krążący DNA nowotworu

Krążący DNA nowotworu (ctDNA – circulating tumor DNA) to fragmenty DNA uwalniane do krwiobiegu przez komórki nowotworowe w procesie apoptozy, nekrozy lub aktywnej sekrecji. Stanowi część szerszej kategorii krążącego DNA pozakomórkowego (cfDNA), ale pochodzącego specyficznie z tkanki nowotworowej.

Wykrywanie i analiza ctDNA są podstawą tzw. płynnej biopsji, nieinwazyjnej metody diagnostycznej umożliwiającej monitorowanie dynamiki choroby nowotworowej. Obecność specyficznych mutacji w ctDNA pozwala na wczesne wykrywanie nowotworów, ocenę odpowiedzi na leczenie, wykrywanie choroby resztkowej oraz identyfikację mechanizmów oporności na terapię.

Stężenie ctDNA w krwiobiegu koreluje z masą guza i aktywnością choroby, co czyni go potencjalnym biomarkerem prognostycznym. Nowoczesne techniki sekwencjonowania (NGS) i cyfrowy PCR umożliwiają detekcję nawet niewielkich ilości ctDNA, pozwalając na monitorowanie choroby nowotworowej w czasie rzeczywistym, bez konieczności inwazyjnego pobierania tkanki guza.

Analiza ctDNA zyskuje coraz większe znaczenie w medycynie precyzyjnej, umożliwiając personalizację leczenia onkologicznego w oparciu o bieżący profil molekularny nowotworu, który może ulegać zmianom w trakcie progresji choroby i w odpowiedzi na stosowane leczenie.

Powiązane wpisy

Leksykon substancji czynnych
Gefitynib – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Gefitynib jest inhibitorem kinazy tyrozynowej EGFR stosowanym w leczeniu miejscowo zaawansowanego lub rozsianego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) z potwierdzoną mutacją EGFR, której obecność należy zweryfikować za pomocą czułych i wiarygodnych testów molekularnych, w tym analizy ctDNA. Terapia wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia śródmiąższowej choroby płuc (ChŚP) u 1,3% pacjentów, która może mieć nagły początek i prowadzić do zgonu. Czynniki ryzyka ChŚP obejmują m.in. palenie tytoniu, zły stan ogólny (PS ≥ 2), zmniejszenie prawidłowego miąższu płucnego (≤ 50%), wiek ≥ 55 lat oraz współistniejącą chorobę serca. Ryzyko ChŚP jest największe w pierwszych 4 tygodniach leczenia (skorygowany OR 3,8; 95% CI 1,9–7,7). W przypadku nasilenia objawów oddechowych (duszność, kaszel, gorączka) należy przerwać leczenie i wdrożyć diagnostykę oraz odpowiednie leczenie. Monitorowanie czynności wątroby jest niezbędne ze względu na ryzyko hepatotoksyczności, w tym zapalenia wątroby i niewydolności, zwłaszcza u pacjentów z marskością wątroby, co może prowadzić do zwiększenia stężenia gefitynibu w osoczu.
antagonista receptora H2, brak laktazy, duszność, gefitynib, glejak pnia mózgu, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, krążący DNA nowotworu, krwawienie do ośrodkowego układu nerwowego, marskość wątroby, metabolizm CYP2D6, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, mutacja EGFR, neutropenia, niedrobnokomórkowy rak płuca, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, śródmiąższowa choroba płuc, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie rogówki, wyściółczak, zapalenie oka, zapalenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy glejak
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Gefitinib Genoptim

Gefitinib Genoptim jest wskazany w leczeniu miejscowo zaawansowanego lub rozsianego niedrobnokomórkowego raka płuca (NDRP) u pacjentów z potwierdzoną mutacją EGFR w tkance nowotworowej lub w krążącym DNA nowotworu (ctDNA). Diagnostyka mutacji EGFR wymaga zastosowania czułych i wiarygodnych testów, aby uniknąć wyników fałszywie ujemnych lub dodatnich. U około 1,3% pacjentów leczonych gefitynibem obserwowano śródmiąższową chorobę płuc (ChŚP), która może przebiegać nagle i prowadzić do zgonu. W przypadku objawów takich jak duszność, kaszel i gorączka, leczenie należy przerwać i wdrożyć diagnostykę. Czynniki ryzyka ChŚP, niezależne od terapii (gefitinib lub chemioterapia), obejmują palenie tytoniu, zły stan ogólny (PS ≥ 2), zmniejszenie prawidłowego miąższu płucnego ≤ 50% w TK, czas od rozpoznania NDRP < 6 miesięcy, istniejącą chorobę śródmiąższową płuc, wiek ≥ 55 lat oraz współistniejącą chorobę serca. Ryzyko ChŚP jest szczególnie podwyższone w pierwszych 4 tygodniach leczenia gefitynibem (skorygowany OR 3,8; 95% CI 1,9-7,7).
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginowa, antagonista receptora H2, bilirubina, choroba śródmiąższowa płuc, czas protrombinowy, duszność, glejak pnia mózgu, hepatotoksyczność, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP3A4, krążący DNA nowotworu, krwawienie do OUN, marskość wątroby, metabolizm CYP2D6, międzynarodowy współczynnik znormalizowany, mutacja EGFR, neutropenia, niedobór laktazy, niedrobnokomórkowy rak płuca, niesteroidowe leki przeciwzapalne, nietolerancja galaktozy, niewydolność wątroby, odwodnienie organizmu, owrzodzenie przewodu pokarmowego, perforacja przewodu pokarmowego, tomografia komputerowa, wrzodziejące zapalenie rogówki, wyściółczak, zapalenie oka, zapalenie rogówki, zapalenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy glejak nadnamiotowy

krążący DNA nowotworu

Powiązane wpisy

Gefitynib – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Specjalne ostrzeżenia – Gefitinib Genoptim