koenzym kwasu foliowego
Koenzym kwasu foliowego, czyli tetrahydrofolian (THF), jest aktywną formą kwasu foliowego pełniącą kluczową rolę w wielu procesach metabolicznych organizmu. Po wchłonięciu w przewodzie pokarmowym, kwas foliowy ulega redukcji do dihydrofolianu (DHF), a następnie do tetrahydrofolianu, który stanowi właściwy koenzym.
Tetrahydrofolian uczestniczy w przenoszeniu jednostek jednowęglowych w reakcjach metylacji, syntezie nukleotydów purynowych i pirymidynowych oraz w przemianie aminokwasów. Jest niezbędny do prawidłowego podziału komórek, syntezy DNA i RNA oraz metabolizmu homocysteiny. Zaburzenia metabolizmu THF mogą prowadzić do hiperhomocysteinemii, zwiększającej ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
W praktyce klinicznej, niedobór koenzymu kwasu foliowego może objawiać się niedokrwistością megaloblastyczną, zaburzeniami neurologicznymi oraz zwiększonym ryzykiem wad cewy nerwowej u płodów. Szczególnie istotna jest suplementacja kwasu foliowego u kobiet planujących ciążę i w pierwszym trymestrze ciąży, co znacząco zmniejsza ryzyko wad wrodzonych u dziecka.
Aktywność koenzymu kwasu foliowego może być hamowana przez niektóre leki, m.in. metotreksat, trimetoprim, fenytoina czy karbamazepina, co wymaga uwzględnienia w praktyce lekarskiej przy prowadzeniu terapii tymi preparatami.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakodynamiczne
Kwas folinowy, występujący w postaci folinianu wapnia, jest aktywnym metabolitem kwasu foliowego i kluczowym koenzymem w biosyntezie kwasów nukleinowych, szczególnie podczas terapii cytotoksycznej. Jego mechanizm działania opiera się na dostarczaniu zredukowanego tetrahydrofolianu (H4 folianu), co pozwala na ominięcie blokad metabolicznych wywołanych przez antagonistów kwasu foliowego, takich jak metotreksat. Folinian wapnia konkuruje z antagonistami o ten sam przenośnik błonowy, co stymuluje wypływ antagonistów z komórki oraz chroni komórki przez wysycenie puli zredukowanego folianu. Ponadto, kwas folinowy wzmacnia cytotoksyczność 5-fluorouracylu (5-FU) poprzez stabilizację kompleksu 5-FU-syntaza tymidynowa, co zwiększa hamowanie syntazy tymidynowej i efektywność przeciwnowotworową 5-FU.
5-fluorouracyl, antagonista kwasu foliowego, biosynteza kwasów nukleinowych, biosynteza pirymidyn, działanie przeciwnowotworowe, fluoropirymidyna, folinian wapnia, koenzym kwasu foliowego, kwas 5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas nukleinowy, leczenie cytotoksyczne, metotreksat, niedobór folianów, niedokrwistość megaloblastyczna, odtrutka przeciwnowotworowa, przenośnik błonowy, syntaza tymidynowa, terapia przeciwnowotworowa, tetrahydrofolian, zaburzenie wchłaniania, żywienie pozajelitowe