we wczesnym stadium raka piersi z receptorami hormonalnymi, przedłużone leczenie po 5-letniej terapii tamoksyfenem, leczenie pierwszego rzutu w zaawansowanym stadium oraz terapię nawrotu lub progresji po wcześniejszej terapii antyestrogenowej. Ponadto, letrozol jest stosowany neoadjuwantowo w HER-2-ujemnym raku piersi z receptorami hormonalnymi, gdy chemioterapia i natychmiastowa operacja są niewskazane. Kluczowe jest potwierdzenie obecności receptorów hormonalnych w tkance nowotworowej, gdyż lek nie wykazuje skuteczności u pacjentek z rakiem piersi bez ekspresji tych receptorów.
ekspresja receptorów hormonalnych, HER-2-ujemny rak piersi, hormonoterapia, hormonozależny rak piersi, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, leczenie neoadjuwantowe, leczenie uzupełniające, lek antyestrogenowy, letrozol, menopauza, nawrót choroby, przedłużone leczenie uzupełniające, rak piersi, rak piersi bez receptorów hormonalnych, receptor estrogenowy, receptor hormonalny, tamoksyfen, terapia antyestrogenowa, terapia systemowa, tkanka nowotworowa, zaawansowany rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki podtyp raka piersi, którego rokowanie zależy od wielu czynników kliniczno-patologicznych, w tym stopnia złośliwości guza, typu histologicznego, stadium zaawansowania według klasyfikacji AJCC, obecności inwazyjnego raka piersi oraz zajęcia węzłów chłonnych. Wskaźniki przeżycia różnią się w zależności od podtypu choroby: 5-letni względny wskaźnik przeżycia wynosi 97,5-98,2% dla Pageta z DCIS, 72,9-92,4% dla Pageta bez towarzyszącego nowotworu oraz 71,4-84,1% dla Pageta z inwazyjnym rakiem przewodowym. Dla pacjentek z inwazyjnym rakiem piersi współistniejącym z chorobą Pageta, 5-letni wskaźnik przeżycia spada wraz ze wzrostem stadium: I – 95,8%, II – 77,7%, III – 46,3%, IV – 14,3%. Wczesne rozpoznanie i leczenie chirurgiczne, często wystarczające w przypadku choroby ograniczonej do brodawki lub DCIS, są kluczowe dla poprawy rokowania.
brodawka sutkowa, chemioterapia, choroba Pageta, choroba Pageta brodawki sutkowej, czynnik prognostyczny, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja AJCC, Narodowy Instytut Raka, nawrót choroby, nomogram prognostyczny, przerzut nowotworowy, przewód mleczny, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla raka, rak piersi, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, stadium zaawansowania nowotworu, stopień złośliwości guza, typ histologiczny, węzeł chłonny, wskaźnik przeżycia - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta sutka – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Pageta sutka to rzadki, stanowiący 1-5% przypadków raka piersi, nowotwór rozwijający się pierwotnie w brodawce sutkowej, często współistniejący z inwazyjnym rakiem piersi lub rakiem przewodowym in situ (DCIS) u około 97% pacjentów. Klinicznie manifestuje się zmianami skórnymi brodawki i otoczki, takimi jak zaczerwienienie, złuszczanie, świąd, wydzielina oraz zgrubienie, które mogą być mylone z łagodnymi dermatozami. Diagnostyka opiera się na biopsji skóry brodawki (punch lub klinowa), mammografii, USG oraz MRI, przy czym mammografia może mieć ograniczoną czułość w wykrywaniu zmian ograniczonych do brodawki. Leczenie jest przede wszystkim chirurgiczne – od zabiegów oszczędzających pierś po mastektomię, uzupełniane radioterapią, chemioterapią, hormonoterapią lub terapią celowaną w zależności od charakterystyki nowotworu i obecności receptorów hormonalnych oraz HER2.
biopsja klinowa, biopsja skórna, biopsja węzła wartowniczego, brodawka sutkowa, chemioterapia, choroba Pageta sutka, DCIS, hormonoterapia, inwazyjny rak piersi, komórka Pageta, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, mammografia, mastektomia, obrzęk limfatyczny, przewód mleczny, radioterapia, rak piersi, rak przewodowy in situ, receptor hormonalny, rezonans magnetyczny piersi, terapia celowana, trastuzumab, ultrasonografia piersi, zapalenie skóry, złuszczanie skóry, zmiana wieloogniskowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Leczenie
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) stanowi nieinwazyjną formę raka piersi (stadium 0), w której komórki nowotworowe ograniczone są do przewodów mlekowych bez naciekania otaczających tkanek. Leczenie DCIS ma na celu zapobieganie progresji do inwazyjnego raka piersi, co dotyczy 10-50% nieleczonych przypadków. Podstawową metodą terapii jest chirurgia, z wyborem między operacją oszczędzającą pierś (BCS) a mastektomią, zależnie od rozległości zmiany, wieloogniskowości oraz możliwości zastosowania radioterapii. Po lumpektomii standardowo stosuje się radioterapię zewnętrzną (EBRT), która redukuje ryzyko nawrotu miejscowego o 50-70%, niezależnie od wieku, wielkości guza i statusu marginesów. Terapia hormonalna (tamoksyfen lub inhibitory aromatazy) jest rekomendowana u pacjentek z DCIS ER-dodatnim, zmniejszając ryzyko nawrotu o około 30% przy 5-letnim schemacie leczenia. Wskaźnik 10-letniego przeżycia po leczeniu DCIS przekracza 98%, a ryzyko nawrotu jest wyższe po lumpektomii bez radioterapii (25-30%) niż z radioterapią (15%).
aktywna obserwacja, anastrozol, biopsja węzła wartowniczego, deeskalacja leczenia, eksemestan, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, komórka nowotworowa, krwiak, letrozol, lumpektomia, margines chirurgiczny, mastektomia, nawrót miejscowy, operacja oszczędzająca pierś, przewód mlekowy, radioterapia adjuwantowa, radioterapia całej piersi, radioterapia wiązką zewnętrzną, rak przedinwazyjny, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptor estrogenowy, rekonstrukcja piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, seroma, tamoksyfen, terapia endokrynna, terapia hormonalna, uderzenie gorąca, zespół wielodyscyplinarny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Patofizjologia i mechanizm
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) to nowotwór przedinwazyjny piersi, charakteryzujący się proliferacją nieinwazyjnych komórek nabłonkowych ograniczonych do przewodów mlekowych, bez przekroczenia błony podstawnej. DCIS jest heterogenną jednostką chorobową, klasyfikowaną na trzy stopnie złośliwości (niski, pośredni, wysoki) oraz różne wzorce architektoniczne (comedo, cribriform, micropapillary, solid, mieszany), które mają znaczenie prognostyczne. Zmiany genetyczne, takie jak mutacje w genach BRCA1/2 (obecne u 3,3-5,9% pacjentek z DCIS), utrata heterozygotyczności (>70% przypadków wysokiego stopnia), nadekspresja HER2/neu oraz mutacje p53, odgrywają kluczową rolę w patogenezie i progresji DCIS. Ryzyko progresji do inwazyjnego raka piersi (IDC) wynosi 20-50%, przy czym DCIS wysokiego stopnia częściej i szybciej ulega inwazji. Wskaźniki nawrotów miejscowych po leczeniu sięgają 40% w 15-letniej obserwacji, z 28% nawrotów jako choroba inwazyjna. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek (szczyt 65-69 lat), historię rodzinną, mutacje genetyczne, ekspozycję na estrogen, otyłość, wysoką gęstość mammograficzną oraz wcześniejszą radioterapię klatki piersiowej.
błona podstawna, czynnik wzrostu fibroblastów, ekspozycja na estrogen, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, komórki mioepitelialne, lumpektomia, macierz pozakomórkowa, margines chirurgiczny, markery molekularne, mastektomia, metylacja DNA, mikrośrodowisko nowotworowe, mutacja BRCA, mutacja DNA, mutacja p53, nadekspresja HER2, profil genomowy, rak przedinwazyjny, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, sekwencjonowanie pojedynczych komórek, szlak Hedgehog, szlak Wnt, terapia endokrynna, terapia hormonalna, trastuzumab, zmiana genetyczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) stanowi 20-25% rozpoznań raka piersi, charakteryzuje się obecnością nieinwazyjnych komórek w przewodach mlecznych i jest klasyfikowany jako stadium 0 według UICC/AJCC. Prognoza jest bardzo dobra, z 10-letnim wskaźnikiem przeżycia około 98% i ponad 99% pacjentek przeżywających 5 lat od diagnozy. Ryzyko progresji do inwazyjnego raka piersi wynosi 20-50%, jednak większość zmian pozostaje indolentna, co komplikuje decyzje terapeutyczne. Czynniki prognostyczne obejmują stopień złośliwości, obecność wzoru comedo, ekspresję receptorów hormonalnych (ER, PR), status HER2 oraz mutacje p53. Modele uczenia maszynowego i sygnatury molekularne, takie jak DCISionRT, umożliwiają lepszą stratifikację ryzyka i wskazują na potencjalne korzyści z radioterapii u pacjentek wysokiego ryzyka, podczas gdy u niskiego ryzyka radioterapia może być zbędna.
aktywny nadzór, badanie morfometryczne, chirurgia oszczędzająca pierś, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, jakość życia pacjenta, model predykcyjny, nadrozpoznawalność, naturalna historia choroby, nawrót nowotworu, niski stopień złośliwości, nowotwór nieinwazyjny, przewód mlekowy, przeżycie ogólne, radioterapia uzupełniająca, rak drugiej piersi, rak inwazyjny, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptor hormonalny, status HER2, stopień zróżnicowania nowotworu, stratyfikacja ryzyka, sygnatura molekularna, terapia endokrynna, uczenie maszynowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Patofizjologia i mechanizm
Rak piersi, będący jedną z głównych przyczyn zgonów onkologicznych u kobiet, charakteryzuje się złożoną etiologią obejmującą czynniki genetyczne, hormonalne i środowiskowe. Kluczową rolę w patogenezie odgrywa ekspozycja na estrogeny, zarówno endogenne, jak i egzogenne, co potwierdzają epidemiologiczne dane wskazujące na dwukrotnie wyższe ryzyko u kobiet z wczesnym początkiem miesiączkowania (12 lat) i późną menopauzą (50 lat). Hormonalna terapia zastępcza (HTZ), zwłaszcza zawierająca estrogeny i progestageny, zwiększa ryzyko raka piersi o 2,7% rocznie stosowania, szczególnie w przypadku codziennego podawania progestagenów. Rak piersi dzieli się na podtypy molekularne: luminalny A i B (receptorowo dodatnie, o lepszym rokowaniu), HER2-dodatni (agresywny, wymagający terapii celowanej) oraz guzy bazalne (triple-negative, o najgorszym rokowaniu). Mutacje w genach BRCA1/2 odpowiadają za 2-3% przypadków, a mechanizmy karcynogenezy obejmują zaburzenia w proto-onkogenach, genach supresorowych i naprawy DNA, w tym nowo odkryty szlak połączenia końców DNA theta, który może stanowić cel terapeutyczny.
apoptoza, chemioterapia, cykl komórkowy, ekspozycja na estrogen, gen naprawy DNA, gen supresorowy guza, heterogenność, hormonalna terapia zastępcza, inhibitor aromatazy, inhibitor CDK4/6, inwazyjny rak piersi, karcynogeneza, komórka macierzysta nowotworu, komórka mioepitelialna, mikrobiota guza, mikrośrodowisko guza, mutacja BRCA, mutacja genetyczna, nadekspresja HER2, nowotwór hormonozależny, patogeneza raka piersi, proto-onkogen, przejście nabłonkowo-mezenchymalne, przerzutowy rak piersi, rak piersi, rak przewodowy in situ, rak przewodowy piersi, rak zrazikowy piersi, receptor estrogenowy, receptor HER2, receptor hormonalny, receptor progesteronowy, remisja, stres oksydacyjny, sygnalizacja komórkowa, terapia endokrynologiczna, terapia neoadjuwantowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Zapobieganie i profilaktyka
Rak piersi (RP) stanowi najczęstszy nowotwór u kobiet, z ryzykiem zachorowania sięgającym około 12,5% w ciągu życia. Profilaktyka RP opiera się na identyfikacji czynników ryzyka, które dzielą się na niemodyfikowalne (wiek, płeć, mutacje genetyczne BRCA1/2, TP53, PALB2, historia rodzinna, gęstość tkanki piersiowej) oraz modyfikowalne (otyłość po menopauzie, brak aktywności fizycznej, spożycie alkoholu, palenie tytoniu, dieta bogata w tłuszcze nasycone, hormonalna terapia menopauzalna). Regularna aktywność fizyczna (≥150 minut umiarkowanej lub 75 minut intensywnej tygodniowo) może obniżyć ryzyko RP o 10-20%, a utrzymanie prawidłowej masy ciała po menopauzie zmniejsza ryzyko nawet o 50%. Spożycie alkoholu, nawet poniżej jednej porcji dziennie, zwiększa ryzyko RP, a hormonalna terapia menopauzalna, zwłaszcza kombinacja estrogenów i progestagenów, podnosi ryzyko zachorowania. Badania przesiewowe, głównie mammografia co 2 lata u kobiet 40-74 lata, redukują śmiertelność o około 26% i zmniejszają liczbę zaawansowanych przypadków o 29%.
atypowa hiperplazja, badania genetyczne, beta-karoten, dieta śródziemnomorska, fulwestrant, gęsta tkanka piersi, immunoterapia, inhibitory aromatazy, inwazyjny rak piersi, karmienie piersią, kwasy omega-3, mammografia, modulatory receptora estrogenowego, probiotyki, profilaktyczna mastektomia, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, rak zrazikowy in situ, raloksyfen, rezonans magnetyczny piersi, tamoksyfen, tkanka tłuszczowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluorouracil Accord 50 mg/ml
Fluorouracil Accord to cytotoksyczny lek zawierający fluorouracyl w stężeniu 50 mg/ml, dostępny w roztworze do wstrzykiwań lub infuzji w fiolkach o pojemnościach od 5 ml do 100 ml, co odpowiada dawkom od 250 mg do 5000 mg substancji czynnej. Preparat jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z różnymi nowotworami złośliwymi, w tym zaawansowanym rakiem jelita grubego z przerzutami, leczeniem uzupełniającym raka okrężnicy i odbytnicy, zaawansowanym rakiem żołądka, trzustki oraz przełyku. Ponadto, fluorouracyl jest stosowany w terapii zaawansowanego lub przerzutowego raka piersi oraz jako leczenie adjuwantowe po operacyjnym usunięciu inwazyjnego raka piersi. W onkologii głowy i szyi lek znajduje zastosowanie w nieoperacyjnym, miejscowo zaawansowanym raku płaskonabłonkowym oraz w przypadku przerzutów lub miejscowo nawracającej choroby.
chemioterapia, fluorouracyl, infuzja dożylna, inwazyjny rak piersi, leczenie adjuwantowe, leczenie onkologiczne, lek cytotoksyczny, nawrót choroby, nowotwór głowy i szyi, nowotwór przewodu pokarmowego, nowotwór złośliwy, przerzut nowotworowy, rak jelita grubego, rak okrężnicy i odbytnicy, rak piersi, rak piersi zaawansowany, rak płaskonabłonkowy, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, roztwór do wstrzykiwań, schemat chemioterapii, wznowa miejscowa - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Objawy
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) to najwcześniejsza, nieinwazyjna forma raka piersi, ograniczona do przewodów mlekowych bez przekroczenia błony podstawnej. Stanowi 20-25% nowych diagnoz raka piersi i jest najczęściej wykrywany przypadkowo w mammografii jako mikrozwapnienia. DCIS klasyfikuje się na podstawie stopnia zróżnicowania komórek (niski, pośredni, wysoki) oraz ekspresji receptorów hormonalnych, co ma znaczenie prognostyczne i terapeutyczne. Ryzyko progresji nieleczonego DCIS do raka inwazyjnego wynosi od 25% do 60% w ciągu 9-24 lat, z rocznym wzrostem ryzyka o 1-2%. Czynniki zwiększające ryzyko progresji to młody wiek (<45-50 lat), wysoki stopień zróżnicowania, obecność martwicy typu comedo, duży rozmiar zmiany, dodatnie marginesy chirurgiczne oraz ekspresja markerów molekularnych, np. p16. Po leczeniu ryzyko wznowy wynosi 15-20%, przy czym radioterapia po lumpektomii redukuje je z 25-30% do około 15%, a mastektomia zmniejsza ryzyko wznowy do <1%.
aktywny nadzór, badanie histopatologiczne, badanie przesiewowe mammograficzne, biomarker prognostyczny, biopsja gruboigłowa, biopsja stereotaktyczna, błona podstawna, choroba Pageta brodawki sutkowej, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, komórki mioepitelialne, lumpektomia, martwica typu comedo, mastektomia, mikrozwapnienie, radioterapia, rak przedinwazyjny, rak przewodowy in situ, rak wewnątrzprzewodowy in situ, receptory hormonalne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Epidemiologia
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) to heterogeniczna, przedinwazyjna forma raka piersi, ograniczona do przewodów i zrazików, bez naciekania błony podstawnej. W ostatnich dekadach częstość występowania DCIS wzrosła z 5,8 do 32,5 na 100 000 kobiet, głównie dzięki mammografii przesiewowej, która wykrywa około 90% przypadków, z czego 80% manifestuje się jako zwapnienia. Mediana wieku pacjentek wynosi 47-63 lata, a szczyt zachorowalności przypada na wiek 65-69 lat (96,7/100 000). Czynniki ryzyka DCIS pokrywają się z inwazyjnym rakiem piersi i obejmują wiek, wywiad rodzinny, czynniki hormonalne, gęstość tkanki piersi, ekspozycję na promieniowanie oraz styl życia. Naturalna historia DCIS jest zróżnicowana – od 14% do 50% przypadków może progresować do raka inwazyjnego, z czasem progresji od 0,2 do 2,5 roku, zależnie od stopnia złośliwości. Wykrywanie DCIS jest głównie bezobjawowe, a ryzyko nawrotu po leczeniu oszczędzającym pierś bez radioterapii wynosi 25-35% po 13-17 latach, z około połową nawrotów inwazyjnych.
aktywny nadzór, badanie fizykalne, badanie obrazowe piersi, badanie przesiewowe, błona podstawna, czynnik hormonalny, ekspozycja na promieniowanie, etiologia choroby, gęsta tkanka piersi, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak piersi, komórka nowotworowa, mammografia, mediana wieku, mutacja genu BRCA, nadmierne leczenie, nadrozpoznawalność, przewód mlekowy, radioterapia, radioterapia klatki piersiowej, rak piersi, rak wewnątrzprzewodowy in situ, rezonans magnetyczny, ryzyko nawrotu, stratyfikacja ryzyka, terapia endokrynna, wydzielina z brodawki sutkowej, wywiad rodzinny, zachorowalność - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Provera 5 mg
Medroksyprogesteronu octan, będący syntetycznym progestagenem o budowie podobnej do endogennego progesteronu, wykazuje wielokierunkowe działanie endokrynologiczne, w tym hamowanie wydzielania gonadotropin (FSH, LH), ACTH, hydrokortyzonu, testosteronu oraz estrogenów. W dawkach doustnych indukuje transformację błony śluzowej macicy ze stadium proliferacyjnego w wydzielnicze, nie wykazując istotnego działania estrogennego. Istotna jest różnica farmakokinetyczna i farmakodynamiczna między podaniem doustnym a pozajelitowym – podanie pozajelitowe skutkuje hamowaniem owulacji poprzez zahamowanie dojrzewania pęcherzyków Graafa, co nie występuje przy pojedynczych dawkach doustnych. Medroksyprogesteron octan jest stosowany w skojarzeniu z estrogenami w hormonalnej terapii zastępczej (HTZ), gdzie jego profil działania i bezpieczeństwa został oceniony w dużych badaniach klinicznych, takich jak WHI, MWS, HERS i WHIMS.
androgeny, badanie kohortowe, błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, choroba wieńcowa, działanie androgenne, estrogeny, gonadotropiny, gonadotropiny przysadkowe, hormonalna terapia zastępcza, hydrokortyzon, incydent sercowo-naczyniowy, inwazyjny rak piersi, medroksyprogesteron octan, oś podwzgórze-przysadka-gonady, otępienie, owulacja, pęcherzyk Graafa, progesteron, progestyn, reduktaza wątrobowa, skoniugowane estrogeny końskie, testosteron, zawał serca, złamanie osteoporotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Diagnostyka i diagnoza
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka postać raka piersi, stanowiąca 1-4% przypadków, najczęściej diagnozowana po 50. roku życia. Charakteryzuje się zmianami skórnymi w obrębie brodawki i otoczki sutkowej, takimi jak zaczerwienienie, łuszczenie, strupki, owrzodzenia oraz krwisty wyciek. W około 50% przypadków towarzyszy jej obecność guza piersi, wykrywalnego podczas badania palpacyjnego. Diagnostyka obejmuje badanie kliniczne, mammografię (nieprawidłowości u 50-60% pacjentów), ultrasonografię oraz rezonans magnetyczny (MRI) o czułości około 68%, przewyższającej mammografię (39%). Kluczowa jest biopsja skóry brodawki (stemplowa, klinowa lub powierzchniowa) oraz biopsja guza i węzłów chłonnych, jeśli są podejrzane. Histopatologia wykazuje obecność charakterystycznych komórek Pageta, a badania immunohistochemiczne (CD138, P53, CK7, HER2/Neu, EMA/MUC1) potwierdzają rozpoznanie i różnicują z innymi zmianami, np. czerniakiem.
badanie fizykalne, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, badanie kliniczne piersi, biopsja gruboigłowa, biopsja klinowa, biopsja skóry, biopsja stemplowa, biopsja węzła wartowniczego, choroba Bowena, choroba Pageta brodawki sutkowej, DCIS, egzema, ekspresja HER2, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja TNM, komórka Pageta, komórka Tokera, kontaktowe zapalenie skóry, lumpektomia, łuszczyca, mammografia, mastektomia, mikrozwapnienie, naskórek brodawki sutkowej, przewodowy rak in situ, rak kolczystokomórkowy in situ, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, rezonans magnetyczny piersi, ultrasonografia piersi, węzeł chłonny pachowy - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lortanda 2,5 mg
Lortanda, zawierająca 2,5 mg letrozolu w formie tabletek powlekanych, jest wskazana wyłącznie dla pacjentek po menopauzie z hormonozależnym rakiem piersi, potwierdzonym obecnością receptorów hormonalnych w tkance nowotworowej. Lek nie wykazuje skuteczności u kobiet z rakiem piersi bez receptorów hormonalnych. Zastosowanie obejmuje leczenie uzupełniające w wczesnym stadium inwazyjnego raka piersi, przedłużone leczenie po 5-letniej terapii tamoksyfenem, terapię pierwszego rzutu w zaawansowanym hormonozależnym raku piersi oraz terapię drugiego rzutu po progresji choroby po leczeniu przeciwestrogenowym. Ponadto, Lortanda jest stosowana neoadjuwantowo w HER-2-ujemnym raku piersi u pacjentek, dla których chemioterapia jest przeciwwskazana, a natychmiastowy zabieg operacyjny nie jest możliwy.
HER-2-ujemny rak piersi, hormonozależny rak piersi, inwazyjny rak piersi, laktoza jednowodna, leczenie adjuwantowe, leczenie neoadjuwantowe, leczenie pierwszego rzutu, leczenie uzupełniające, lek przeciwestrogenowy, letrozol, przedłużone leczenie uzupełniające, receptor hormonalny, status menopauzalny, status receptorów hormonalnych, tamoksyfen, terapia antyestrogenowa, terapia pierwszego rzutu, zaawansowany rak piersi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Letrozole Accord 2,5 mg
Letrozole Accord jest niesteroidowym inhibitorem aromatazy, stosowanym w leczeniu hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie. Mechanizm działania polega na selektywnym hamowaniu enzymu aromatazy, co prowadzi do znacznego obniżenia syntezy estrogenów (estronu i estradiolu) w tkankach obwodowych oraz nowotworowych. Dawki od 0,1 mg do 5 mg letrozolu powodują redukcję stężenia estronu i estradiolu w surowicy o 75-95%, z maksymalnym efektem obserwowanym po 48-78 godzinach od podania. Lek nie wpływa na steroidogenezę nadnerczy, nie powoduje istotnych zmian w poziomach kortyzolu, aldosteronu, ACTH, androgenów (androstendion, testosteron) ani hormonów tarczycy, co eliminuje konieczność stosowania glukokortykoidów i mineralokortykoidów podczas terapii.
aktywność aromatazy, choroba układowa, cytochrom P450, glukokortykoidy, grupa hemowa, hormon kortykotropowy, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, leczenie endokrynologiczne, mineralokortykoidy, niesteroidowy inhibitor aromatazy, nowotwór estrogenozależny, przerzuty odległe, przeżycie bez choroby, przeżycie bez przerzutów, przeżywalność całkowita, rak hormonozależny, receptory hormonalne, synteza estrogenów, test stymulacji ACTH, wczesny rak piersi, wznowa raka piersi, zaawansowany rak piersi - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Lametta 2,5 mg
Letrozol, niesteroidowy inhibitor aromatazy stosowany w dawce 2,5 mg, skutecznie hamuje syntezę estrogenów u kobiet po menopauzie poprzez kompetencyjne wiązanie z kompleksem aromataza-cytochrom P450, co prowadzi do redukcji stężenia estronu i estradiolu w surowicy o 75-95%. Nie wpływa na produkcję nadnerczowych steroidów, androgenów ani na poziomy LH, FSH czy funkcję tarczycy. W badaniu BIG 1-98 wykazano, że letrozol przewyższa tamoksyfen w leczeniu uzupełniającym wczesnego raka piersi, poprawiając 5-letnie przeżycie bez choroby (DFS) do 84% w porównaniu do 81,4% (HR 0,81; p=0,003). Długoterminowa analiza po 96 miesiącach potwierdziła przewagę letrozolu (HR dla DFS 0,87; p=0,01). W badaniu MA-17 letrozol zmniejszył ryzyko nawrotu raka piersi o 42% (HR 0,58; p=0,00003) po terapii tamoksyfenem, choć wiązał się ze spadkiem gęstości mineralnej kości (BMD) i nasileniem objawów niedoboru estrogenów, takich jak uderzenia gorąca i bóle mięśni.
androgeny, androgeny nadnerczowe, androstendion, antagonista hormonu, biosynteza estrogenów, BMD kręgosłupa lędźwiowego, cholesterol całkowity, cytochrom P450, enzym aromataza, estron i estradiol, gęstość mineralna kości, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, kortyzol, leczenie neoadjuwantowe, leczenie uzupełniające, LH i FSH, niepowodzenie leczenia, niesteroidowy inhibitor aromatazy, produkcja steroidów nadnerczowych, profil lipidowy, progresja choroby, przerzuty do narządów miąższowych, przerzuty odległe, przeżycie bez choroby, przeżywalność całkowita, rak piersi z receptorami hormonalnymi, siarczan estronu, terapia antyestrogenowa, terapia oszczędzająca pierś, wczesny rak piersi, wskaźnik odpowiedzi obiektywnej, wznowa raka piersi, zaawansowany rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Włókniakogruczolak piersi – Epidemiologia
Włókniakogrusczolak piersi (fibroadenoma) jest najczęstszym łagodnym guzem piersi, szczególnie u kobiet w wieku rozrodczym, z najwyższą częstością występowania między 15 a 35 rokiem życia, a szczyt zachorowań przypada na wiek 20-30 lat (zwłaszcza 21-25 lat). Częstość występowania w populacji światowej wynosi około 10-15%, jednak w badaniu z Chin (prowincja Guangdong) u kobiet 18-40 lat sięgała aż 27,6%. Czynniki ryzyka obejmują rasę (częstsze u kobiet afroamerykańskich), wyższy status społeczno-ekonomiczny, środowisko miejskie (72% przypadków), stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych, przyrost masy ciała ≥3 kg w ciągu 18 lat, silny stres oraz historię rodzinną raka piersi. Włókniakogrusczolaki wykazują zmienność pod wpływem hormonów – powiększają się przed miesiączką, w ciąży i podczas karmienia piersią. Około 1/3 zmian może samoistnie zmniejszyć się lub zniknąć, 1/3 powiększyć, a reszta pozostaje stabilna.
atypia, badanie dopplerowskie, badanie mammograficzne, badanie ultrasonograficzne, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, biopsja wycinająca, cykl miesiączkowy, doustny środek antykoncepcyjny, historia rodzinna, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja BI-RADS, łagodny guz piersi, rak piersi, terapia hormonalna zastępcza, transformacja złośliwa, wskaźnik masy ciała, zachorowalność - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Objawy
Rak gruczołowy in situ (LCIS) to stan przedrakowy charakteryzujący się obecnością nieprawidłowych komórek w zrazikach piersi, które nie naciekają otaczających tkanek. LCIS nie daje objawów klinicznych, nie tworzy wyczuwalnych guzków ani zmian widocznych w mammografii, co utrudnia jego wykrycie i diagnozę, która opiera się na mikroskopowej ocenie biopsji. Wyróżnia się formy klasyczną, pleomorficzną i florydną LCIS, z których pleomorficzny i florydny wiążą się z wyższym ryzykiem progresji. Kobiety z LCIS mają 7-12-krotnie zwiększone ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi, z ryzykiem około 10% w ciągu 10 lat i 20-25% po 20 latach od diagnozy, a ryzyko to dotyczy obu piersi niezależnie od lokalizacji zmian.
biopsja, brodawka sutkowa, chemoprofilaktyka, florydny LCIS, hormonalna terapia zastępcza, inhibitory aromatazy, inwazyjny rak piersi, klasyczny LCIS, LCIS, mammografia, markery molekularne, mikrozwapnienia, pleomorficzny LCIS, profilaktyczna mastektomia, rak gruczołowy in situ, raloksyfen, rezonans magnetyczny, samobadanie piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, stan przedrakowy, tamoksyfen, wskaźniki przeżycia, zraziki piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Etiologia i przyczyny
Rak gruczołowy in situ (LCIS) to stan przedrakowy charakteryzujący się nieprawidłowym wzrostem komórek w zrazikach gruczołów mlekowych, z utratą ekspresji E-kadheryny (CDH1) i częstymi mutacjami w genie PIK3CA. LCIS wykazuje delecję chromosomu 16q oraz przyrost chromosomu 1q, a także ekspresję receptorów estrogenowych (ER) w 80-100% przypadków, co podkreśla rolę hormonów, zwłaszcza estrogenów, w patogenezie. Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) przez ponad 3-5 lat po menopauzie zwiększa ryzyko rozwoju LCIS. Średni wiek diagnozy to około 45 lat, a czynniki ryzyka obejmują mutacje dziedziczne (BRCA2, CDH1), wywiad rodzinny, oraz czynniki stylu życia takie jak palenie, alkohol, otyłość i brak aktywności fizycznej. LCIS jest zarówno markerem ryzyka, jak i nieobligatoryjnym prekursorem raka inwazyjnego, zwłaszcza raka zrazikowego (ILC), z ryzykiem rozwoju raka inwazyjnego wynoszącym około 20% (7-12-krotnie wyższe niż w populacji ogólnej), z rocznym wzrostem ryzyka o około 1% (13% po 10 latach, 21-26% po 20 latach). Nowa forma pleomorficznego LCIS (PLCIS) wykazuje cechy bardziej agresywne, podobne do DCIS, i wymaga wycięcia z ujemnymi marginesami.
białko adhezyjne, chemioprewencja, delecja chromosomowa, dysfagia, E-kadheryna, gen CDH1, gen PIK3CA, gen supresorowy, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak zrazikowy, modulatory receptora estrogenowego, mutacja BRCA2, mutacje genetyczne, nadekspresja HER2, neoplazja zrazikowa, pleomorficzny LCIS, przejście epitelialno-mezenchymalne, rak gruczołowy in situ, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, receptory estrogenowe, receptory progesteronowe, stan przedrakowy, utrata heterozygotyczności, zraziki piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi około 1% wszystkich nowotworów złośliwych u mężczyzn oraz 1% przypadków raka piersi. Prognozuje się, że w 2025 roku w USA zostanie zdiagnozowanych około 2800 przypadków inwazyjnego raka piersi u mężczyzn. Większość nowotworów jest hormonozależna, z dominującą rolą receptorów estrogenowych (ER) w proliferacji komórek nowotworowych. Pięcioletni i dziesięcioletni wskaźnik przeżycia względnego wynosi odpowiednio 84% i 72%, jednak mężczyźni mają gorsze przeżycie całkowite (5-letnie 77,6% vs 86,4% u kobiet). Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują wiek (HR 1,89), stan węzłów chłonnych (5-letnie przeżycie 90% bez przerzutów vs 65% z przerzutami), stopień złośliwości histologicznej (G1: 76%, G3: 43%), status receptorów ER (HR 2,481), PR (HR 2,294), HER2 (HR 2,68), zaawansowanie kliniczne (HR 1,41), leczenie operacyjne (HR 0,38) i chemioterapię (HR 0,62). Podtypy molekularne mają istotny wpływ na rokowanie, z najgorszym przeżyciem dla potrójnie negatywnego (TN) (5-letnie CSS 43,2%, HR 10,676). Mężczyźni częściej diagnozowani są w zaawansowanym stadium (III/IV), co przekłada się na gorsze wyniki leczenia i wyższe ryzyko zgonu w porównaniu do kobiet.
analiza genomowa, chemioterapia, HER2, indeks mitotyczny, indeks prognostyczny Nottingham, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja AJCC, krzywa decyzyjna, leczenie operacyjne, leczenie uzupełniające, nomogram, nowotwór hormonozależny, nowotwór złośliwy, proliferacja komórek nowotworowych, przeżycie całkowite, przeżycie specyficzne dla choroby, rak piersi u mężczyzn, receptor androgenowy, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, stadium IV, stadium zaawansowania nowotworu, węzły chłonne, wskaźnik przeżycia 5-letni, zaawansowanie kliniczne, złośliwość histologiczna - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak gruczołowy in situ (LCIS) to rzadki stan przedrakowy piersi, stanowiący 1-2% wszystkich nowotworów piersi i 5,3% zmian in situ, który znacząco zwiększa ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi (20-30% vs. 12% w populacji ogólnej). LCIS jest bezobjawowy i najczęściej wykrywany przypadkowo w badaniach histopatologicznych. Czynniki prognostyczne wpływające na całkowite przeżycie (OS) obejmują wiek (lepsze rokowanie u pacjentek <40 lat), rasę (gorsze u czarnoskórych i rdzennych Amerykanów) oraz status receptorów hormonalnych (dłuższe przeżycie u PR+). Współwystępowanie LCIS z inwazyjnym rakiem piersi zwiększa ryzyko raka drugiej piersi 3,3-krotnie (3,3% vs. 1,0%). Nowy podpis molekularny LobSig wykazuje wysoką wartość prognostyczną, przewyższając tradycyjny Nottingham Prognostic Index, szczególnie w guzach ILC stopnia 2 i 3, i może mieć zastosowanie w prognozowaniu przebiegu LCIS.
badanie histopatologiczne, biopsja gruboigłowa, czynnik prognostyczny, indeks prognostyczny Nottingham, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak zrazikowy, leczenie chirurgiczne, marker genetyczny, marker molekularny, mutacja genu, nowotwór piersi, nowotwór złośliwy, przeżycie całkowite, radioterapia, rak drugiej piersi, rak gruczołowy in situ, rak przewodowy, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy, rak zrazikowy in situ, receptor hormonalny, receptor progesteronowy, stratyfikacja ryzyka - Leksykon chorób i schorzeń
Atypowa hiperplazja piersi – Patofizjologia i mechanizm
Atypowa hiperplazja piersi (AH), obejmująca atypową hiperplazję przewodową (ADH) i zrazikową (ALH), jest proliferacyjną zmianą przednowotworową charakteryzującą się nieprawidłową proliferacją komórek nabłonkowych w obrębie przewodów lub zrazików piersi. Zmiany te wykazują podobieństwa molekularne i genetyczne do niskiego stopnia raka przewodowego in situ (DCIS), w tym utratę 16q i 17p oraz przyrosty 1q, co sugeruje ich rolę jako wczesnych prekursorów raka piersi. AH wiąże się z 4-5-krotnym wzrostem ryzyka rozwoju raka piersi, z predylekcją do wystąpienia nowotworu w piersi ipsilateralnej. Patogeneza obejmuje uszkodzenia DNA indukowane przez estrogeny, aneuploidię, metylację DNA genów supresorowych oraz zmiany w ekspresji genów takich jak cyklina D1, p16, HOXA i telomeraza, co prowadzi do niekontrolowanej proliferacji i potencjalnej progresji do raka inwazyjnego. Diagnostyka histopatologiczna ADH opiera się na obecności monomorficznych komórek w obrębie do 2 mm zajętych przewodów, z cechami architektonicznymi podobnymi do DCIS niskiego stopnia, często z mikrozwapnieniami widocznymi w mammografii.
aneuploidia, apoptoza, atypowa hiperplazja piersi, atypowa hiperplazja przewodowa, atypowa hiperplazja zrazikowa, białko p53, biopsja piersi, cykl komórkowy, gen supresorowy nowotworu, gen TP53, gruczoł piersiowy, inwazyjny rak piersi, metylacja DNA, mikrozwapnienia, niestabilność genomowa, obciążenie rodzinne, onkogeneza, proliferacja komórek, przewody mleczne, rak in situ, rak piersi ipsilateralny, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, stan przednowotworowy, utrata heterozygotyczności, zraziki piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Leczenie
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, lokalizujący się głównie w obrębie brodawki i otoczki. Standardem leczenia jest chirurgia, dostosowana do zaawansowania choroby i obecności współistniejącego raka piersi. Mastektomia pozostaje wskazana przy współistniejącym inwazyjnym raku, wyczuwalnym guzie, zmianach w głębszych partiach gruczołu lub wieloogniskowości. Alternatywnie, w wybranych przypadkach ograniczonych do brodawki i otoczki, możliwe jest leczenie oszczędzające pierś (BCS) z usunięciem brodawki i otoczki oraz niewielkim marginesem zdrowej tkanki, często uzupełniane radioterapią. Radioterapia, podawana zwykle 5 dni w tygodniu przez 3-6 tygodni, jest kluczowa po leczeniu oszczędzającym oraz w wybranych przypadkach po mastektomii, a także jako samodzielna terapia w chorobie ograniczonej do skóry bez wykrywalnego guza. Biopsja węzła wartowniczego jest zalecana u pacjentek z inwazyjnym rakiem piersi, natomiast nie jest konieczna przy DCIS leczonym oszczędzająco.
biopsja węzła wartowniczego, chemioterapia, chemioterapia neoadjuwantowa, chirurg plastyczny, choroba Pageta brodawki sutkowej, fotouczulacz, hormonoterapia, immunoterapia, inhibitor punktów kontrolnych immunologicznych, inhibitory aromatazy, inwazyjny rak piersi, koniugat przeciwciała z lekiem, krioablacja, kriochirurgia, leczenie chirurgiczne, leczenie oszczędzające pierś, leczenie systemowe, limfadenektomia pachowa, lumpektomia, mastektomia, nadekspresja białka, onkolog kliniczny, opieka paliatywna, opieka wspomagająca, patolog, psychoonkolog, radioterapeuta, radioterapia, rak przewodowy in situ, rekonstrukcja piersi, selektywne modulatory receptora estrogenowego, terapia celowana, terapia fotodynamiczna, terapia żywieniowa, trastuzumab - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% przypadków raka piersi, charakteryzujący się zmianami skórnymi brodawki i otoczki, często mylonymi z egzemą. W 80-90% przypadków współistnieje z podskórnym rakiem przewodowym in situ (DCIS) lub inwazyjnym rakiem piersi. Diagnostyka opiera się na badaniu fizykalnym i biopsji skóry brodawki (punch lub kliniczna), gdyż mammografia jest prawidłowa u około 50% pacjentek. Po potwierdzeniu diagnozy konieczne jest wykonanie badań obrazowych (mammografia, USG, MRI) w celu oceny zaawansowania nowotworu. Leczenie polega głównie na chirurgii – mastektomii lub chirurgii oszczędzającej pierś z usunięciem brodawki i otoczki, często uzupełnianej radioterapią. W przypadku inwazyjnego raka piersi zalecana jest biopsja węzła wartowniczego pachowego (SLNB) z ewentualną limfadenektomią. Chemioterapia, hormonoterapia i terapia celowana (np. trastuzumab przy HER2+) stosowane są w zależności od charakterystyki guza i stopnia zaawansowania.
badanie fizykalne, biopsja klinowa, biopsja skóry, biopsja węzła wartowniczego, brodawka sutkowa, chemioterapia, chirurgia oszczędzająca pierś, choroba Pageta, egzema, hormonoterapia, inwazyjny rak piersi, komórki Pageta, leczenie neoadjuwantowe, limfadenektomia pachowa, limfedem, lumpektomia, łuszczyca, mammografia, mastektomia, nadekspresja receptora HER2, obrzęk limfatyczny, radioterapia, rak piersi, rak przewodowy in situ, rekonstrukcja piersi, rezonans magnetyczny piersi, terapia celowana, trastuzumab, węzły chłonne pachowe - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Epidemiologia
Rak piersi stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet na świecie, z około 2,3 mln nowych przypadków w 2022 roku, co stanowi 25% wszystkich nowotworów u kobiet. Wskaźniki zachorowalności są zróżnicowane geograficznie, wynosząc od 26 do 90 na 100 000 kobiet, z najwyższymi wartościami w Ameryce Północnej (90/100 000) i Europie Zachodniej (78/100 000). W USA prognozuje się 316 950 nowych przypadków inwazyjnego raka piersi w 2025 roku, przy wskaźniku zachorowalności 130,8/100 000 kobiet (2018-2022) i rocznym wzroście o 0,6%. Umieralność globalna wynosi około 670 000 zgonów rocznie, a w USA 42 170 zgonów (prognoza na 2025), ze wskaźnikiem 19,2/100 000 kobiet (2019-2023) i spadkiem umieralności o 1,2% rocznie (2014-2023). Rak piersi jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u kobiet po raku płuca. Średni wiek diagnozy to 62 lata, a 5-letni wskaźnik przeżycia w USA wynosi 91% dla wszystkich typów i stadiów. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, historię rodzinną, mutacje genów BRCA1/2 i PALB2, ekspozycję na estrogeny, a także modyfikowalne czynniki stylu życia, takie jak otyłość, alkohol, brak aktywności fizycznej i palenie tytoniu.
5-letni wskaźnik przeżycia, atypia jądrowa, cyfrowa mammografia, cykl komórkowy, gen BRCA1, gen BRCA2, gęstość piersi, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak piersi, łagodna choroba piersi, miąższ piersi, mutacja genu, mutacja germinalna, mutacja patogenna, napromieniowanie, nowotwór złośliwy, progestagen, rak in situ, rak piersi, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, rezonans magnetyczny piersi, stadium przerzutowe, standaryzacja względem wieku, ultrasonografia, uszkodzenie DNA, wskaźnik umieralności, wskaźnik zachorowalności, wskaźnik zgonów, złośliwość guza - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta sutka – Etiologia i przyczyny
Choroba Pageta sutka to rzadki nowotwór piersi, stanowiący 1-4% wszystkich przypadków raka piersi, najczęściej diagnozowany u kobiet powyżej 50. roku życia. Dominująca teoria epidermotropiczna wskazuje, że komórki Pageta pochodzą z inwazyjnego lub in situ raka przewodowego (DCIS), migrującego przez przewody mlekowe do brodawki sutkowej i otoczki, co potwierdza współistnienie nowotworu w 80-90% przypadków. Alternatywna teoria transformacji wewnątrznabłonkowej sugeruje złośliwą transformację komórek naskórka brodawki, wyjaśniając rzadkie przypadki bez współistniejącego raka. Mutacje w genach BRCA1 i BRCA2 oraz specyficzne zmiany chromosomalne mogą predysponować do rozwoju choroby. Czynniki ryzyka są zbieżne z innymi typami raka piersi i obejmują wiek >50 lat, płeć żeńską, historię osobistą i rodzinną raka piersi, gęstą tkankę piersi, ekspozycję na promieniowanie, terapię hormonalną, nadwagę oraz spożycie alkoholu.
atypowy rozrost, choroba Pageta brodawki sutkowej, choroba Pageta kości, choroba Pageta sutka, DCIS, gęsta tkanka piersi, guzek piersi, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, LCIS, mutacja BRCA, naprawa DNA, rak piersi, rak przewodowy in situ, rak zrazikowy in situ, teoria epidermotropiczna, teoria hybrydowa, terapia hormonalna zastępcza - Leksykon chorób i schorzeń
Atypowa hiperplazja piersi – Objawy
Atypowa hiperplazja piersi (ADH i ALH) to stan przednowotworowy charakteryzujący się nieprawidłową proliferacją komórek nabłonkowych w przewodach mlekowych lub zrazikach piersi, wykrywany głównie przypadkowo podczas mammografii przesiewowej, biopsji lub badania histopatologicznego. Stan ten jest bezobjawowy lub może manifestować się niespecyficznymi dolegliwościami, takimi jak rzadko występujące guzki, ból czy wyciek z brodawki. Ryzyko progresji do raka piersi wynosi około 1% rocznie, kumulując się do 30% w ciągu 25 lat od diagnozy. Czynniki zwiększające ryzyko to m.in. liczba ognisk atypii (≥3 ognisk – ryzyko do 47%), młody wiek (<45 lat), obecność zwapnień, dodatni wywiad rodzinny, mutacje BRCA1/BRCA2 oraz niepełna inwolucja zrazikowa. ADH predysponuje głównie do raka ipsilateralnego, natomiast ALH do raka obustronnego, z przewagą nowotworów przewodowych in situ i inwazyjnych o średnim lub wysokim stopniu złośliwości.
aneuploidia, atypowa hiperplazja piersi, atypowa hiperplazja przewodowa, atypowa hiperplazja zrazikowa, badanie histopatologiczne, badanie palpacyjne, biopsja chirurgiczna, biopsja gruboigłowa, biopsja piersi, chemioprewencja, hiperplazja zwykła, inwazyjny rak piersi, kanał limfatyczny, mammografia przesiewowa, metylacja DNA, mikrozwapnienia, mutacja genu BRCA, powikłanie zakrzepowo-zatorowe, rak endometrium, rak in situ, rak inwazyjny, rak przewodowy in situ, raloksyfen, receptor estrogenowy, rezonans magnetyczny, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, stan przednowotworowy, tamoksyfen, tomosynteza, utrata heterozygotyczności, wyciek z brodawki sutkowej - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Letrozole Eugia 2,5 mg
Letrozol, niesteroidowy inhibitor aromatazy z grupy L02B G04, skutecznie hamuje biosyntezę estrogenów poprzez konkurencyjne wiązanie z miejscem aktywnym aromatazy, co prowadzi do obniżenia stężenia estronu i estradiolu w surowicy o 75-95% u kobiet po menopauzie z rakiem piersi. Działanie to jest wysoce selektywne, nie wpływa na produkcję innych steroidów nadnerczowych ani na poziomy androgenów, LH, FSH czy funkcję tarczycy. W badaniach klinicznych, takich jak BIG 1-98, letrozol wykazał przewagę nad tamoksyfenem w leczeniu uzupełniającym raka piersi z receptorami hormonalnymi, poprawiając 5-letnie przeżycie bez choroby (DFS) do 84% w porównaniu do 81,4% (HR=0,87; 95% CI: 0,78-0,97; p=0,01) oraz wykazując tendencję do zmniejszenia ryzyka odległych przerzutów i zgonów. W badaniu MA-17 letrozol zmniejszył ryzyko nawrotu o 42% (HR=0,58; 95% CI: 0,45-0,76; p=0,00003) w terapii przedłużonej po tamoksyfenie.
11-deoksykortyzol, 17-hydroksyprogesteron, aktywność reninowa osocza, aldosteron, androgeny nadnerczowe, androstendion, biosynteza estrogenów, BMD kręgosłupa lędźwiowego, cytochrom P450, estradiol, funkcja tarczycy, gęstość mineralna kości, glikokortykoid, grupa hemowa, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, kortyzol, leczenie neoadjuwantowe, leczenie pierwszego rzutu, leczenie uzupełniające, mineralokortykoid, niedobór estrogenów, niesteroidowy inhibitor aromatazy, nowotwór zależny od estrogenów, obiektywna odpowiedź guza, osteopenia, osteoporoza, prekursor androgenów, produkcja steroidów, przedłużone leczenie uzupełniające, przerzuty do narządów miąższowych, przeżycie bez choroby, przeżycie bez przerzutów, przeżywalność całkowita, rak piersi, rak piersi z receptorami hormonalnymi, siarczan estronu, status receptorowy, stężenie androgenów, stężenie cholesterolu, suchość pochwy, terapia oszczędzająca pierś, uderzenia gorąca, wskaźnik obiektywnych odpowiedzi, wznowa raka piersi - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Lametta 2,5 mg
Letrozol w dawce 2,5 mg (Lametta) jest wskazany do leczenia hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie, zarówno naturalnej, jak i wywołanej sztucznie. Lek ten jest skuteczny wyłącznie u pacjentek z potwierdzoną ekspresją receptorów estrogenowych i/lub progesteronowych, co jest warunkiem koniecznym do rozpoczęcia terapii. Letrozol stosuje się w leczeniu uzupełniającym po zabiegach chirurgicznych, radioterapii lub chemioterapii w wczesnym stadium inwazyjnego raka piersi, a także w przedłużonym leczeniu uzupełniającym po 5-letniej terapii tamoksyfenem. Ponadto, letrozol jest zalecany jako leczenie pierwszego rzutu w zaawansowanym hormonozależnym raku piersi oraz w przypadku nawrotu lub progresji choroby po wcześniejszym leczeniu antyestrogenowym. W terapii neoadjuwantowej letrozol jest stosowany u pacjentek z HER-2-ujemnym rakiem piersi, gdy chemioterapia jest przeciwwskazana lub niezalecana, w celu zmniejszenia masy guza przed operacją.
chemioterapia, ekspresja receptorów hormonalnych, funkcja jajników, HER-2-ujemny rak piersi, hormonozależny rak piersi, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, leczenie antyestrogenowe, leczenie neoadjuwantowe, leczenie pierwszego rzutu, leczenie uzupełniające, letrozol, progresja nowotworu, przedłużone leczenie uzupełniające, receptor estrogenowy, receptor progesteronowy, tamoksyfen, zaawansowany hormonozależny rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak piersi u mężczyzn (MBC) stanowi mniej niż 1% wszystkich nowotworów u mężczyzn, z około 20 000 nowych przypadków rocznie globalnie, a w USA prognozuje się 2 800 nowych diagnoz inwazyjnego raka piersi u mężczyzn w 2025 roku. Pięcioletnie względne przeżycie netto w Kanadzie wynosi około 80%, jednak mężczyźni mają o 19% wyższy wskaźnik śmiertelności niż kobiety, co wiąże się z późniejszą diagnozą i niedostatecznym leczeniem. Przeżycie według stadium choroby wynosi: stadium 1 – 96%, stadium 2 – 84%, stadium 3 – 52%, a stadium 4 – 20-24%. Niezależne czynniki prognostyczne obejmują stadium T i M, wiek, stopień histologiczny, status receptorów ER i HER2 oraz zastosowanie chemioterapii. Podtypy molekularne (HER2-/HR+, HER2+/HR+, HER2+/HR-, TN) różnią się istotnie pod względem 5-letniego przeżycia swoistego dla przyczyny (CSS), od 89,2% do 43,2%, co ma znaczenie dla indywidualizacji terapii.
agonista GnRH, całkowite przeżycie, choroba współistniejąca, czynnik prognostyczny, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, klasyfikacja TNM, mastektomia całkowita, podtyp molekularny, przeżycie netto, radioterapia adjuwantowa, rak piersi u mężczyzn, stadium nowotworu, stadium T, status HER2, tamoksyfen, tkanka piersi, węzeł chłonny, wielkość guza, wskaźnik przeżycia, wskaźnik śmiertelności, względny wskaźnik przeżycia - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Clarzole 2,5 mg
Clarozole, zawierający letrozol w dawce 2,5 mg, jest wskazany do leczenia hormonozależnego raka piersi u kobiet po menopauzie, potwierdzonym obecnością receptorów estrogenowych i/lub progesteronowych (ER+/PR+). Lek znajduje zastosowanie w leczeniu uzupełniającym we wczesnym stadium inwazyjnego raka piersi, przedłużonym leczeniu po 5-letniej terapii tamoksyfenem, a także w terapii pierwszego rzutu zaawansowanego raka piersi oraz w leczeniu drugiej linii po niepowodzeniu terapii antyestrogenowej. W leczeniu neoadjuwantowym Clarzole jest stosowany u pacjentek z HER2-ujemnym rakiem piersi, u których chemioterapia jest przeciwwskazana lub natychmiastowa operacja nie jest wskazana. Skuteczność leku nie została wykazana u pacjentek z rakiem piersi bez receptorów hormonalnych, co podkreśla konieczność potwierdzenia statusu receptorów przed rozpoczęciem terapii.
choroba przerzutowa, HER-2-ujemny rak piersi, HER2-ujemny, hormonozależny rak piersi, inwazyjny rak piersi, leczenie neoadjuwantowe, leczenie pierwszego rzutu, leczenie systemowe, leczenie uzupełniające, leki antyestrogenowe, letrozol, owariektomia, progresja choroby, przedłużone leczenie uzupełniające, radioterapia miednicy, rak piersi bez receptorów hormonalnych, receptory estrogenowe, receptory hormonalne, status receptorów hormonalnych, tamoksyfen, terapia antyestrogenowa, terapia hormonalna, zaawansowany rak piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (dcis) – Zapobieganie i profilaktyka
Rak wewnątrzprzewodowy in situ (DCIS) stanowi najwcześniejszą formę raka piersi, ograniczoną do przewodów mlecznych bez naciekania tkanek otaczających. W USA diagnozuje się około 55 000 nowych przypadków rocznie, co stanowi 20-25% wszystkich rozpoznań raka piersi. Mammografia pozostaje podstawowym narzędziem diagnostycznym, umożliwiającym wykrycie charakterystycznych zwapnień, a zalecane jest rozpoczęcie badań przesiewowych od 40. roku życia lub wcześniej przy obciążeniu rodzinnym. Profilaktyka obejmuje modyfikację stylu życia, w tym co najmniej 30 minut umiarkowanej aktywności fizycznej większość dni tygodnia, utrzymanie prawidłowej masy ciała, ograniczenie spożycia alkoholu do maksymalnie jednego drinka dziennie oraz karmienie piersią, które wykazuje efekt ochronny. U pacjentek z DCIS receptorowo dodatnim (ER+) stosuje się terapię hormonalną, głównie tamoksyfen przez 5 lat, co redukuje ryzyko nawrotu o około 50% oraz zmniejsza ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi.
aktywne monitorowanie, aktywność fizyczna, anastrozol, atypowa hiperplazja przewodowa, badanie przesiewowe, biomarker progresji, cyfrowa mammografia, duktoskopia, heterogeniczność, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, karmienie piersią, krioablacja, leczenie operacyjne, mammografia, nadmierne leczenie, poradnictwo genetyczne, radioterapia, rak wewnątrzprzewodowy in situ, rezonans magnetyczny piersi, samobadanie piersi, tamoksyfen, tłuszcze nasycone, USG piersi, zbilansowana dieta, zwapnienia piersi - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pageta brodawki sutkowej – Epidemiologia
Choroba Pageta brodawki sutkowej to rzadka postać raka piersi, stanowiąca 1-4% wszystkich nowotworów tej okolicy, z wyższą częstością w krajach zachodnich. Średni wiek diagnozy wynosi około 57-64 lata, z przewagą kobiet (97,9%) i dominacją rasy białej (85,4%). Choroba współwystępuje w 80-90% przypadków z DCIS lub inwazyjnym rakiem przewodowym (IDC), a obecność wyczuwalnego guza, stwierdzana u około 50% pacjentów, koreluje z gorszym rokowaniem. Nowotwory związane z chorobą Pageta często wykazują wysoką złośliwość, ujemny status receptorów ER i PR oraz dodatni HER2 (ponad 50% przypadków), co ma istotne implikacje terapeutyczne. Pięcioletnia względna przeżywalność wynosi 82,6%, ale spada znacząco wraz ze wzrostem stadium zaawansowania nowotworu (stadium I – 95,8%, IV – 14,3%). Czynniki negatywnie wpływające na przeżycie to starszy wiek, rasa czarna, wyższy stopień złośliwości, przerzuty do węzłów chłonnych, stadium zaawansowania, choroba przerzutowa oraz większy rozmiar guza.
badanie kliniczne, badanie przesiewowe mammograficzne, biopsja węzła wartowniczego, choroba Pageta brodawki sutkowej, choroba przerzutowa, DCIS, guz piersi, IDC, inwazyjny rak piersi, inwazyjny rak przewodowy, kompleks brodawkowo-otoczkowy, leczenie oszczędzające pierś, mammografia, mastektomia, mastektomia oszczędzająca brodawkę, nadekspresja HER2, nowotwór złośliwy, przerzut do regionalnych węzłów chłonnych, przewodowy rak in situ, rak piersi, receptor estrogenowy, receptor ludzkiego naskórkowego czynnika wzrostu, receptor progesteronowy, samobadanie, SLNB, wyczuwalny guz - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi u mężczyzn – Zapobieganie i profilaktyka
Rak piersi u mężczyzn (RPM) stanowi około 1% wszystkich przypadków raka piersi, z roczną zachorowalnością około 2470 przypadków i 460 zgonami w USA. Profilaktyka opiera się głównie na modyfikacji stylu życia: utrzymaniu prawidłowej masy ciała, regularnej aktywności fizycznej (minimum 30 minut dziennie), ograniczeniu spożycia alkoholu do maksymalnie 2 drinków dziennie, zdrowej diecie bogatej w warzywa, owoce i chude białka, rezygnacji z palenia tytoniu oraz ograniczeniu ekspozycji na substancje estrogenopodobne. Kluczowe czynniki ryzyka to wiek powyżej 60 lat, obciążenie rodzinne, mutacje genów BRCA1/2, zespół Klinefeltera, ekspozycja na promieniowanie oraz zaburzenia hormonalne. U mężczyzn z wysokim ryzykiem zaleca się regularne samobadanie piersi, coroczne badanie kliniczne oraz mammografię od 35. roku życia w przypadku mutacji BRCA lub ginekomastii.
badanie dermatologiczne, badanie genetyczne, badanie kliniczne piersi, badanie PSA, estrogen, gen BRCA, ginekomastia, guzek piersi, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, kwas acetylosalicylowy, mammografia, marskość wątroby, mastektomia, modulator receptora estrogenowego, mutacja BRCA, mutacja genetyczna, nadwaga i otyłość, osoba transpłciowa, profilaktyczna mastektomia, rak okrężnicy, rak piersi u mężczyzn, rak prostaty, rak trzustki, samobadanie piersi, substancje chemiczne, terapia hormonalna, zaburzenie hormonalne, zespół Klinefeltera - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Provera 10 mg
Medroksyprogesteronu octan (MPA), substancja czynna Provery, jest syntetycznym progestagenem o strukturze zbliżonej do endogennego progesteronu (17α-hydroksy-6α-metyloprogesteronu octan). Mechanizm działania MPA obejmuje hamowanie wydzielania gonadotropin przysadkowych (FSH, LH), redukcję stężenia ACTH, hydrokortyzonu oraz obniżenie poziomu testosteronu i estrogenów w krwi obwodowej. Doustne podawanie MPA u kobiet z prawidłowym wydzielaniem estrogenów indukuje transformację błony śluzowej macicy do fazy wydzielniczej, wykazuje działanie androgenne i anaboliczne, ale nie estrogenne. Przy podawaniu pozajelitowym MPA hamuje owulację poprzez blokadę dojrzewania pęcherzyków Graafa, efekt ten nie jest obserwowany przy standardowych dawkach doustnych.
androgeny, błona śluzowa macicy, choroba niedokrwienna serca, estrogen, gonadotropiny, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormonalna terapia zastępcza, hydrokortyzon, incydenty sercowo-naczyniowe, inwazyjny rak piersi, medroksyprogesteronu octan, menopauza, otępienie, owulacja, pęcherzyki Graafa, preparaty estrogenowe, prewencja kardiologiczna, progestageny, reduktaza wątrobowa, skoniugowane estrogeny końskie, testosteron, wydzielanie estrogenów, zawał serca, złamania osteoporotyczne - Leksykon chorób i schorzeń
Rak gruczołowy in situ – Zapobieganie i profilaktyka
Rak gruczołowy in situ (LCIS) stanowi marker zwiększonego ryzyka rozwoju inwazyjnego raka piersi, z 7-12-krotnym wzrostem ryzyka w porównaniu do populacji ogólnej, co przekłada się na 20-30% ryzyko zachorowania w ciągu życia (w populacji ogólnej około 12%). Podstawową strategią postępowania jest regularna obserwacja obejmująca coroczne mammografie, badania kliniczne co 6-12 miesięcy oraz w wybranych przypadkach MRI lub USG piersi. Chemoprofilaktyka, preferowana u większości pacjentek, opiera się na stosowaniu selektywnych modulatorów receptora estrogenowego (SERM) takich jak tamoksyfen (redukcja ryzyka o około 56%) i raloksyfen, oraz inhibitorów aromatazy (eksemestan, anastrozol) z redukcją ryzyka sięgającą 65%. Leczenie farmakologiczne trwa zwykle 5 lat i może obniżyć roczne ryzyko rozwoju raka piersi z około 2% do poniżej 1%.
aktywna obserwacja, anastrozol, badanie kliniczne piersi, badanie przesiewowe, biomarker molekularny, chemoprofilaktyka, eksemestan, hormonalna terapia zastępcza, hormonoterapia, HTZ, inhibitor aromatazy, inwazyjny rak piersi, konsultacja genetyczna, LCIS, mammografia, mutacja genu BRCA, pleomorfizm, profilaktyczna mastektomia obustronna, progresja choroby, rak gruczołowy in situ, raloksyfen, receptor hormonalny, rezonans magnetyczny piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, SERM, tamoksyfen, USG