transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa

Transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa (UGT) to kluczowy enzym uczestniczący w procesach detoksykacji organizmu, odpowiedzialny za glukuronidację – reakcję drugiej fazy metabolizmu ksenobiotyków. Enzym ten katalizuje przeniesienie reszty kwasu glukuronowego z kwasu urydyno-difosfo-glukuronowego (UDPGA) na substraty zawierające grupy hydroksylowe, karboksylowe, aminowe lub tiolowe.

Rodzina transferaz UGT obejmuje kilkanaście izoenzymów, które są kodowane przez różne geny (głównie UGT1A i UGT2B). Izoformy te wykazują zróżnicowaną specyficzność substratową oraz odmienną dystrybucję tkankową, choć głównym miejscem ich aktywności pozostaje wątroba. Enzymy UGT odgrywają istotną rolę w metabolizmie wielu leków, substancji toksycznych, hormonów steroidowych oraz bilirubiny.

Genetyczne polimorfizmy w genach kodujących transferazy UGT mogą prowadzić do zmienionej aktywności enzymatycznej, co przekłada się na indywidualne różnice w metabolizmie leków i podatność na działania niepożądane. Najlepiej poznanym przykładem klinicznym jest zespół Gilberta, spowodowany obniżoną aktywnością UGT1A1, prowadzący do łagodnej hiperbilirubinemii. W praktyce klinicznej, znajomość statusu UGT pacjenta może być istotna przy personalizacji terapii lekami metabolizowanymi tą drogą.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Irynotekan – Właściwości farmakokinetyczne

Irynotekan, podawany w dawce 350 mg/m² w 30-minutowym wlewie dożylnym, osiąga średnie maksymalne stężenia w osoczu 7,7 µg/ml, a jego aktywny metabolit SN-38 – 56 ng/ml. Pole pod krzywą (AUC) wynosi odpowiednio 34 µg·h/ml dla irynotekanu i 451 ng·h/ml dla SN-38, przy czym SN-38 wykazuje dużą zmienność międzyosobniczą. Irynotekan charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (Vss około 157 l/m²) oraz wiązaniem z białkami osocza na poziomie 65%, podczas gdy SN-38 wiąże się silniej (około 95%). Metabolizm irynotekanu przebiega głównie przez hydrolizę do SN-38 i oksydacyjne przemiany z udziałem CYP3A4, a eliminacja odbywa się dwufazowo lub trójfazowo, z okresem półtrwania irynotekanu w fazie końcowej około 14,2 godziny, a SN-38 – 13,8 godziny. U pacjentów z niewydolnością wątroby (bilirubina 1,5–3x powyżej normy) klirens irynotekanu zmniejsza się o około 40%, co wymaga dostosowania dawki.
biegunka, cytochrom P450 3A4, działanie cytotoksyczne, genotypowanie UGT1A1, glukuronidacja, irynotekan, karboksyloesteraza, klirens osoczowy, metabolit SN-38, neutropenia, niewydolność wątroby, okres półtrwania, rak okrężnicy i odbytnicy, stężenie bilirubiny, substancja przeciwnowotworowa, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, UGT1A1, wiązanie z białkami osocza, wlew dożylny, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta
Leksykon substancji czynnych
Eltrombopag – Właściwości farmakokinetyczne

Eltrombopag wykazuje zróżnicowany profil farmakokinetyczny zależny od populacji pacjentów oraz dawki. U dorosłych z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP) średnie geometryczne wartości AUC(0-τ) dla dawek 30 mg, 50 mg i 75 mg wynosiły odpowiednio 47, 108 i 168 μg/ml·h, a Cmax odpowiednio 3,78, 8,01 i 12,7 μg/ml. U pacjentów z przewlekłym WZW C dla dawek 25 mg, 50 mg, 75 mg i 100 mg wartości AUC(0-τ) wynosiły 118, 166, 301 i 354 μg/ml·h, a Cmax 6,40, 9,08, 16,71 i 19,19 μg/ml. Eltrombopag charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (>99,9%) i jest metabolizowany głównie przez CYP1A2, CYP2C8 oraz transferazy UGT1A1 i UGT1A3, z dominującym wydalaniem z kałem (59%) i moczem (31%) w postaci metabolitów. Okres półtrwania wynosi około 21-32 godzin. Wchłanianie jest istotnie obniżone przez leki zobojętniające kwas żołądkowy i produkty zawierające wielowartościowe kationy, co wymaga uwagi klinicznej.
białko oporności raka piersi, białko osocza, biodostępność, chelatowanie, eltrombopag, enzymy CYP, glikoproteina p, glukuronidacja, kwas glukuronowy, lek zobojętniający kwas żołądkowy, małopłytkowość, morfologia krwi, OATP1B1, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu C, przewlekłe zakażenie WZW C, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żyły wrotnej, zawiesina doustna
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Eltrombopag Glenmark 25 mg

Eltrombopag wykazuje zróżnicowany profil farmakokinetyczny zależny od dawki, stanu klinicznego pacjenta oraz czynników demograficznych. U dorosłych z pierwotną małopłytkowością immunologiczną (ITP) średnie wartości AUC(0-τ) dla dawek 30, 50 i 75 mg wynoszą odpowiednio 47, 108 i 168 µg/ml·h, a Cmax odpowiednio 3,78, 8,01 i 12,7 µg/ml. U pacjentów z przewlekłym zakażeniem WZW C, dla dawek 25-100 mg, AUC(0-τ) waha się od 118 do 354 µg/ml·h, a Cmax od 6,40 do 19,19 µg/ml. Eltrombopag osiąga maksymalne stężenie w osoczu po 2-6 godzinach od podania doustnego, a jego biodostępność wynosi co najmniej 52% po dawce 75 mg. Lek charakteryzuje się wysokim (>99,9%) wiązaniem z białkami osocza, głównie albuminą, i jest metabolizowany głównie przez CYP1A2, CYP2C8 oraz transferazy UGT1A1 i UGT1A3, z głównym wydalaniem przez kał (59%) i mocz (31%). Eltrombopag jest inhibitorem transporterów OATP1B1 i BCRP, co może wpływać na farmakokinetykę innych leków, np. rozuwastatyny.
białko oporności raka piersi, biodostępność bezwzględna, chelatowanie kationów, dysfunkcja wątroby, ekspozycja na lek, eltrombopag, enzymy CYP, farmakokinetyka, glukuronidacja, interakcja lekowa, klirens osoczowy, kwas glukuronowy, metabolity, metabolizm oksydacyjny, niewydolność nerek, osocze, pierwotna małopłytkowość immunologiczna, przewlekłe zakażenie WZW C, rozuwastatyna, skala Child-Pugh, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, transporter polipeptydowy anionów organicznych, utlenianie, wchłanianie substancji, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica żyły wrotnej
Leksykon substancji czynnych
Irynotekan – Interakcje

Irynotekan jest metabolizowany głównie przez izoenzymy CYP3A4 oraz UGT1A1, co powoduje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z innymi lekami. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie irynotekanu z zielem dziurawca zwyczajnego, które zmniejsza stężenie aktywnego metabolitu SN-38 o 42%, oraz z żywymi atenuowanymi szczepionkami (np. przeciw żółtej febrze) ze względu na ryzyko ciężkich zakażeń. Silne induktory CYP3A4 i UGT1A1, takie jak karbamazepina, fenobarbital, fenytoina i ryfampicyna, obniżają AUC SN-38 o ponad 50%, osłabiając działanie irynotekanu. Z kolei silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, worykonazol, posakonazol, antybiotyki makrolidowe) oraz inhibitory UGT1A1 (atazanawir, ketokonazol, regorafenib) zwiększają ekspozycję na SN-38, co może nasilać toksyczność. W przypadku antagonistów witaminy K konieczne jest częstsze monitorowanie INR z powodu zwiększonego ryzyka krwawień i zdarzeń zakrzepowych.
5-fluorouracyl, aktywność antycholinoesterazy, antagonista witaminy K, antybiotyki makrolidowe, apalutamid, atazanawir, bewacyzumab, cetuksymab, cyklosporyna, CYP3A4, deksametazon, dziurawiec zwyczajny, erytromycyna, fenobarbital, fenytoina, flucytozyna, hepatotoksyczność, hiperglikemia, idelalizyb, immunosupresja, induktory CYP3A4, inhibitory CYP3A4, inhibitory proteazy, irynotekan, itrakonazol, izoenzymy cytochromu P450, karbamazepina, ketokonazol, klarytromycyna, kryzotynib, kwas folinowy, leki blokujące przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, leki immunosupresyjne, leki moczopędne, leki przeciwdrgawkowe, leki przeczyszczające, limfocytopenia, małopłytkowość, metabolit SN-38, mielosupresja, odwodnienie, posakonazol, regorafenib, ryfampicyna, suksametonium, szczepionki atenuowane, takrolimus, telitromycyna, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, UGT1A1, worykonazol, znormalizowany czas protrombinowy
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Irinotecan Accord 20 mg/ml

Irynotekan, podawany dożylnie w dawce 350 mg/m², wykazuje złożoną farmakokinetykę charakteryzującą się znaczną zmiennością międzyosobniczą, szczególnie w przypadku aktywnego metabolitu SN-38. Po infuzji 30-minutowej osiąga średnie szczytowe stężenia 7,7 µg/ml dla irynotekanu i 56 ng/ml dla SN-38, z AUC odpowiednio 34 µg·godz./ml i 451 ng·godz./ml. Lek wykazuje rozległą dystrybucję (Vss 157 l/m²) oraz wysokie wiązanie z białkami osocza (65% dla irynotekanu, 95% dla SN-38). Metabolizm obejmuje hydrolizę do SN-38, glukuronidację oraz przemiany oksydacyjne przez CYP3A, a eliminacja przebiega w modelu dwufazowym lub trójfazowym z klirensem 15 l/godz./m² i okresami półtrwania: 12 min, 2,5 h i 14,2 h dla irynotekanu oraz 13,8 h dla SN-38. U pacjentów z podwyższoną bilirubiną (1,5-3x ULN) klirens irynotekanu zmniejsza się o 40%, co wymaga redukcji dawki do 200 mg/m², aby uniknąć toksyczności.
białe krwinki, biegunka, bilirubina, chlorowodorek trójwodny, cytochrom P450, dezaktywacja metaboliczna, glukuronid SN-38, glukuronidacja, irynotekan, karboksyloesteraza, klirens osoczowy, lek przeciwnowotworowy, leukopenia, neutrofil, neutropenia, objętość dystrybucji, pole powierzchni pod krzywą stężenia, przemiana oksydacyjna, rak jelita grubego z przerzutami, SN-38, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, UGT1A1*28, zespół Criglera-Najjara, zespół Gilberta
Leksykon substancji czynnych
Irynotekan – Właściwości farmakodynamiczne

Irynotekan, półsyntetyczny inhibitor topoizomerazy I (ATC: L01CE02), jest metabolizowany do aktywnego metabolitu SN-38, który wykazuje silniejszą cytotoksyczność wobec komórek nowotworowych. Mechanizm działania polega na hamowaniu topoizomerazy I, co prowadzi do powstawania jednoniciowych przerw w DNA i blokady replikacji, szczególnie w fazie S cyklu komórkowego. Irynotekan wykazuje aktywność przeciwko różnym nowotworom, w tym gruczolakorakom przewodu pokarmowego i sutka, także w komórkach opornych na inne cytostatyki, dzięki braku rozpoznawania przez glikoproteinę P. Dodatkowo lek hamuje acetylocholinoesterazę, co może mieć znaczenie dla działań niepożądanych układu cholinergicznego. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność irynotekanu w leczeniu przerzutowego raka jelita grubego i odbytnicy, zwłaszcza w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem i kwasem folinowym (5-FU/FA), gdzie odsetek odpowiedzi wynosił do 51,2%, a mediana czasu do progresji 6,7 miesięcy. Dawkowanie obejmuje schematy dwutygodniowe (180 mg/m²) i tygodniowe (80 mg/m²), z wyższą toksycznością (biegunka 44,4%, neutropenia 5,8%) w schemacie tygodniowym.
5-fluorouracyl, acetylocholinoesteraza, bewacyzumab, cetuksymab, doksorubicyna, działanie toksyczne, faza S cyklu komórkowego, gen KRAS typu dzikiego, glikoproteina p, gruczolakorak okrężnicy, gruczolakorak żołądka, inhibitor topoizomerazy I, kapecytabina, karboksyloesteraza, ksenograft, kwas folinowy, lek przeciwnowotworowy, metabolit aktywny, neutropenia ciężka, oksaliplatyna, oporność wielolekowa, rak jelita grubego z przerzutami, receptor naskórkowego czynnika wzrostu, schemat XELIRI, skala sprawności Karnofsky’ego, toksyczność hematologiczna, transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa, układ cholinergiczny, winblastyna, winkrystyna, zespół Gilberta

transferaza urydynowo-difosfoglukuronianowa

Powiązane wpisy

Irynotekan – Właściwości farmakokinetyczne

Eltrombopag – Właściwości farmakokinetyczne

Właściwości farmakokinetyczne – Eltrombopag Glenmark 25 mg

Irynotekan – Interakcje

Właściwości farmakokinetyczne – Irinotecan Accord 20 mg/ml

Irynotekan – Właściwości farmakodynamiczne