nawrotowy rak płaskonabłonkowy
Nawrotowy rak płaskonabłonkowy (squamous cell carcinoma, SCC) to złośliwy nowotwór, który pojawia się ponownie po pierwotnym leczeniu. Wywodzi się z komórek nabłonka płaskiego i może rozwinąć się w różnych lokalizacjach ciała, najczęściej w obrębie głowy i szyi, skóry, przełyku, płuc, szyjki macicy oraz narządów układu moczowo-płciowego.
Nawroty mogą występować miejscowo (w pierwotnej lokalizacji guza), regionalnie (w regionalnych węzłach chłonnych) lub odlegle (przerzuty do innych narządów). Czynniki zwiększające ryzyko nawrotu obejmują: zaawansowane stadium pierwotnego nowotworu, niski stopień zróżnicowania histologicznego, naciekanie naczyń limfatycznych i krwionośnych, nieradykalne wycięcie zmiany pierwotnej oraz obecność inwazji okołonerwowej.
Diagnostyka nawrotowego raka płaskonabłonkowego obejmuje badania obrazowe (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, PET-CT), badania endoskopowe oraz weryfikację histopatologiczną. Istotne jest określenie zasięgu nawrotu, co wpływa na wybór strategii terapeutycznej.
Leczenie nawrotowego SCC jest zazwyczaj trudniejsze niż terapia pierwotnego nowotworu i wymaga podejścia wielodyscyplinarnego. Opcje terapeutyczne obejmują ponowny zabieg chirurgiczny (jeśli możliwy), radioterapię (jeśli nie była stosowana wcześniej lub można zastosować powtórne napromienianie), chemioterapię, immunoterapię (szczególnie inhibitory punktów kontrolnych immunologicznych jak pembrolizumab czy nivolumab) oraz terapie ukierunkowane molekularnie.
Rokowanie w nawrotowym raku płaskonabłonkowym jest zwykle gorsze niż w przypadku choroby pierwotnej. Pięcioletnie przeżycie zależy od lokalizacji nawrotu, czasu do nawrotu, możliwości zastosowania leczenia radykalnego oraz stanu ogólnego pacjenta. Wczesne wykrycie nawrotu poprzez regularną obserwację po leczeniu pierwotnym może poprawić wyniki leczenia.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Rak migdałków – Epidemiologia
Rak migdałków, będący najczęstszą formą nowotworów złośliwych jamy ustnej i gardła, wykazuje rosnącą częstość występowania, głównie z powodu zakażeń wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Epidemiologiczne dane wskazują, że migdałki stanowią 23,1% wszystkich nowotworów gardła, z częstością 8,4/100 000 osób, a w Wielkiej Brytanii 23% nowotworów jamy ustnej dotyczy migdałków. Wzrost zachorowań jest szczególnie wyraźny u mężczyzn (ASIR 3,41/100 000) w porównaniu do kobiet (0,71/100 000), a średni wiek diagnozy to 40-55 lat. HPV16 jest dominującym podtypem wirusa w etiologii raka migdałków, a odsetek HPV-dodatnich przypadków wzrósł z 25% (1993-1999) do 62% (2006-2011). Zakażenie HPV prowadzi do transformacji komórkowej poprzez degradację białek p53 i Rb, co sprzyja rozwojowi nowotworu. Pacjenci z HPV-dodatnim rakiem migdałków charakteryzują się lepszym rokowaniem, z 5-letnim przeżyciem całkowitym na poziomie 71% w porównaniu do 46% w przypadku HPV-ujemnych nowotworów.
badanie przesiewowe, biomarker diagnostyczny, leczenie ukierunkowane, marker nowotworowy, nadzór epidemiologiczny, nawrót miejscowo-regionalny, nawrotowy rak płaskonabłonkowy, nowotwór gardła środkowego, nowotwór jamy ustnej, nowotwór złośliwy jamy ustnej, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, rak gardła, rak migdałków, rak płaskonabłonkowy gardła środkowego, rejestr nowotworów, szczepienie przeciwko HPV, szczepionka przeciwko HPV, trend zachorowalności, wtórny nowotwór złośliwy, zakażenie HPV - Leksykon chorób i schorzeń
Rak krtani – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w raku krtani jest determinowane przez szereg czynników klinicznych i patologicznych, które wpływają na przebieg choroby i odpowiedź na leczenie. Lokalizacja guza pierwotnego ma kluczowe znaczenie – rak głośni (regio glottica) cechuje się lepszym rokowaniem z 5-letnim przeżyciem całkowitym około 81,8%, w porównaniu do 64,9% dla raka nadgłośni (regio supraglottica), nawet przy porównywalnym stadium T1/T2 i braku przerzutów do węzłów chłonnych (N0). Stadium zaawansowania istotnie koreluje z przeżywalnością: Stadium I – około 90%, Stadium II – 70%, Stadium III – 55%, a Stadium IV – 35% 5-letniego przeżycia względnego. Obecność przerzutów do węzłów chłonnych szyi obniża długoterminowe przeżycie o około 50%, a pozatorebkowy rozrost przerzutów jest negatywnym czynnikiem prognostycznym. Dodatkowo, wyższy grading (G3), naciekający wzorzec wzrostu, inwazja naczyniowa i okołonerwowa oraz bliskie marginesy chirurgiczne pogarszają rokowanie. Pomiar objętości guza pierwotnego (GTVP) i przerzutów (GTVN) z badań obrazowych stanowi wartościowy prognostyk uzupełniający klasyczny system TNM.
badanie histopatologiczne, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, dysfonia, immunoterapia, inwazja naczyniowa, klasyfikacja TNM, kontrola miejscowa, leczenie chirurgiczne, limfocyty naciekające guz, nawrotowy rak płaskonabłonkowy, objętość guza pierwotnego, palenie tytoniu, plazmacytoidalne komórki dendrytyczne, przerzuty do węzłów chłonnych, przeżycie wolne od choroby, radiochemioterapia, radioterapia, rak głośni, rak krtani, rak płaskonabłonkowy głowy i szyi, rezonans magnetyczny, stadium zaawansowania raka, stopień zróżnicowania komórek nowotworowych, tomografia komputerowa, układ immunologiczny, wznowa miejscowa