gęstość piersi
Gęstość piersi to termin radiologiczny określający stosunek tkanki gruczołowej i włóknistej do tkanki tłuszczowej w piersi, widoczny w badaniach obrazowych. Wysoka gęstość piersi oznacza przewagę tkanki gruczołowej i włóknistej, co jest fizjologiczną cechą występującą szczególnie u młodszych kobiet oraz u osób stosujących hormonalną terapię zastępczą.
Zgodnie z klasyfikacją BI-RADS (Breast Imaging-Reporting and Data System) wyróżnia się cztery kategorie gęstości piersi: A (piersi prawie całkowicie tłuszczowe), B (rozrzucone obszary gęstości włóknisto-gruczołowej), C (piersi heterogenicznie gęste) oraz D (piersi skrajnie gęste). Wyższa gęstość piersi wiąże się z trudniejszą interpretacją mammografii, co może obniżać czułość tego badania w wykrywaniu zmian nowotworowych.
Istotne znaczenie kliniczne gęstości piersi wynika z faktu, że stanowi ona niezależny czynnik ryzyka rozwoju raka piersi. U kobiet z wysoką gęstością piersi (kategorie C i D) ryzyko to jest 4-6 razy wyższe w porównaniu do kobiet z niską gęstością. W przypadku wysokiej gęstości piersi zaleca się uzupełnienie diagnostyki o dodatkowe badania obrazowe, takie jak ultrasonografia czy rezonans magnetyczny.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Etiologia i przyczyny
Rak piersi jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet i drugą najczęstszą przyczyną zgonów onkologicznych, z ryzykiem zachorowania wynoszącym około 12,3% (1 na 8 kobiet) oraz około 670 000 zgonów rocznie na świecie. Etiologia jest wieloczynnikowa, obejmująca mutacje genetyczne (5-10% przypadków, głównie BRCA1/2 z ryzykiem 60-85% i 40-60%), czynniki hormonalne (długotrwała ekspozycja na estrogeny i androgeny), historię rodzinną (2-krotnie zwiększone ryzyko przy krewnych pierwszego stopnia), oraz czynniki środowiskowe i styl życia (alkohol, otyłość, brak aktywności fizycznej, palenie tytoniu). Wiek powyżej 50 lat odpowiada za około 80% diagnoz, a wysoka gęstość tkanki piersiowej zwiększa ryzyko 4-6-krotnie. Czynniki hormonalne, takie jak wczesna menarche, późna menopauza, późne macierzyństwo, brak karmienia piersią oraz stosowanie hormonalnej terapii zastępczej, również podnoszą ryzyko.
androstendion, atypowy rozrost przewodowy, benzen, chemoprewencja, chłoniak Hodgkina, dietylostilbestrol, estrogen, gen ATM, gen CDH1, gen CHEK2, gen PALB2, gen STK11, gen supresorowy nowotworów, gen TP53, gęstość piersi, gruczoł piersiowy, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, ksenoestrogen, mammografia, melatonina, mikrośrodowisko guza, mutacja genu BRCA, nowotwór złośliwy, onkogen, pestycyd, profilaktyczna mastektomia, promieniowanie jonizujące, rak piersi, rak płuca, rak przewodowy, rak zrazikowy, tamoksyfen, uszkodzenie DNA, zrazikowy rak przedinwazyjny - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi – Epidemiologia
Rak piersi stanowi najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet na świecie, z około 2,3 mln nowych przypadków w 2022 roku, co stanowi 25% wszystkich nowotworów u kobiet. Wskaźniki zachorowalności są zróżnicowane geograficznie, wynosząc od 26 do 90 na 100 000 kobiet, z najwyższymi wartościami w Ameryce Północnej (90/100 000) i Europie Zachodniej (78/100 000). W USA prognozuje się 316 950 nowych przypadków inwazyjnego raka piersi w 2025 roku, przy wskaźniku zachorowalności 130,8/100 000 kobiet (2018-2022) i rocznym wzroście o 0,6%. Umieralność globalna wynosi około 670 000 zgonów rocznie, a w USA 42 170 zgonów (prognoza na 2025), ze wskaźnikiem 19,2/100 000 kobiet (2019-2023) i spadkiem umieralności o 1,2% rocznie (2014-2023). Rak piersi jest drugą najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u kobiet po raku płuca. Średni wiek diagnozy to 62 lata, a 5-letni wskaźnik przeżycia w USA wynosi 91% dla wszystkich typów i stadiów. Czynniki ryzyka obejmują płeć żeńską, wiek, historię rodzinną, mutacje genów BRCA1/2 i PALB2, ekspozycję na estrogeny, a także modyfikowalne czynniki stylu życia, takie jak otyłość, alkohol, brak aktywności fizycznej i palenie tytoniu.
5-letni wskaźnik przeżycia, atypia jądrowa, cyfrowa mammografia, cykl komórkowy, gen BRCA1, gen BRCA2, gęstość piersi, hormon płciowy, hormonalna terapia zastępcza, inwazyjny rak piersi, łagodna choroba piersi, miąższ piersi, mutacja genu, mutacja germinalna, mutacja patogenna, napromieniowanie, nowotwór złośliwy, progestagen, rak in situ, rak piersi, rak zrazikowy in situ, receptor estrogenowy, rezonans magnetyczny piersi, stadium przerzutowe, standaryzacja względem wieku, ultrasonografia, uszkodzenie DNA, wskaźnik umieralności, wskaźnik zachorowalności, wskaźnik zgonów, złośliwość guza - Leksykon chorób i schorzeń
Rak piersi zapalny – Zapobieganie i profilaktyka
Zapalny rak piersi (IBC) to agresywny nowotwór stanowiący około 3% przypadków raka piersi, charakteryzujący się zajęciem skóry i brakiem wyraźnej masy guza, z medianą przeżycia 18-24 miesiące mimo intensywnego leczenia. Wczesne rozpoznanie i wielospecjalistyczne podejście terapeutyczne, obejmujące neoadjuwantową chemioterapię, zmodyfikowaną radykalną mastektomię bez natychmiastowej rekonstrukcji oraz radioterapię pooperacyjną, są kluczowe dla poprawy rokowania. Profilaktyka nie jest specyficzna dla IBC, ale zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu (maksymalnie 1 drink dziennie), regularną aktywność fizyczną (≥30 minut większość dni tygodnia), utrzymanie prawidłowej masy ciała oraz ostrożne stosowanie terapii hormonalnej. Chemioprewencja z użyciem SERM (tamoksyfen, raloksyfen) lub inhibitorów aromatazy (anastrozol, letrozol, eksemestan) może być rozważana u kobiet z wysokim ryzykiem raka piersi, a niesteroidowe leki przeciwzapalne, takie jak sulindak i aspiryna, wykazują potencjał w zmniejszaniu ryzyka nawrotu i poprawie przeżycia.
anastrozol, angiogeneza, aspiryna, badanie przesiewowe, chemioprewencja, eksemestan, gęstość piersi, hiperfrakcjonowanie, inhibitor aromatazy, lapatynib, leczenie skojarzone, letrozol, mammografia, mediana przeżycia, niedobór miedzi, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór piersi, obustronna salpingo-ooforektomia, odległy przerzut, profilaktyczna mastektomia obustronna, przeżycie całkowite, radioterapia pooperacyjna, radiouczulacz, raloksyfen, rozprzestrzenianie choroby, samobadanie piersi, selektywny modulator receptora estrogenowego, sulindak, tamoksyfen, terapia hormonalna, witamina D, zajęcie skóry, zapalny rak piersi