mechanizm śluzowo-rzęskowy

Mechanizm śluzowo-rzęskowy stanowi kluczowy element układu oddechowego, odpowiedzialny za oczyszczanie dróg oddechowych z zanieczyszczeń, patogenów i nadmiaru śluzu. Składa się z dwóch głównych komponentów: warstwy śluzu produkowanej przez komórki kubkowe oraz rzęsek, które są obecne na powierzchni komórek nabłonka oddechowego.

Fizjologicznie, warstwa śluzu pokrywająca drogi oddechowe ma budowę dwufazową – zewnętrzną warstwę żelu, w której zatrzymywane są cząsteczki wdychanego powietrza, oraz wewnętrzną warstwę zolu, o mniejszej lepkości, ułatwiającą ruch rzęsek. Rzęski wykonują skoordynowane, rytmiczne ruchy z częstotliwością 10-15 Hz, przesuwając śluz w kierunku gardła, gdzie zostaje połknięty lub odkrztuszony.

Zaburzenia mechanizmu śluzowo-rzęskowego występują w wielu chorobach układu oddechowego, w tym w pierwotnej dyskinezji rzęsek, mukowiscydozie, przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP) oraz astmie. Dysfunkcja tego mechanizmu prowadzi do zalegania wydzieliny, zwiększonego ryzyka infekcji i postępującego uszkodzenia tkanki płucnej.

Czynniki uszkadzające funkcję śluzowo-rzęskową obejmują dym tytoniowy, zanieczyszczenia powietrza, infekcje wirusowe i bakteryjne oraz czynniki genetyczne. Leczenie zaburzeń tego mechanizmu może obejmować mukolityki, środki rozszerzające oskrzela, fizjoterapię oddechową oraz leczenie chorób podstawowych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl