rogowacenie starcze
Rogowacenie starcze (keratosis senilis), znane również jako rogowacenie słoneczne (keratosis actinica/solaris), jest częstym schorzeniem skórnym występującym głównie u osób starszych, po długotrwałej ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. Zmiany mają charakter płaskich lub lekko wyniosłych, szorstkich w dotyku plam o zabarwieniu od różowego do brązowego, pokrytych łuskami.
Histopatologicznie rogowacenie starcze charakteryzuje się ogniskową atypią keratynocytów warstwy podstawnej naskórka, zaburzeniami dojrzewania komórek oraz nadmiernym rogowaceniem. Zmiany te uznawane są za stan przedrakowy, który w około 5-10% przypadków może ulec transformacji w raka kolczystokomórkowego skóry (SCC).
Leczenie rogowacenia starczego obejmuje metody miejscowe (krioterapia, 5-fluorouracyl, imikwimod, diklofenak, ingenol mebutate), metody ablacyjne (laseroterapia, dermabrazja) oraz terapię fotodynamiczną. Podstawą profilaktyki jest ochrona przeciwsłoneczna i regularne badania dermatologiczne, szczególnie u pacjentów z jasnym fototypem skóry oraz historią intensywnej ekspozycji na promieniowanie UV.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Fluorouracyl – Wskazania do stosowania
Fluorouracyl jest cytostatykiem o szerokim spektrum zastosowań w onkologii, dostępnym w formie parenteralnej (roztwory do wstrzykiwań i infuzji) oraz miejscowej (kremy, roztwory na skórę). W terapii systemowej stosowany jest w leczeniu zaawansowanych nowotworów przewodu pokarmowego (rak jelita grubego z przerzutami, leczenie uzupełniające raka okrężnicy i odbytnicy, zaawansowany rak żołądka, trzustki i przełyku), raka piersi (zaawansowany, z przerzutami oraz leczenie uzupełniające pierwotnego, operacyjnego raka piersi) oraz raka płaskonabłonkowego głowy i szyi (nieoperacyjny, miejscowo zaawansowany, z przerzutami lub nawracający). Preparaty takie jak 5-Fluorouracil-Ebewe, Fluorouracil Accord i Fluorouracil medac stosowane są zarówno w monoterapii, jak i w schematach skojarzonych, pod nadzorem lekarza doświadczonego w terapii cytotoksycznej, najczęściej w warunkach szpitalnych lub ambulatoryjnych.
brodawka płaska, brodawka stopy, brodawka zwykła, choroba Bowena, fluorouracyl, kwas salicylowy, leczenie chirurgiczne, leczenie miejscowe, leczenie systemowe, leczenie uzupełniające, lek cytotoksyczny, monoterapia, nowotwór złośliwy, przerzuty raka piersi, rak jelita grubego, rak okrężnicy i odbytnicy, rak piersi, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rak podstawnokomórkowy skóry, rak przełyku, rak trzustki, rak żołądka, rogowacenie słoneczne, rogowacenie starcze, stan przedrakowy skóry, terapia skojarzona - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Efudix
Efudix, zawierający fluorouracyl 50 mg/g, jest kremem stosowanym w leczeniu zmian skórnych, którego efektywność przebiega przez trzy fazy: wczesną fazę zapalną z rumieniem i przebarwieniami, fazę martwiczą z erozją skóry oraz fazę gojenia z epitelizacją. Objawy kliniczne pojawiają się zwykle w drugim tygodniu terapii, jednak mogą wystąpić cięższe reakcje, takie jak ból, pęcherze i owrzodzenia. Stosowanie opatrunków okluzyjnych nasila reakcje zapalne i zwiększa ryzyko przezskórnej absorpcji fluorouracylu, co wymaga szczególnej ostrożności. Całkowita powierzchnia leczona jednorazowo nie powinna przekraczać 500 cm², a w przypadku większych obszarów terapia powinna być stopniowa. Należy unikać kontaktu z błonami śluzowymi i oczami oraz stosować ochronę przeciwsłoneczną przez cały okres leczenia i 1-2 miesiące po jego zakończeniu ze względu na ryzyko reakcji fotouczuleniowych.
absorpcja przezskórna, biopsja skóry, błona śluzowa, brywudyna, dehydrogenaza dihydropirymidynowa, erozja skóry, faza gojenia, faza zapalna, fluorouracyl, kontaktowe zapalenie skóry, opatrunek okluzyjny, owrzodzenie, parahydroksybenzoesan metylu, parahydroksybenzoesan propylu, pęcherze skórne, promieniowanie UV, rak podstawnokomórkowy skóry, reakcja fotouczuleniowa, reakcja skórna, rogowacenie starcze, rumień, sorywudyna, steroid miejscowy, toksyczność ogólnoustrojowa, zapalenie skóry - Leksykon leków
Dawkowanie i sposób podawania – Efudix 50 mg/g
Efudix, zawierający fluorouracyl w stężeniu 50 mg/g, jest kremem stosowanym miejscowo w leczeniu rogowacenia starczego i słonecznego oraz raka podstawnokomórkowego skóry. W przypadku rogowacenia krem aplikuje się 2 razy na dobę, w ilości pokrywającej zmiany, przez 2-4 tygodnie do momentu wystąpienia stadium nadżerki, a całkowite wygojenie następuje zwykle po 1-2 miesiącach od zakończenia terapii. W leczeniu raka podstawnokomórkowego stosowanie jest podobne, jednak czas terapii wynosi 3-6 tygodni, a w niektórych przypadkach może być wydłużony do 10-12 tygodni. Pacjenci powinni pozostawać pod stałą kontrolą lekarską, a u osób w podeszłym wieku nie jest konieczna modyfikacja dawkowania. Produkt nie jest zalecany dla populacji pediatrycznej z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
bezpieczeństwo stosowania, błona śluzowa, działanie niepożądane, efekt terapeutyczny, fluorouracyl, kontrola lekarska, nadżerka, pacjent w podeszłym wieku, populacja pediatryczna, promieniowanie słoneczne, rak podstawnokomórkowy skóry, rogowacenie starcze, schemat dawkowania, stosowanie miejscowe na skórę, zmiana nowotworowa - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Actikerall (5 mg + 100 mg)/g
Actikerall to roztwór na skórę o stężeniu 5 mg fluorouracylu i 100 mg kwasu salicylowego na gram preparatu, przeznaczony do miejscowego leczenia rogowacenia słonecznego stopnia I/II według skali Olsena. Wskazania obejmują zmiany hiperkeratotyczne, lekko wyczuwalne dotykiem lub umiarkowanie zgrubiałe, u dorosłych pacjentów z prawidłową odpornością. Fluorouracyl działa cytotoksycznie na komórki dysplastyczne, natomiast kwas salicylowy pełni funkcję keratolityczną i wspomaga penetrację fluorouracylu. Preparat zawiera także dimetylosulfotlenek (80 mg/g) i etanol (160 mg/g), które zwiększają przenikanie substancji czynnych przez warstwę rogową naskórka.