nowotwór zależny od prolaktyny
Nowotwór zależny od prolaktyny to guz, którego wzrost i rozwój jest stymulowany przez hormon prolaktynę. Najczęściej termin ten odnosi się do prolaktynoma – gruczolaka przysadki mózgowej wydzielającego prolaktynę, stanowiącego około 40% wszystkich guzów przysadki.
Klinicznie nowotwory zależne od prolaktyny manifestują się objawami hiperprolaktynemii. U kobiet typowe są zaburzenia miesiączkowania (oligomenorrhea, amenorrhea), niepłodność, mlekotok, a u mężczyzn – obniżone libido, zaburzenia erekcji i ginekomastia. W przypadku makrogruczolaków (>10 mm) mogą wystąpić objawy zespołu uciskowego: bóle głowy, zaburzenia widzenia wskutek ucisku na skrzyżowanie nerwów wzrokowych.
Diagnostyka obejmuje oznaczenie stężenia prolaktyny w surowicy oraz obrazowanie przysadki mózgowej metodą rezonansu magnetycznego. Leczeniem pierwszego rzutu są agoniści dopaminy (bromokryptyna, kabergolina), które zmniejszają sekrecję prolaktyny i prowadzą do redukcji wielkości guza. W przypadkach opornych na farmakoterapię stosuje się leczenie chirurgiczne, rzadziej radioterapię.
Istnieją również inne nowotwory, których wzrost może być stymulowany przez prolaktynę, w tym niektóre typy raka piersi, prostaty i jajnika, co wiąże się z ekspresją receptorów prolaktynowych w tkankach tych narządów. Ta zależność stanowi potencjalny cel dla strategii terapeutycznych ukierunkowanych na blokowanie działania prolaktyny w leczeniu tych nowotworów.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Przeciwwskazania – ApoSuprid 200 mg
Amisulpryd (ApoSuprid) jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (200 mg na tabletkę 200 mg i 400 mg). Nie należy go stosować u osób z nowotworami zależnymi od prolaktyny, takimi jak prolaktynoma przysadki czy rak piersi, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu nowotworu przez podwyższone stężenie prolaktyny. Przeciwwskazaniem jest również guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko przełomów nadciśnieniowych. Amisulpryd jest zakazany u dzieci i młodzieży poniżej 15 roku życia oraz w okresie karmienia piersią. Ponadto, nie powinien być stosowany równocześnie z lewodopą z powodu antagonistycznego działania na receptory dopaminowe. Istotne jest także unikanie kojarzenia amisulprydu z lekami wydłużającymi odstęp QT, w tym lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia (chinidyna, dyzopyramid), klasy III (amiodaron, sotalol) oraz innymi substancjami takimi jak beprydyl, cyzapryd, sultopryd, tiorydazyna, metadon, dożylna erytromycyna, winkamina, halofantryna, pentamidyna, sparfloksacyna i azolowe leki przeciwgrzybicze (flukonazol, itrakonazol, ketokonazol). Mechanizm interakcji opiera się na ryzyku torsade de pointes wynikającym z wydłużenia odstępu QT przez amisulpryd i wymienione leki.
agonista receptorów opioidowych, amiodaron, amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, antybiotyk makrolidowy, benzamid, chinidyna, choroba Parkinsona, dopamina, drgawki, dyzopyramid, EKG, epilepsja, fenotiazyna, fluorochinolon, gruczolak przysadki, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, hipomagnezemia, karmienie piersią, laktoza jednowodna, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwdławicowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwmalaryczny, lek przeciwpierwotniakowy, lewodopa, nadwrażliwość na substancję czynną, neuroleptyk, nietolerancja laktozy, nowotwór zależny od prolaktyny, pheochromocytoma, prokinetyk, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, rak piersi, sotalol, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie psychotyczne, zdarzenie mózgowo-naczyniowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amisan 400 mg
Amisulpryd w dawce 400 mg (preparat Amisan) posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Należą do nich nadwrażliwość na amisulpryd lub składniki pomocnicze (tabletki zawierają 190 mg laktozy, co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy), nowotwory zależne od prolaktyny, takie jak prolactinoma przysadki czy rak piersi, ze względu na ryzyko progresji choroby wynikające ze zwiększenia stężenia prolaktyny. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko przełomu nadciśnieniowego oraz u dzieci przed okresem pokwitania, ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Równoczesne stosowanie amisulprydu z lewodopą jest niedopuszczalne ze względu na antagonistyczne działanie i możliwość nasilenia objawów pozapiramidowych.
amisulpryd, antagonista receptorów dopaminowych, choroba Parkinsona, guz chromochłonny nadnerczy, hiperprolaktynemia, interakcja farmakodynamiczna, leczenie skojarzone, lek przeciwpsychotyczny, lewodopa, nadwrażliwość na amisulpryd, nietolerancja laktozy, nowotwór zależny od prolaktyny, objawy pozapiramidowe, okres pokwitania, pheochromocytoma, prolactinoma, przełom nadciśnieniowy, rak piersi - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Egoropal
Produkt leczniczy Egoropal, zawierający palmitynian paliperydonu w formie zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, wydłużeniem odstępu QT w wywiadzie rodzinnym oraz przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wydłużających QT. Paliperydon może wywoływać niedociśnienie ortostatyczne (2,5% vs. 0,8% placebo), złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) oraz późne dyskinezy. Należy monitorować leukocyty ze względu na ryzyko leukopenii, neutropenii i agranulocytozy (bardzo rzadko <1/10 000). U pacjentów z ciężką neutropenią (bezwzględna liczba neutrofilów <1×10⁹/L) wskazane jest przerwanie terapii i monitorowanie. Reakcje anafilaktyczne, hiperglikemia, zaostrzenie cukrzycy, znaczne zwiększenie masy ciała oraz priapizm to kolejne potencjalne działania niepożądane wymagające nadzoru klinicznego.
agranulocytoza, choroba naczyń mózgowych, choroba Parkinsona, choroba układu sercowo-naczyniowego, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, cukrzyca, fosfokinaza kreatynowa, hiperglikemia, kwasica ketonowa, lek przeciwpsychotyczny, lek psychostymulujący, leukopenia, mioglobinuria, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, nowotwór mózgu, nowotwór zależny od prolaktyny, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie z ciałami Lewy’ego, paliperydon, polidypsja, poliuria, późne dyskinezy, priapizm, rabdomioliza, reakcja anafilaktyczna, receptor alfa-adrenergiczny, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, sztywność mięśni, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności nerek, zaćma, zawał serca, zespół Reye’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon substancji czynnych
Tiapryd – Przeciwwskazania stosowania
Tiapryd, lek przeciwpsychotyczny z grupy benzamidów, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na chlorowodorek tiaprydu lub substancje pomocnicze, w tym karboksymetyloskrobię sodową (4 mg w tabletce Tiaprid PMCS, co odpowiada 0,1848 mg sodu). Nie należy go stosować u chorych z nowotworami zależnymi od prolaktyny, takimi jak prolactinoma przysadki czy rak piersi wrażliwy na prolaktynę, ze względu na ryzyko stymulacji wzrostu guza. Ponadto, tiapryd jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko zaburzeń układu sercowo-naczyniowego wynikających z nadmiernego wydzielania katecholamin. Przeciwwskazaniem jest także jednoczesne stosowanie leków dopaminergicznych, zwłaszcza lewodopy, gdyż tiapryd antagonizuje receptory dopaminowe, co może osłabiać efekty terapii choroby Parkinsona.
antagonista dopaminy, benzamid, choroba Parkinsona, gruczolak przysadki, guz chromochłonny, hiperprolaktynemia, interakcja farmakodynamiczna, karboksymetyloskrobia sodowa, katecholaminy, lek dopaminergiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek psychotropowy, lewodopa, nadwrażliwość na substancje, nowotwór zależny od prolaktyny, prolactinoma, przekaźnictwo dopaminergiczne, rak piersi, tiapryd, zaburzenia nadnerczy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Masultab 200 mg
Lek Masultab zawierający amisulpryd jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (zawartość od 25 mg w dawce 50 mg do 200 mg w dawce 400 mg). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują obecność nowotworów zależnych od prolaktyny, takich jak prolaktynoma przysadki i hormonozależny rak piersi, a także guzy chromochłonne nadnerczy z uwagi na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Lek jest niewskazany u dzieci przed okresem dojrzewania oraz u pacjentów z wrodzonym wydłużeniem odstępu QT, co zwiększa ryzyko torsade de pointes. Ponadto, Masultab nie powinien być stosowany w skojarzeniu z lekami wydłużającymi odstęp QT (np. chinidyna, amiodaron, sotalol) oraz innymi proarytmicznymi substancjami, ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca. Antagonistyczne działanie amisulprydu wobec receptorów dopaminowych wyklucza jednoczesne stosowanie z lewodopą u chorych na chorobę Parkinsona.
amisulpryd, bradykardia, choroba Parkinsona, depresja ośrodkowego układu nerwowego, działanie proarytmiczne, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, hipomagnezemia, hipotonia ortostatyczna, laktoza jednowodna, lek neuroleptyczny, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, nabyte wydłużenie odstępu QT, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność nerek, niewydolność serca, niewydolność wątroby, nowotwór zależny od prolaktyny, padaczka, pheochromocytoma, poziom prolaktyny, próg drgawkowy, prolaktynoma przysadki, przełom nadciśnieniowy, rak piersi, receptor adrenergiczny, receptor dopaminowy, strukturalna choroba serca, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenia rytmu serca, zapis elektrokardiograficzny, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół neuroleptyczny - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symamis 100 mg
Lek Symamis (amisulpryd) dostępny w dawkach 50 mg, 100 mg, 200 mg i 400 mg jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub laktozę (zawartość laktozy jednowodnej: 25 mg w tabletce 50 mg, 50 mg w 100 mg, 100 mg w 200 mg oraz 200 mg w 400 mg). Nie należy go stosować u osób z nowotworami zależnymi od prolaktyny (np. prolactinoma, rak piersi), guzami chromochłonnymi nadnerczy, wrodzonym wydłużeniem odstępu QT oraz u dzieci przed okresem dojrzewania płciowego. Amisulpryd przenika do mleka matki, dlatego jest przeciwwskazany w okresie karmienia piersią. Ponadto, ze względu na ryzyko proarytmiczne, nie powinien być łączony z lekami wydłużającymi odstęp QT oraz lekami przeciwarytmicznymi klasy IA i III, a także innymi lekami o potencjale indukowania torsade de pointes (np. cyzapryd, metadon, dożylna erytromycyna). Jednoczesne stosowanie z lewodopą jest przeciwwskazane z powodu antagonistycznego działania na receptory dopaminergiczne, co może osłabiać efekt terapeutyczny u chorych na chorobę Parkinsona.
arytmia komorowa, bradykardia, choroba Parkinsona, depresja ośrodkowego układu nerwowego, guz chromochłonny nadnerczy, hiperprolaktynemia, hipokaliemia, hipomagnezemia, kanał potasowy, kanał sodowy, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, nadwrażliwość na amisulpryd, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, nowotwór zależny od prolaktyny, padaczka, pheochromocytoma, potencjał czynnościowy, próg drgawkowy, prolactinoma, przełom nadciśnieniowy, rak piersi, receptor dopaminergiczny, repolaryzacja komórek, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Amisan 200 mg
Amisulpryd, substancja czynna leku Amisan, jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na amisulpryd lub substancje pomocnicze, w tym u osób z nietolerancją laktozy (187,62 mg laktozy w tabletce 200 mg). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nowotwory zależne od prolaktyny, takie jak prolactinoma i rak piersi, ze względu na ryzyko wzrostu guza spowodowanego hiperprolaktynemią indukowaną przez amisulpryd. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego oraz u dzieci przed okresem pokwitania, gdzie bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone. Jednoczesne stosowanie z lewodopą jest przeciwwskazane z powodu antagonistycznego działania na układ dopaminergiczny.
amisulpryd, bradykardia, choroba Parkinsona, guz chromochłonny nadnerczy, hipokaliemia, laktoza jednowodna, lewodopa, nadwrażliwość na substancję czynną, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, nowotwór zależny od prolaktyny, okres pokwitania, pheochromocytoma, prolactinoma, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, rak piersi, receptor dopaminowy, torsade de pointes, układ adrenergiczny, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie czynności wątroby, zaburzenie elektrolitowe, zespół długiego QT, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Tiaprid PMCS 100 mg
Lek Tiaprid PMCS, zawierający chlorowodorek tiaprydu w dawce 111,1 mg (odpowiadającej 100 mg tiaprydu), jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub pomocniczą, w tym na karboksymetyloskrobię sodową (4 mg/tabletkę). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest obecność nowotworów zależnych od prolaktyny, takich jak prolactinoma przysadki czy hormononależny rak piersi, ze względu na ryzyko wzrostu stężenia prolaktyny i potencjalnej progresji guza. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma) z uwagi na ryzyko niebezpiecznych wahań ciśnienia tętniczego i zaburzeń hemodynamicznych. Istotne jest także unikanie jednoczesnego stosowania Tiapridu z lewodopą lub innymi lekami dopaminergicznymi, gdyż antagonizm receptorów dopaminergicznych może obniżać skuteczność terapii i nasilać objawy pozapiramidowe, co jest szczególnie ważne u chorych na chorobę Parkinsona.
chlorowodorek tiaprydu, choroba Parkinsona, ciśnienie tętnicze, działanie dopaminergiczne, guz chromochłonny nadnerczy, guz przysadki, karboksymetyloskrobia sodowa, katecholaminy, komórki chromochłonne, lewodopa, nadwrażliwość, nowotwór neuroendokrynny, nowotwór piersi, nowotwór zależny od prolaktyny, objawy pozapiramidowe, pheochromocytoma, prolactinoma, rak piersi, receptor dopaminergiczny, stężenie prolaktyny - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Palifren Long
Produkt leczniczy Palifren Long, zawierający paliperydon, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, wydłużeniem odstępu QT, czy zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny < 50 ml/min). Nie jest wskazany do leczenia ostrych stanów psychotycznych wymagających szybkiego działania. Ryzyko wystąpienia działań niepożądanych obejmuje m.in. złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS) z objawami takimi jak podwyższenie temperatury, sztywność mięśni, niestabilność autonomiczna i wzrost aktywności fosfokinazy kreatynowej, a także późne dyskinezy, leukopenię, neutropenię i agranulocytozę (rzadko <1/10 000). U pacjentów z ciężką neutropenią (neutrofile < 1 x 10⁹/l) konieczne jest przerwanie leczenia i monitorowanie. Paliperydon może wywoływać hipotonię ortostatyczną (2,5% vs. 0,8% placebo) oraz hiperglikemię, zaostrzenie cukrzycy i znaczne zwiększenie masy ciała, co wymaga regularnej kontroli klinicznej i glikemii.
agranulocytoza, arytmia komorowa, choroba naczyń mózgowych, choroba Parkinsona, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, cukrzyca, drgawka, działanie przeciwwymiotne, hiperglikemia, hipotonia ortostatyczna, hipowolemia, kwasica ketonowa, leukopenia, mioglobinuria, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedrożność jelit, niewydolność serca, nowotwór mózgu, nowotwór zależny od prolaktyny, objawy pozapiramidowe, ostra niewydolność nerek, otępienie, otępienie z ciałami Lewy’ego, polidypsja, poliuria, późna dyskineza, priapizm, reakcja anafilaktyczna, śpiączka cukrzycowa, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, udar mózgu, wydłużenie odstępu QT, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia przewodnictwa, zawał serca, zdarzenie niepożądane naczyniowo-mózgowe, zespół Reye’a, złośliwy zespół neuroleptyczny, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa - Leksykon leków
Przeciwwskazania – ApoSuprid 400 mg
Lek ApoSuprid zawiera amisulpryd w dawkach 200 mg (tabletki) oraz 400 mg (tabletki powlekane) i posiada szereg bezwzględnych przeciwwskazań. Nie powinien być stosowany u pacjentów z nadwrażliwością na amisulpryd lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (200 mg laktozy w każdej tabletce). Przeciwwskazany jest u osób z nowotworami zależnymi od prolaktyny, takimi jak prolaktynoma przysadki i rak piersi, ze względu na ryzyko hiperprolaktynemii. Ponadto, lek jest niewskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma), dzieci i młodzieży poniżej 15 roku życia oraz kobiet karmiących piersią, gdyż amisulpryd przenika do mleka matki. Istotne są także przeciwwskazania dotyczące interakcji lekowych, zwłaszcza z lewodopą oraz lekami mogącymi wywołać torsade de pointes, takimi jak chinidyna, amiodaron, sotalol, erytromycyna dożylna czy azolowe leki przeciwgrzybicze, ze względu na ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca.
amisulpryd, arytmia, choroba Parkinsona, guz chromochłonny nadnerczy, hiperprolaktynemia, laktoza jednowodna, lek przeciwarytmiczny klasy Ia, lek przeciwarytmiczny klasy III, lek przeciwgrzybiczny azolowy, nadwrażliwość na amisulpryd, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, nowotwór zależny od prolaktyny, otępienie, padaczka, pheochromocytoma, prolaktynoma, rak piersi, stan drgawkowy, torsade de pointes, wydłużony odstęp QT, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie funkcji poznawczych, zaburzenie hemodynamiczne, zaburzenie rytmu serca