trifosforan gancyklowiru
Trifosforan gancyklowiru to aktywna forma metaboliczna gancyklowiru, leku przeciwwirusowego stosowanego głównie w leczeniu zakażeń cytomegalowirusem (CMV). Po podaniu gancyklowiru do organizmu, zostaje on przekształcony wewnątrzkomórkowo przez kinazy komórkowe do postaci monofosforanu, difosforanu, a ostatecznie trifosforanu gancyklowiru.
Mechanizm działania trifosforanu gancyklowiru polega na hamowaniu syntezy DNA wirusa poprzez konkurencyjne hamowanie polimerazy DNA wirusa oraz bezpośrednie włączanie się do łańcucha DNA wirusa, co prowadzi do zakończenia wydłużania łańcucha. Trifosforan gancyklowiru wykazuje około 8-20 razy większe powinowactwo do polimerazy DNA CMV niż do polimerazy DNA komórek gospodarza.
W praktyce klinicznej gancyklowir stosowany jest w profilaktyce i leczeniu zakażeń CMV u pacjentów z immunosupresją, szczególnie po przeszczepach narządów, w zaawansowanym stadium zakażenia HIV oraz w retinitis CMV. Warto podkreślić, że lek ten charakteryzuje się istotną toksycznością, zwłaszcza mielotoksycznością, co wymaga monitorowania parametrów morfologii krwi podczas terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Valhit 450 mg
Walgancyklowir, będący prolekiem gancyklowiru, charakteryzuje się wysoką biodostępnością (~60%) po podaniu doustnym, znacznie przewyższającą biodostępność samego gancyklowiru (6-8%). Po podaniu doustnym walgancyklowir jest szybko metabolizowany do aktywnego gancyklowiru w ścianie jelit i wątrobie. Mechanizm działania opiera się na fosforylacji gancyklowiru w zakażonych komórkach CMV, prowadzącej do hamowania syntezy DNA wirusa. Farmakokinetyka wykazuje istotny wpływ podania z pokarmem, zwiększając AUC o około 30% i Cmax o 14%, co rekomenduje podawanie leku razem z posiłkiem. Gancyklowir wykazuje niskie wiązanie z białkami osocza (1-2%) i objętość dystrybucji w zakresie 0,54-0,87 l/kg. Metabolizm walgancyklowiru jest prosty, bez wykrycia innych metabolitów poza gancyklowirem, który jest wydalany głównie przez nerki, z okresem półtrwania 0,4-2,0 h u pacjentów z prawidłową funkcją nerek.
ADME, analog deoksyguanozyny, biodostępność, fosforylacja, gancyklowir, hemodializa, kinaza wirusowa, lek antywirusowy, mukowiscydoza, objętość dystrybucji, okres półtrwania, płyn mózgowo-rdzeniowy, prolek, przesączanie kłębuszkowe, przeszczepienie wątroby, synteza DNA wirusa, trifosforan gancyklowiru, walgancyklowir, wrodzona choroba CMV, wydzielanie cewkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakażenie CMV - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Virgan 1,5 mg/g żel do oczu 1,5 mg/g
Virgan 1,5 mg/g żel do oczu zawiera gancyklowir w stężeniu 1,5 mg/g, będący syntetycznym nukleozydem o szerokim spektrum działania przeciwwirusowego, szczególnie skutecznym wobec wirusów z rodziny Herpesviridae (Herpes simplex typ 1 i 2, CMV) oraz wybranych serotypów adenowirusów (1, 2, 4, 6, 8, 10, 19, 22, 28). Gancyklowir działa jako prolek, który w komórkach zainfekowanych wirusem ulega fosforylacji do aktywnej formy trifosforanu, hamując replikację DNA wirusa poprzez kompetycyjne blokowanie polimerazy DNA oraz bezpośrednie wbudowywanie się do łańcucha DNA, co prowadzi do zatrzymania jego wydłużania. Ta dwutorowa mechanika działania zapewnia wysoką skuteczność terapeutyczną w leczeniu powierzchniowych zakażeń wirusowych gałki ocznej.