Rak gruczołowy in situ
Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rak gruczołowy in situ (LCIS) to rzadki stan przedrakowy piersi, stanowiący 1-2% wszystkich nowotworów piersi i 5,3% zmian in situ, który znacząco zwiększa ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi (20-30% vs. 12% w populacji ogólnej). LCIS jest bezobjawowy i najczęściej wykrywany przypadkowo w badaniach histopatologicznych. Czynniki prognostyczne wpływające na całkowite przeżycie (OS) obejmują wiek (lepsze rokowanie u pacjentek <40 lat), rasę (gorsze u czarnoskórych i rdzennych Amerykanów) oraz status receptorów hormonalnych (dłuższe przeżycie u PR+). Współwystępowanie LCIS z inwazyjnym rakiem piersi zwiększa ryzyko raka drugiej piersi 3,3-krotnie (3,3% vs. 1,0%). Nowy podpis molekularny LobSig wykazuje wysoką wartość prognostyczną, przewyższając tradycyjny Nottingham Prognostic Index, szczególnie w guzach ILC stopnia 2 i 3, i może mieć zastosowanie w prognozowaniu przebiegu LCIS.
- Wprowadzenie do raka gruczołowego in situ (LCIS)
- Ryzyko rozwoju raka inwazyjnego po diagnozie LCIS
- Czynniki prognostyczne w LCIS
- Czynniki demograficzne i kliniczne
- Znaczenie współwystępowania LCIS z rakiem inwazyjnym
- Nowe markery prognostyczne – LobSig
- Porównanie rokowania LCIS i DCIS
- Wpływ leczenia na rokowanie
- Zalecenia dotyczące obserwacji po diagnozie LCIS
- Wyzwania w prognozowaniu LCIS
- Podsumowanie rokowania w LCIS
Wprowadzenie do raka gruczołowego in situ (LCIS)
Rak gruczołowy in situ (ang. Lobular carcinoma in situ, LCIS) to rzadki stan przedrakowy gruczołu piersiowego, który stanowi około 1-2% wszystkich nowotworów piersi oraz 5,3% zmian in situ.123 Chociaż LCIS nie jest nowotworem złośliwym, jego obecność znacząco zwiększa ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi w przyszłości – zarówno raka zrazikowego, jak i przewodowego.45
LCIS charakteryzuje się brakiem objawów klinicznych i jest najczęściej wykrywany przypadkowo podczas badań histopatologicznych wykonywanych z innych przyczyn. Istotne jest, że LCIS nie jest bezpośrednim prekursorem raka inwazyjnego, ale raczej markerem zwiększonego ryzyka podobnym do wieku czy historii rodzinnej.6
Ryzyko rozwoju raka inwazyjnego po diagnozie LCIS
Diagnoza LCIS znacząco zwiększa ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi. Podczas gdy przeciętne ryzyko rozwoju raka piersi u kobiet wynosi około 12%, u pacjentek z LCIS wzrasta ono do 20-30%.7 Badania wskazują, że około 1 na 10 osób z LCIS rozwinie rak przewodowy in situ (DCIS) lub inwazyjny rak zrazikowy.8
Należy podkreślić, że rozwój inwazyjnego raka piersi z LCIS nie jest natychmiastowy i może nastąpić po 10-15 latach od pierwotnej diagnozy.9 Istotnym czynnikiem prognostycznym jest także wiek pacjentki – im młodsza kobieta w momencie diagnozy, tym wyższe ryzyko rozwoju inwazyjnego raka w przyszłości.10
Czynniki prognostyczne w LCIS
Czynniki demograficzne i kliniczne
Analiza danych z bazy SEER (Surveillance, Epidemiology, and End Results) wykazała kilka istotnych czynników prognostycznych wpływających na całkowite przeżycie (OS) pacjentek z LCIS:1112
- Wiek w momencie diagnozy – pacjentki zdiagnozowane w wieku poniżej 40 lat wykazują lepsze wskaźniki przeżycia długoterminowego
- Rasa – pacjentki rasy czarnej oraz rdzenni Amerykanie/mieszkańcy Alaski wykazują gorsze rokowanie w porównaniu do innych grup etnicznych
- Status receptorów hormonalnych – pacjentki z dodatnim statusem receptora progesteronowego (PR+) wykazują dłuższy średni czas przeżycia w porównaniu do pacjentek PR-negatywnych
Znaczenie współwystępowania LCIS z rakiem inwazyjnym
Istotnym czynnikiem prognostycznym jest również współwystępowanie LCIS z inwazyjnym rakiem piersi. Badania wskazują, że około 16,6% pacjentek z inwazyjnym rakiem piersi ma jednocześnie zdiagnozowany LCIS.1516 Ta grupa pacjentek charakteryzuje się znacząco wyższym ryzykiem rozwoju raka drugiej piersi (contralateral breast cancer, CBC).
Pacjentki z LCIS współwystępującym z pierwotnym inwazyjnym rakiem piersi mają 3,3-krotnie wyższe ryzyko (95% CI: 1,5-7,3) rozwoju raka drugiej piersi w porównaniu do pacjentek bez LCIS.17 Częstość występowania raka drugiej piersi w tej grupie wynosi 3,3% w porównaniu do 1,0% u pacjentek bez LCIS.1819
Nowe markery prognostyczne – LobSig
W odpowiedzi na potrzebę lepszej stratyfikacji ryzyka u pacjentek z inwazyjnym rakiem zrazikowym (ILC), opracowano nowy podpis molekularny – LobSig. Chociaż LobSig został zaprojektowany głównie dla inwazyjnego raka zrazikowego, może mieć również znaczenie w prognozowaniu przebiegu LCIS, biorąc pod uwagę podobieństwa biologiczne.20
LobSig wykazuje wysoką wartość prognostyczną, szczególnie w guzach ILC stopnia 2 i 3, przewyższając istniejące sygnatury zarówno w analizie jedno-, jak i wieloczynnikowej. Ponadto, LobSig wykazuje większą zdolność prognostyczną niż tradycyjny Nottingham Prognostic Index (NPI).21
Szczególnie istotne jest, że LobSig pozwala na przewidywanie wyników z dokładnością 94,6% wśród przypadków klasyfikowanych jako umiarkowanego ryzyka według NPI.22 Przypadki z niekorzystnym rokowaniem przewidywanym przez LobSig były wzbogacone o mutacje w genach ERBB2, ERBB3, TP53, AKT1 i ROS1.23
Porównanie rokowania LCIS i DCIS
Historycznie LCIS było postrzegane jako łagodniejszy stan w porównaniu do raka przewodowego in situ (DCIS), jednakże nowsze badania sugerują, że długoterminowe rokowanie w LCIS może być podobne do większości przypadków DCIS.24
LCIS nie zawsze jest chorobą indolentną, a jej przebieg może przypominać DCIS. Głównym wyzwaniem pozostaje dokładna definicja patologiczna oraz jasna identyfikacja bardziej agresywnych podtypów, co pozwoliłoby uniknąć inwazyjnych wznów miejscowych.25
Wpływ leczenia na rokowanie
Obecnie nie istnieje standardowe podejście terapeutyczne dla pacjentek z LCIS.26 Według wytycznych NCCN z 2017 roku, usunięcie chirurgiczne jest zalecane po diagnozie LCIS poprzez biopsję gruboigłową.27
Analiza danych z bazy SEER wykazała, że metoda leczenia jest istotnym czynnikiem prognostycznym wpływającym na całkowite przeżycie (OS) pacjentek z LCIS:28
- Pacjentki leczone za pomocą lokalnej chirurgii (LA) lub lokalnej chirurgii z radioterapią (LRT) wykazywały lepsze przeżycie całkowite w porównaniu do pacjentek poddanych mastektomii z radioterapią (MRT)
- Biorąc pod uwagę koszty medyczne i ryzyko związane z radioterapią, lokalna chirurgia (LA) może być najbardziej odpowiednią terapią dla pacjentek z LCIS
Skuteczność leczenia chirurgicznego potwierdza także obserwacja, że 98% pacjentek z LCIS poddanych leczeniu chirurgicznemu żyje 10 lat po zakończeniu leczenia.31
Zalecenia dotyczące obserwacji po diagnozie LCIS
Ze względu na zwiększone ryzyko rozwoju inwazyjnego raka piersi, pacjentki z LCIS wymagają ścisłej obserwacji podczas opieki po zakończeniu leczenia. Dotyczy to zwłaszcza kobiet, u których LCIS zdiagnozowano jednocześnie z inwazyjnym rakiem piersi.32
Dane sugerują, że u kobiet z LCIS zdiagnozowanym jednocześnie z pierwotnym rakiem piersi (około 16% pacjentek) może być zasadne rozważenie ciągłych badań przesiewowych wysokiego ryzyka w trakcie opieki po zakończeniu leczenia, ze względu na podwyższone ryzyko.33
Należy jednak podkreślić, że diagnoza LCIS nie oznacza, że pacjentka na pewno rozwinie raka piersi. Oznacza to jedynie wyższe ryzyko, które wynosi około 1 na 10.34
Wyzwania w prognozowaniu LCIS
Mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, nadal istnieją znaczące wyzwania w prognozowaniu przebiegu LCIS. Głównym problemem jest brak narzędzi diagnostycznych, które niezawodnie przewidywałyby, kto rozwinie inwazyjnego raka piersi po diagnozie LCIS.35
Jest prawdopodobne, że niektóre pacjentki z LCIS są niedostatecznie leczone, a inne są leczone zbyt agresywnie. Żaden z tych scenariuszy nie jest idealny, co podkreśla znaczenie doskonalenia strategii diagnostycznych.36
Nadal istnieje potrzeba opracowania bardziej precyzyjnych markerów molekularnych i genetycznych, które pomogłyby w identyfikacji pacjentek z wyższym ryzykiem progresji do raka inwazyjnego.37 Podpis molekularny LobSig stanowi obiecujący krok w tym kierunku, ale wymaga dalszych badań i walidacji w kontekście LCIS.38
Podsumowanie rokowania w LCIS
Podsumowując, LCIS stanowi marker zwiększonego ryzyka rozwoju inwazyjnego raka piersi. Chociaż większość pacjentek z LCIS nigdy nie rozwinie raka inwazyjnego, ryzyko jest znacząco wyższe niż w populacji ogólnej, szczególnie u młodszych kobiet i osób z LCIS współwystępującym z rakiem inwazyjnym.3940
Czynniki prognostyczne obejmują wiek w momencie diagnozy, rasę, status receptorów hormonalnych oraz metodę leczenia. Lokalna chirurgia wydaje się być najlepszą opcją terapeutyczną dla większości pacjentek z LCIS, zapewniając dobre wyniki długoterminowe.41
Rozwój nowych markerów molekularnych, takich jak LobSig, może w przyszłości umożliwić bardziej spersonalizowane podejście do prognozowania i leczenia LCIS, co poprawi zarządzanie tym stanem i zmniejszy zarówno niedostateczne, jak i nadmierne leczenie.42
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.