terapia RNAi
Terapia RNAi (RNA interference) to innowacyjna metoda leczenia oparta na mechanizmie interferencji RNA, która pozwala na selektywne wyciszanie ekspresji genów odpowiedzialnych za rozwój chorób. Mechanizm ten wykorzystuje małe cząsteczki RNA (siRNA lub miRNA), które łączą się z komplementarnymi sekwencjami mRNA, co prowadzi do ich degradacji lub zahamowania translacji.
W praktyce klinicznej terapia RNAi znalazła zastosowanie w leczeniu chorób genetycznych, nowotworowych, infekcyjnych oraz neurodegeneracyjnych. Do zarejestrowanych leków wykorzystujących tę technologię należą m.in. patisiran (Onpattro) stosowany w leczeniu polineuropatii w rodzinnej amyloidozie transtyretynowej oraz givosiran (Givlaari) w ostrej porfirii wątrobowej.
Głównym wyzwaniem w rozwoju terapii RNAi pozostaje efektywne dostarczanie cząsteczek siRNA do komórek docelowych. Stosowane są różnorodne nośniki, w tym nanocząsteczki lipidowe (LNP), koniugaty z N-acetylgalaktozaminą (GalNAc) umożliwiające dotarcie do hepatocytów, oraz inne systemy dostarczania leków. Prowadzone są również prace nad modyfikacjami chemicznymi cząsteczek siRNA zwiększającymi ich stabilność i zmniejszającymi efekty immunogenne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hiperoksaluria i oksaloza – Leczenie
Leczenie hiperoksalurii, w tym pierwotnej hiperoksalurii typu 1 (PH1), opiera się na indywidualizacji terapii w zależności od typu choroby, nasilenia objawów oraz stopnia zaawansowania. Kluczowe jest obniżenie poziomu szczawianu w organizmie i zapobieganie tworzeniu się kryształów szczawianu wapnia. W terapii farmakologicznej stosuje się m.in. leki RNAi: lumasiran (Oxlumo) i nedosiran (Rivfloza), które hamują enzymy oksydazy glikolanu (GO) i dehydrogenazy mleczanowej A (LDHA), odpowiednio, zmniejszając produkcję szczawianu. Pirydoksyna (witamina B6) w dawkach leczniczych obniża wydalanie szczawianu u około 30% pacjentów z PH1, działając jako kofaktor aminotransferazy alaninowo-glioksylanowej (AGT). Dodatkowo stosuje się cytrynian potasu (utrzymanie pH moczu 6,2-6,8 i stężenia cytrynianów 250-300 mg/L), ortofosforany, suplementy magnezu, tiazydy oraz cholestyraminę. W hiperoksalurii wtórnej zaleca się suplementację wapnia podczas posiłków oraz modyfikacje dietetyczne ograniczające spożycie szczawianów i białka zwierzęcego. Kluczowe jest także intensywne nawodnienie – u dorosłych 3-4 litry płynów dziennie, z celem uzyskania objętości moczu ≥3000 ml/dobę, co zmniejsza ryzyko kamicy nerkowej i nefrokalcynozy.
aminotransferaza alaninowo-glioksylanowa, cytrynian potasu, dehydrogenaza mleczanowa A, dializa, dializa otrzewnowa, edycja genów, hemodializa przerywana, hiperkalciuria, hiperoksaluria i oksaloza, hiperoksaluria wtórna, interferencja RNA, kamień nerkowy, litotrypsja falą uderzeniową, lumasiran, nedosiran, nefrokalcynoza, nefrolitotomia przezskórna, oksaloza ogólnoustrojowa, pierwotna hiperoksaluria typu 1, pirydoksyna, przeszczep hepatocytów, przewlekła choroba nerek, szczawian wapnia, terapia genowa, terapia RNAi, transplantacja wątroby, ureterorenoskopia - Leksykon chorób i schorzeń
Hemofilia – Leczenie
Hemofilia jest dziedziczną chorobą krwotoczną charakteryzującą się niedoborem czynników krzepnięcia VIII (hemofilia A) lub IX (hemofilia B), co prowadzi do zaburzeń hemostazy. Podstawą terapii jest dożylne podawanie koncentratów czynników krzepnięcia, z preferencją dla rekombinowanych produktów eliminujących ryzyko zakażeń wirusowych. Leczenie może być prowadzone na żądanie lub profilaktycznie, przy czym profilaktyka jest standardem u pacjentów z ciężką i umiarkowaną hemofilią, skutecznie zapobiegając uszkodzeniom stawów i poprawiając jakość życia. Nowoczesne czynniki o przedłużonym okresie półtrwania (EHL) umożliwiają rzadsze podawanie infuzji (np. czynnik VIII z okresem półtrwania 10-12 h wydłużony 1,4-4-krotnie, czynnik IX z 18-20 h do 3-5 razy dłuższego), co zmniejsza roczną liczbę infuzji o około 30% dla czynnika VIII i 60% dla czynnika IX, utrzymując wyższe poziomy minimalne czynnika (2-3% dla VIII, 5-10% dla IX).
artropatia hemofilowa, choroba krwotoczna, czynnik IX, czynnik VIII, desmopresyna, emicizumab, fitusiran, hemofilia, indukcja tolerancji immunologicznej, inhibitor czynnika krzepnięcia, inhibitor TFPI, kwas epsilon-aminokapronowy, kwas traneksamowy, leczenie na żądanie, marstacimab, ośrodek leczenia hemofilii, profilaktyka hemofilii, przeciwciało monoklonalne, rekombinowany czynnik krzepnięcia, terapia genowa, terapia RNAi, terapia zastępcza czynnikami krzepnięcia, uszczelniacz fibrynowy, uszkodzenie stawu, wektor AAV