funkcja wydzielnicza trzustki
Funkcja wydzielnicza trzustki to jeden z kluczowych procesów fizjologicznych odpowiadających za prawidłowe trawienie pokarmów. Trzustka jako gruczoł mieszany produkuje i wydziela do dwunastnicy sok trzustkowy zawierający enzymy trawienne, w tym amylazę trzustkową, lipazę, fosfolipazę A2, trypsynogen, chymotrypsynogen oraz nukleazy. Dziennie wytwarzane jest około 1500-3000 ml soku trzustkowego o zasadowym pH (7,5-8,8).
Wydzielanie soku trzustkowego podlega ścisłej regulacji neurohormonalnej. Faza głowowa i żołądkowa stymulacji obejmuje aktywację nerwu błędnego i uwalnianie acetylocholiny, co zwiększa sekrecję enzymów. Faza jelitowa zależy głównie od hormonów: sekretyny (stymulującej wydzielanie wodorowęglanów) oraz cholecystokininy (CCK, pobudzającej wydzielanie enzymów trzustkowych).
Zaburzenia funkcji wydzielniczej trzustki mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. W ostrym zapaleniu trzustki dochodzi do przedwczesnej aktywacji enzymów trzustkowych i autotrawieniu narządu. W przewlekłym zapaleniu trzustki oraz mukowiscydozie występuje postępująca niewydolność zewnątrzwydzielnicza, prowadząca do zaburzeń trawienia i wchłaniania, manifestujących się biegunką tłuszczową, utratą masy ciała i niedoborami witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
Diagnostyka funkcji wydzielniczej trzustki obejmuje oznaczanie elastazy-1 w kale, test sekretynowy, pomiar stężenia trypsynogenu w surowicy oraz ocenę wchłaniania tłuszczów. W leczeniu niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki stosuje się enzymatyczną terapię zastępczą, modyfikację diety oraz suplementację witamin.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Glibenese GITS 5 mg
Lek Glibenese GITS, zawierający glipizyd w dawkach 5 mg lub 10 mg w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, jest wskazany do leczenia cukrzycy typu 2 u pacjentów, u których dieta nie zapewnia odpowiedniej kontroli glikemii. Formulacja o przedłużonym uwalnianiu umożliwia stabilne i równomierne uwalnianie substancji czynnej, co przekłada się na efektywniejszą kontrolę poziomu glukozy we krwi przez całą dobę. Preparat jest szczególnie zalecany, gdy modyfikacja stylu życia i dieta nie przynoszą zadowalających efektów, a pacjent wymaga farmakologicznego wsparcia w celu normalizacji glikemii oraz wygody stosowania (raz na dobę).
Mechanizm działania glipizydu opiera się na stymulacji wydzielania insuliny z komórek beta trzustki, dlatego skuteczność leku zależy od zachowanej, choćby częściowo, funkcji wydzielniczej trzustki, co jest typowe dla cukrzycy typu 2. Dostępność dwóch dawek (5 mg i 10 mg) pozwala na indywidualne dostosowanie terapii do stopnia zaawansowania zaburzeń metabolicznych. Glibenese GITS stanowi zatem wartościowe uzupełnienie leczenia dietetycznego u pacjentów z cukrzycą typu 2, u których sama dieta nie zapewnia właściwej kontroli glikemii.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Glibetic 2 mg 2 mg
Lek Glibetic, zawierający glimepiryd, jest wskazany w leczeniu cukrzycy typu 2 u pacjentów, u których metody niefarmakologiczne, takie jak odpowiednia dieta, regularna aktywność fizyczna oraz redukcja masy ciała, nie zapewniły odpowiedniej kontroli glikemii. Glimepiryd, będący pochodną sulfonylomocznika, działa poprzez stymulację wydzielania insuliny z komórek beta trzustki, dlatego jest skuteczny u pacjentów z zachowaną częściową funkcją wydzielniczą trzustki. Lek dostępny jest w czterech dawkach: 1 mg, 2 mg, 3 mg oraz 4 mg glimepirydum, z zawartością laktozy jednowodnej odpowiednio 68,98 mg, 137,20 mg, 136,95 mg i 135,90 mg, co należy uwzględnić u pacjentów z nietolerancją laktozy.
- Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Pangrol 10 000 10 000 j. Ph. Eur. lipazy
Lek Pangrol 10 000 to preparat enzymatyczny zawierający pankreatynę wieprzową o aktywności: lipazy 10 000 j. Ph. Eur., amylazy 9 000 j. Ph. Eur. oraz proteaz 500 j. Ph. Eur. Kapsułki zawierają minitabletki odporne na działanie soku żołądkowego, co umożliwia uwolnienie enzymów w dwunastnicy i efektywne wspomaganie trawienia. Wskazania obejmują zewnątrzwydzielniczą niewydolność trzustki w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki, mukowiscydozy, zwężenia przewodu trzustkowego, stanów po resekcji trzustki oraz wtórne zaburzenia trawienia związane z chorobami wątroby, dróg żółciowych, jelit (np. choroba Crohna, celiakia), cukrzycą, AIDS, zespołami genetycznymi i autoimmunologicznymi (Shwachman, Sjögren). Preparat jest stosowany także w zaburzeniach trawiennych wynikających z diety bogatej w tłuszcze i ciężkostrawne pokarmy roślinne.
Pangrol 10 000 jest zalecany u dorosłych i dzieci, w terapii zarówno długoterminowej, jak i krótkoterminowej, z indywidualnym dostosowaniem dawki do nasilenia objawów, masy ciała i zawartości tłuszczu w diecie. Wskazaniem do terapii są objawy niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, takie jak biegunka tłuszczowa, wzdęcia, bóle brzucha, utrata masy ciała i niedożywienie, potwierdzone badaniami diagnostycznymi (np. elastaza-1 w kale, test oddechowy z triglicerydami znakowanymi 13C). Kapsułki należy przyjmować w trakcie lub bezpośrednio po posiłku, połykając je w całości z odpowiednią ilością płynu, aby zapewnić optymalną aktywność enzymów w dwunastnicy i początkowym odcinku jelita cienkiego.
AIDS, biegunka tłuszczowa, celiakia, choroba Crohna, choroba trzewna, choroby zapalne jelit, cukrzyca, elastaza-1 w kale, enzymy trzustkowe, funkcja wydzielnicza trzustki, mukowiscydoza, niewydolność zewnątrzwydzielnicza trzustki, pankreatoduodenektomia, pankreatyna, przewlekłe zapalenie trzustki, przyspieszony pasaż jelitowy, resekcja trzustki, stolce tłuszczowe, zaburzenia dróg żółciowych, zaburzenia trawienne, zaburzenia wchłaniania, zanik kosmków jelitowych, zespół nabytego braku odporności, zespół Shwachmana, zespół Sjögrena, zwężenie przewodu trzustkowego, zwłóknienie torbielowate