bialleliczna inaktywacja genu
Bialleliczna inaktywacja genu to zjawisko genetyczne, w którym oba allele określonego genu (zarówno odziedziczony od matki, jak i od ojca) są nieaktywne lub niefunkcjonalne. W normalnych warunkach każda komórka somatyczna organizmu diploidalnego zawiera dwie kopie (allele) każdego genu, a w przypadku większości genów aktywne są oba allele.
Inaktywacja bialleliczna może być wynikiem różnych mechanizmów, takich jak mutacje inaktywujące w obu allelach, metylacja promotora, modyfikacje chromatyny czy inne epigenetyczne zmiany. Jest to szczególnie istotne w kontekście genów supresorowych nowotworów, gdzie utrata funkcji obu alleli (tzw. „second hit” według hipotezy Knudsona) może prowadzić do niekontrolowanego wzrostu komórek i rozwoju nowotworu.
W diagnostyce molekularnej bialleliczna inaktywacja genu jest ważnym biomarkerem w onkologii, pomagającym identyfikować podłoże genetyczne chorób nowotworowych i opracowywać ukierunkowane strategie terapeutyczne. Zjawisko to odgrywa również istotną rolę w badaniach nad chorobami genetycznymi recesywnymi, gdzie objawy kliniczne pojawiają się tylko wtedy, gdy oba allele genu są wadliwe.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Nerwiakowłókniak – Etiologia i przyczyny
Nerwiakowłókniak (neurofibroma) jest najczęstszym łagodnym guzem osłonek nerwów obwodowych, powstającym głównie w wyniku biallelicznej inaktywacji genu NF1 (17q11.2), który koduje neurofibrominę – białko supresorowe regulujące szlak RAS i kontrolujące proliferację komórek. Mutacje w genie NF1 mogą mieć charakter germinalny (w neurofibromatozie typu 1, NF1) lub somatyczny (w sporadycznych nerwiakowłókniakach). NF1 jest dziedziczona autosomalnie dominująco, z 50% ryzykiem przekazania mutacji potomstwu, i charakteryzuje się licznymi nerwiakowłókniakami oraz innymi objawami skórnymi. Nerwiakowłókniaki rozwijają się z komórek Schwanna niemielinizujących, które utraciły funkcję neurofibrominy, a ich rozwój wymaga współudziału heterozygotycznych komórek tucznych, fibroblastów i komórek okołonaczyniowych. Czynniki hormonalne, takie jak ciąża, mogą stymulować wzrost tych guzów, a urazy mogą odgrywać rolę w ich powstawaniu, zwłaszcza w przypadkach sporadycznych.
autosomalny dominujący wzorzec dziedziczenia, bialleliczna inaktywacja genu, gen CDKN2A, gen LZTR1, gen NF1, gen SMARCB1, komórka tuczna, merlina, mutacja germinalna, nerwiak nerwu przedsionkowego, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak pleksiformny, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, neurofibromina, osłonki nerwów obwodowych, plamy café-au-lait, proliferacja komórkowa, schwannoma, schwannomatoza, schwannomina, supresor nowotworowy, szlak RAS, transformacja złośliwa, złośliwy guz osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Nerwiakowłókniak – Patofizjologia i mechanizm
Nerwiakowłókniak (neurofibroma) to łagodny guz osłonek nerwów obwodowych, najczęściej występujący u pacjentów z neurofibromatozą typu 1 (NF1). Patogeneza opiera się na mutacjach genu NF1 (chromosom 17q11.2), kodującego neurofibrominę – białko supresorowe hamujące szlak Ras/MAPK. Utrata funkcji neurofibrominy prowadzi do niekontrolowanej proliferacji komórek Schwanna, które są głównym komponentem guza. Rozwój nerwiakowłókniaków wymaga inaktywacji obu alleli NF1 (zgodnie z hipotezą „dwóch uderzeń” Knudsona), przy czym mutacje mogą być germinalne (dziedziczne) lub somatyczne (nabyte). Kluczową rolę w mikrośrodowisku guza odgrywają komórki tuczne (mastocyty), fibroblasty oraz inne komórki zapalne, które poprzez wydzielanie czynników takich jak SCF i TGF-β wspierają proliferację, neoangiogenezę i włóknienie. Szlaki sygnałowe Ras/MAPK, Akt/mTOR, Hippo oraz c-kit/SCF są zaangażowane w patogenezę, a obniżone poziomy cAMP sprzyjają progresji guza. Nerwiakowłókniaki dzieli się na skórne (cNF) i spleciowe (pNF), różniące się pochodzeniem komórkowym, lokalizacją i ryzykiem transformacji złośliwej (około 10% przypadków pNF ulega przemianie w MPNST). Złośliwa transformacja wiąże się z dodatkowymi mutacjami w genach supresorowych, takich jak CDKN2A i TP53.
bialleliczna inaktywacja genu, dysfagia, gen NF1, imatynib, inhibitor MEK, inhibitor mTOR, inhibitor szlaku Hippo, komórka grzebienia nerwowego, komórka Schwanna, komórka tuczna, mastocyt, modyfikacja epigenetyczna, mutacja germinalna, mutacja somatyczna, neoangiogeneza, nerw kulszowy, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak skórny, neurofibromatoza typu 1, neurofibromina, osłonka nerwu obwodowego, rapamycyna, receptor c-kit, szlak AKT/mTOR, szlak Hippo, szlak sygnałowy Ras/MAPK, terapia genowa, terapia przeciwzapalna, transformujący czynnik wzrostu beta, tumorogeneza, utrata heterozygotyczności, złośliwa transformacja, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych - Leksykon chorób i schorzeń
Nowotwory nerwów obwodowych – Etiologia i przyczyny
Nowotwory nerwów obwodowych rozwijają się głównie w osłonkach nerwów obwodowych i są silnie związane z czynnikami genetycznymi, w tym mutacjami w genach NF1, NF2 oraz SMARCB1. Neurofibromatoza typu 1 (NF1) predysponuje do nerwiakowłókniaków i zwiększa ryzyko rozwoju złośliwego nowotworu osłonek nerwów obwodowych (MPNST) do 8-13% w ciągu życia. Neurofibromatoza typu 2 (NF2) wiąże się z obustronnymi nerwiakami osłonkowymi nerwu przedsionkowego, pojawiającymi się przed 30. rokiem życia. Schwannomatoza natomiast predysponuje do mnogich schwannoma. W MPNST obserwuje się mutacje inaktywujące szlaki NF1, CDKN2A/CDKN2B oraz PRC2, co prowadzi do całkowitej utraty funkcji supresorów nowotworowych. Dodatkowo, wcześniejsza radioterapia zwiększa ryzyko rozwoju MPNST, szczególnie 10-20 lat po ekspozycji, odpowiadając za około 10% przypadków. Transformacja z łagodnych nerwiakowłókniaków splotowatych do MPNST występuje u 10-15% pacjentów z NF1, manifestując się nasilonymi bólami w obrębie guza.
białko merlin, bialleliczna inaktywacja genu, kompleks PRC2, krwotok podpajęczynówkowy, łagodny nowotwór osłonek nerwów obwodowych, mutacja genetyczna, nerwiak nerwu przedsionkowego, nerwiak osłonkowy nerwu przedsionkowego, nerwiakowłókniak, nerwiakowłókniak splotowaty, neurofibromatoza typu 1, neurofibromatoza typu 2, neuropatia obwodowa, nowotwór nerwu obwodowego, objaw Hoffmanna-Tinela, osłonka nerwu obwodowego, promieniowanie jonizujące, schwannoma, schwannomatoza, szlak AKT/mTOR, szlak RAS, transformacja nowotworowa, transformacja złośliwa, zespół paraneoplastyczny, złośliwy nowotwór osłonek nerwów obwodowych