test ELISA
Test ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) to technika immunoenzymatyczna powszechnie stosowana w diagnostyce laboratoryjnej do wykrywania i ilościowego oznaczania przeciwciał lub antygenów. Metoda ta charakteryzuje się wysoką czułością i specyficznością, co czyni ją niezwykle wartościowym narzędziem diagnostycznym.
Podstawową zasadą testu ELISA jest wykorzystanie enzymu jako markera do wizualizacji reakcji immunologicznej. W zależności od wariantu testu (bezpośredni, pośredni, kanapkowy, konkurencyjny), procedura obejmuje immobilizację antygenu lub przeciwciała na podłożu, inkubację z badanym materiałem, dodanie odpowiednich przeciwciał sprzężonych z enzymem oraz substrat enzymatyczny. Reakcja enzymatyczna prowadzi do powstania barwnego produktu, którego intensywność jest wprost proporcjonalna lub odwrotnie proporcjonalna do stężenia badanej substancji.
W praktyce klinicznej test ELISA znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób zakaźnych (HIV, wirusowe zapalenie wątroby, COVID-19), chorób autoimmunologicznych, alergii, a także w monitorowaniu stężenia różnych biomarkerów nowotworowych. Ze względu na możliwość automatyzacji, test ELISA umożliwia jednoczesne badanie wielu próbek, co zwiększa wydajność pracy laboratorium przy zachowaniu wysokiej jakości wyników.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Trichinoza – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Trichinoza (włośnica) to choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie Trichinella spiralis, przenoszona przez spożycie surowego lub niedogotowanego mięsa zawierającego larwy. Objawy kliniczne są zróżnicowane, obejmując fazę jelitową (nudności, wymioty, biegunka) oraz fazę mięśniową (bóle mięśniowe, obrzęk twarzy, gorączka, eozynofilia). Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym, badaniach serologicznych (ELISA o czułości 99% i swoistości 91-96%) oraz biopsji mięśniowej. Leczenie polega na podawaniu leków przeciwpasożytniczych, głównie mebendazolu w dawce 5 mg/kg/dobę przez 10-15 dni lub albendazolu, z wczesnym rozpoczęciem terapii (do 3 dni od zakażenia) w celu zapobiegania inwazji mięśniowej. Monitorowanie obejmuje kontrolę morfologii krwi ze względu na ryzyko supresji szpiku oraz stosowanie glikokortykosteroidów (prednizon) w celu łagodzenia objawów zapalnych, zawsze w połączeniu z terapią przeciwpasożytniczą.
albendazol, arytmia, biopsja mięśni, choroba pasożytnicza, eozynofilia, faza jelitowa, faza mięśniowa, glikokortykosteroid, larwa pasożyta, lek przeciwpasożytniczy, lek steroidowy, mebendazol, nicień Trichinella, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, powikłania kardiologiczne, powikłania neurologiczne, prednizon, supresja szpiku kostnego, test ELISA, Trichinella spiralis, włośnica, zakażenie pasożytnicze, zapalenie serca - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja blastocystis hominis, inaczej blastocystoza – Diagnostyka i diagnoza
Infekcja Blastocystis hominis, wywołująca blastocystozę, pozostaje kontrowersyjna pod względem patogenności, mimo że jest jednym z najczęściej wykrywanych pasożytów jelitowych. Diagnostyka opiera się głównie na badaniu mikroskopowym próbek kału, gdzie technika formolowo-eterowa wykazuje czułość 81,1% i swoistość 100%, a barwienie trichromem jest preferowane dla lepszej identyfikacji form cystycznych i wakuolarnych. Hodowla in vitro na podłożu Jonesa charakteryzuje się czułością 100% i swoistością 88%, a podłoże LE może zapewniać jeszcze lepsze wyniki. Metody molekularne, zwłaszcza PCR w czasie rzeczywistym, osiągają czułość 100% i swoistość 95%, umożliwiając także identyfikację podtypów Blastocystis, co jest istotne ze względu na różnice w patogenności. Zaleca się pobranie co najmniej trzech próbek kału w ciągu około 5 dni, aby zwiększyć wykrywalność pasożyta, zwłaszcza przy negatywnych wynikach PCR, ale z klinicznym podejrzeniem infekcji.
- Leksykon substancji czynnych
Makrogol – Interakcje
Makrogol, stosowany jako środek przeczyszczający i osmotyczny, może znacząco wpływać na farmakokinetykę leków podawanych doustnie poprzez przejściowe zmniejszenie ich wchłaniania jelitowego. Szczególnie narażone są leki o wąskim indeksie terapeutycznym (np. digoksyna, leki przeciwpadaczkowe, immunosupresyjne), leki o krótkim okresie półtrwania (np. kumaryny), leki o opóźnionym uwalnianiu oraz doustne środki antykoncepcyjne, gdzie makrogol może powodować wypłukiwanie substancji czynnych z przewodu pokarmowego. Zaleca się zachowanie co najmniej 1-2 godzinnej przerwy między podaniem makrogolu a innych leków, a w przypadku leków kluczowych dla życia rozważenie alternatywnych dróg podania. Monitorowanie skuteczności terapii oraz parametrów wodno-elektrolitowych jest szczególnie istotne u pacjentów stosujących leki wpływające na czynność nerek (diuretyki, ACE-I, ARB, NLPZ), ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i konieczność kontroli nawodnienia oraz badań laboratoryjnych (elektrolity, kreatynina, azot mocznikowy).
antagonista receptora angiotensyny, azot mocznikowy, bloker receptora angiotensynowego, błona śluzowa przewodu pokarmowego, ciśnienie krwi, digoksyna, diuretyk, doustny środek antykoncepcyjny, dysfagia, działanie przeczyszczające, efekt osmotyczny, farmakokinetyka, glikol polietylenowy, inhibitor ACE, inhibitor konwertazy angiotensyny, kreatynina, kumaryna, lek hipotensyjny, lek immunosupresyjny, lek przeciwpadaczkowy, makrogol, niesteroidowy lek przeciwzapalny, niewydolność nerek, okres półtrwania leku, opóźnione uwalnianie leku, preparat przeczyszczający, środek miejscowo znieczulający, środek osmotyczny, test ELISA, test enzymatyczny, wąski indeks terapeutyczny, zaburzenie wodno-elektrolitowe, zaparcie - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Infanrix-IPV 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Infanrix-IPV, będąca skojarzoną szczepionką bakteryjno-wirusową (ATC: J07CA02), zawiera antygeny błonicy, tężca, bezkomórkowego krztuśca oraz inaktywowanych wirusów poliomyelitis, umożliwiając jednoczesne uodpornienie przeciwko czterem chorobom zakaźnym. Badania kliniczne obejmujące 917 dzieci w wieku 15-26 miesięcy oraz 575 dzieci w wieku 4-7 lat wykazały, że po miesiącu od podania dawki uzupełniającej lub przypominającej, u ≥ 99% pacjentów stwierdzono ochronne miana przeciwciał: ≥ 0,1 j.m./ml dla błonicy i tężca, ≥ 5 j. ELISA/ml dla antygenów krztuśca (toksoid krztuścowy, hemaglutynina włókienkowa, pertaktyna) oraz ≥ 8 w teście neutralizacji dla trzech typów poliowirusa. Odpowiedź immunologiczna była niezależna od wcześniejszego schematu szczepień (DTPw, DTPa, OPV, IPV) i liczby podanych dawek.
błonica, hemaglutynina włókienkowa, immunogenność, inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, inaktywowany wirus poliomyelitis, krztusiec, miano przeciwciał, miano przeciwciał ochronnych, odpowiedź immunologiczna, pertaktyna, poliomyelitis, szczepienie podstawowe, szczepionka DTPa, szczepionka Infanrix-IPV, test ELISA, test neutralizacji, tężec, toksoid krztuścowy - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Szczepionka VERORAB zawiera inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa namnażanego w komórkach VERO, z ilością oznaczaną testem ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Preparat zawiera 4,1 µg fenyloalaniny na dawkę (0,068 µg/kg dla osoby 60 kg), co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią. Zawartość potasu i sodu jest minimalna (<1 mmol/dawka), co pozwala na klasyfikację jako "wolna od potasu" i "wolna od sodu". Szczepionka powinna być stosowana ostrożnie u osób z alergią na antybiotyki takie jak polimyksyna B, streptomycyna czy neomycyna, ze względu na ryzyko reakcji anafilaktycznych. W przypadku pacjentów z niedoborem odporności wskazane jest wykonanie badania serologicznego 2-4 tygodnie po szczepieniu w celu oceny odpowiedzi immunologicznej i ewentualnego podania dawek uzupełniających.
alergia na antybiotyki, badanie serologiczne, bezdech, fenyloketonuria, komórki Vero, kortykosteroidy, leczenie immunosupresyjne, monitorowanie czynności oddechowej, niedojrzałość układu oddechowego, parestezja, reakcja anafilaktyczna, reakcja wazowagalna, szczep Wistar Rabies, test ELISA, trombocytopenia, wirus wścieklizny, wstrzyknięcie donaczyniowe, zaburzenie krzepnięcia, zaburzenie widzenia - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherzyca pęcherzowa – Diagnostyka i diagnoza
Pęcherzyca pęcherzowa (BP) jest najczęstszą autoimmunologiczną chorobą pęcherzową podnaskórkową, stanowiącą około 80% przypadków podnaskórkowych chorób immunopęcherzowych. Diagnostyka opiera się na obrazie klinicznym oraz potwierdzeniu obecności autoprzeciwciał przeciwko błonie podstawnej skóry. Kryteria kliniczne o wysokiej czułości (90%) i swoistości (83%) obejmują wiek >70 lat, brak zajęcia błon śluzowych, skóry głowy i szyi oraz brak atroficznych blizn. W diagnostyce kluczowe są biopsje skóry: histopatologia wykazuje podnaskórkowe oddzielenie naskórka z naciekiem zapalnym bogatym w eozynofile, a bezpośrednia immunofluorescencja (DIF) – złogi IgG (głównie IgG4) w 70-90% i C3 w 90-100% przypadków wzdłuż błony podstawnej. Pośrednie badanie immunofluorescencyjne (IIF) na skórze rozdzielonej solą pozwala na różnicowanie BP od innych chorób pęcherzowych, lokalizując złogi IgG po stronie naskórkowej w 95% przypadków. Testy ELISA wykrywają przeciwciała przeciwko BP180 (NC16A) z czułością 84-89% i swoistością 90-98%, oraz przeciwko BP230 z czułością około 53%, co umożliwia wczesną diagnostykę i monitorowanie aktywności choroby.
akantoliza, autoprzeciwciało, badanie histopatologiczne, badanie immunohistochemiczne, bezpośrednia immunofluorescencja, błona podstawna skóry, BP230, bullous pemphigoid, choroba autoimmunologiczna pęcherzowa, choroba immunopęcherzowa, dermatitis herpetiformis, Epidermolysis bullosa acquisita, immunoblotting, immunoprecypitacja, nabyte pęcherzowe oddzielanie się naskórka, pęcherzyca pęcherzowa, pęcherzyca zwykła, pemfigoid błon śluzowych, rumień wielopostaciowy, test ELISA, Western blot, zapalenie skórno-mięśniowe, złogi IgG, złoty standard diagnostyczny - Leksykon substancji czynnych
Immunoglobulina królicza przeciw ludzkim tymocytom – Interakcje
Immunoglobulina królicza przeciw ludzkim tymocytom (Thymoglobuline 5 mg/ml) wykazuje istotne interakcje z lekami immunosupresyjnymi takimi jak cyklosporyna, takrolimus oraz mykofenolan mofetylu, które mogą prowadzić do nadmiernej immunosupresji i zwiększonego ryzyka choroby limfoproliferacyjnej. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu szczepionek zawierających żywe, atenuowane mikroorganizmy, ze względu na ryzyko uogólnionego zakażenia zagrażającego życiu, zwłaszcza u pacjentów z obniżoną odpornością, np. z niedokrwistością aplastyczną. Wskazane jest ścisłe monitorowanie parametrów immunologicznych oraz dostosowanie dawek leków immunosupresyjnych. Spożycie alkoholu podczas terapii, mimo braku bezpośrednich danych, powinno być ograniczone ze względu na potencjalne zwiększenie ryzyka nadmiernej immunosupresji.
choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, immunoglobulina królicza przeciw ludzkim tymocytom, lek immunosupresyjny, mykofenolan mofetylu, nadmierna immunosupresja, niedokrwistość aplastyczna, obniżona odporność, parametr immunologiczny, próba krzyżowa, przeciwciało PRA, takrolimus, terapia immunosupresyjna, test cytotoksyczności, test ELISA, test immunologiczny, Thymoglobuline, uogólnione zakażenie - Leksykon chorób i schorzeń
Kandydoza jamy ustnej – Epidemiologia
Kandydoza jamy ustnej, najczęstsza oportunistyczna infekcja grzybicza w obrębie jamy ustnej, jest wywoływana głównie przez Candida albicans, choć obserwuje się wzrost zakażeń gatunkami non-albicans, co wiąże się z szerokim stosowaniem azoli. Kolonizacja C. albicans występuje u 30-60% zdrowych osób, z wyższym wskaźnikiem u pacjentów z obniżoną odpornością (do 95% u osób z HIV). Objawowa kandydoza jest rzadka u zdrowych dorosłych, ale częsta u niemowląt (do 37% w pierwszych miesiącach życia) oraz u pacjentów immunosupresyjnych, w tym osób z HIV/AIDS (ponad 90% w trakcie choroby) i poddawanych chemioterapii (około 20%). Kandydoza przełyku stanowi około 50% infekcji przełyku u pacjentów z AIDS. Czynniki ryzyka obejmują terapię antybiotykową, immunosupresję, choroby przewlekłe (np. cukrzyca, nowotwory), stosowanie protez zębowych oraz starszy wiek. Wzrost częstości kandydozy jest związany z rozwojem medycyny, w tym inwazyjnymi procedurami, szerokim stosowaniem antybiotyków i leków immunosupresyjnych oraz pandemią HIV/AIDS. Pojawienie się opornych szczepów, takich jak Candida auris, stanowi istotne wyzwanie kliniczne.
agar Sabourauda, antybiotyk szerokowidmowy, azatiopryna, azole, beta-D-glukan, bezobjawowy nosiciel, Candida albicans, Candida auris, drożdżak, echinokandyna, fluorochinolon, kandydemia, kandydoza przełyku, klotrymazol, kortykosteroid, krwiotwórcza komórka macierzysta, kserostomia, lek immunosupresyjny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwinfekcyjny, makrolid, metotreksat, obniżona odporność, ostra białaczka, penicylina, pleśniawki, proteza zębowa, sekwencjonowanie następnej generacji, terapia antyretrowirusowa, terapia przeciwgrzybicza, test ELISA - Leksykon chorób i schorzeń
Świerzb – Diagnostyka i diagnoza
Świerzb (scabies) to zakaźna dermatoza wywołana przez roztocza Sarcoptes scabiei var. hominis, której diagnostyka kliniczna opiera się na charakterystycznym wywiadzie (intensywny świąd nasilający się nocą i po ciepłych kąpielach) oraz obecności typowych zmian skórnych, takich jak nory świerzbowcowe (2-10 mm, serpiginowate linie), grudkowo-wysiękowa osutka w lokalizacjach typowych (między palcami, nadgarstki, zgięcia łokciowe, pachy, pośladki, narządy płciowe). Diagnostyka potwierdzająca obejmuje mikroskopię zeskrobin skóry z olejem mineralnym (czułość około 46%), dermatoskopię (czułość ~83%) z identyfikacją znaku delta oraz konfokalną mikroskopię refleksyjną (czułość 92%, swoistość 100%). W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. egzemy, atopowe zapalenie skóry, grzybice, kiłę oraz reakcje alergiczne. W przypadku świerzbu norweskiego, charakteryzującego się masywną hiperkeratozą i wysoką zakaźnością, potwierdzenie obecności roztoczy jest obligatoryjne ze względu na epidemiologiczne implikacje.
atopowe zapalenie skóry, biopsja skóry, dermatoskop, dermatoskopia, dermatoza, hiperkeratoza naskórka, kortykosteroidy, limfocyty, nora świerzbowcowa, obraz histopatologiczny, obraz kliniczny, reakcja łańcuchowa polimerazy, refleksyjna mikroskopia konfokalna, rumień wielopostaciowy, spongioza, suchość skóry, świąd, świerzb, świerzb norweski, świerzbowiec ludzki, test ELISA, tetracyklina, wykwity skórne, wyprysk, wywiad medyczny, zapalenie skóry kontaktowe, zeskrobiny, zeskrobiny skóry, zmiany skórne - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Wskazania do stosowania
Szczepionka VERORAB zawiera inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa, oznaczanego metodą ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Preparat jest wskazany do profilaktyki przedekspozycyjnej u osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak pracownicy laboratoriów, lekarze weterynarii, opiekunowie zwierząt, leśnicy, myśliwi oraz osoby przebywające na obszarach endemicznych. Ponadto, szczepionka jest stosowana w profilaktyce poekspozycyjnej, podawanej po kontakcie z podejrzanym o wściekliznę zwierzęciem, co stanowi postępowanie ratujące życie zgodne z lokalnymi wytycznymi.
badanie serologiczne, dawka przypominająca, fenyloalanina, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki Vero, odporność poszczepienna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, szczep Wistar Rabies, szczepienie przedekspozycyjne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, VERORAB, wirus wścieklizny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Infekcja wirusem cytomegalii – Diagnostyka i diagnoza
Infekcja wirusem cytomegalii (CMV) jest istotnym problemem klinicznym, szczególnie u noworodków z zakażeniem wrodzonym oraz u pacjentów z upośledzoną odpornością. Diagnostyka CMV opiera się na metodach serologicznych (ocena przeciwciał IgG, IgM oraz awidności IgG), molekularnych (PCR jakościowy, ilościowy i cyfrowy dPCR), testach antygenemii pp65 oraz klasycznych metodach hodowlanych i badaniach histopatologicznych. W diagnostyce prenatalnej złotym standardem jest PCR płynu owodniowego, wykonywany po 21. tygodniu ciąży, z czułością 78-98% i swoistością 92-98%. U noworodków do potwierdzenia zakażenia wrodzonego stosuje się PCR śliny i moczu pobranych w ciągu pierwszych 3 tygodni życia. Monitorowanie wiremii CMV za pomocą ilościowego PCR jest kluczowe w ocenie przebiegu zakażenia i odpowiedzi na leczenie, zwłaszcza u pacjentów po przeszczepach oraz u noworodków z objawowym zakażeniem.
amniocenteza, cidofowir, cyfrowy PCR, foskarnet, gancyklowir, hodowla komórkowa, hybrydyzacja in situ, infekcja wirusem cytomegalii, kwas nukleinowy, lek przeciwwirusowy, metoda immunohistochemiczna, niedosłuch czuciowo-nerwowy, oporność na leki, płyn owodniowy, płyn ustrojowy, przeciwciało anty-CMV, przeciwciało klasy IgG, przeciwciało klasy IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, serokonwersja, sucha kropla krwi, test awidności IgG, test ELISA, test serologiczny, walgancyklowir, wiremia, wrodzone zakażenie CMV, zakażenie CMV, zapalenie jelita grubego, zapalenie płuc, zapalenie przełyku, zapalenie siatkówki - Leksykon chorób i schorzeń
Opryszczka narządów płciowych – Diagnostyka i diagnoza
Opryszczka narządów płciowych, wywoływana przez HSV-1 lub HSV-2, wymaga potwierdzenia diagnostycznego metodami laboratoryjnymi, gdyż objawy kliniczne są często niespecyficzne lub nieobecne. Złotym standardem diagnostyki jest PCR, charakteryzujący się czułością 98-100% i wysoką swoistością, umożliwiający wykrycie DNA wirusa w próbkach ze zmian skórnych oraz różnicowanie typów HSV. Alternatywnie stosuje się hodowlę wirusową (czułość ok. 50%, wyższa w pierwotnych zakażeniach do 80%), badania immunofluorescencyjne oraz testy serologiczne wykrywające przeciwciała IgG swoiste typowo dla gG1 (HSV-1) i gG2 (HSV-2). Testy serologiczne mają ograniczenia, m.in. opóźnioną serokonwersję (3-12 tygodni) i brak możliwości określenia aktywności zakażenia, dlatego ich stosowanie zaleca się w określonych sytuacjach klinicznych, np. u osób bez aktywnych zmian lub w diagnostyce różnicowej.
amplifikacja izotermiczna, badanie immunofluorescencyjne, bezobjawowe wydalanie wirusa, hodowla wirusowa, HSV-1, HSV-2, lymphogranuloma venereum, mikroskopia elektronowa, multipleksowy PCR, opryszczka narządów płciowych, owrzodzenie, PCR, półpasiec, real-time PCR, sekwencjonowanie nowej generacji, test ELISA, test serologiczny, test Tzancka, transmisja wertykalna, Western blot, wirus opryszczki pospolitej, wirus varicella zoster, wrzód miękki, zakażenie grzybicze skóry, zakażenie pierwotne, zapalenie skóry kontaktowe, ziarniniak pachwinowy, zmiana skórna - Leksykon leków
Interakcje leku – Thymoglobuline 5 mg/ml 5 mg/ml; 25 mg
Immunoglobulina królicza przeciw ludzkim tymocytom (Thymoglobuline) wykazuje istotne interakcje farmakologiczne, szczególnie w kontekście jednoczesnego stosowania z innymi lekami immunosupresyjnymi, takimi jak cyklosporyna, takrolimus czy mykofenolan mofetylu. Kombinacja ta zwiększa ryzyko nadmiernej immunosupresji i rozwoju choroby limfoproliferacyjnej, co wymaga ścisłego monitorowania pacjentów oraz ewentualnej modyfikacji dawek leków. Ponadto, Thymoglobuline jest przeciwwskazany w trakcie podawania szczepionek żywych, atenuowanych (np. przeciw odrze, śwince, różyczce, ospie wietrznej, rotawirusom, żółtej gorączce) ze względu na ryzyko uogólnionego zakażenia zagrażającego życiu, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością, np. z niedokrwistością aplastyczną. Zaleca się planowanie szczepień przed terapią lub po okresie rekonwalescencji układu immunologicznego, trwającym od 3 do 12 miesięcy po zakończeniu leczenia.
biodostępność, choroba limfoproliferacyjna, cyklosporyna, działanie immunomodulujące, efekt immunosupresyjny, immunoglobulina królicza przeciw ludzkim tymocytom, immunosupresja, indeks terapeutyczny, interakcja farmakologiczna, morfologia krwi, mykofenolan mofetylu, niedokrwistość aplastyczna, próba krzyżowa, przeciwciało PRA, takrolimus, test cytotoksyczności, test ELISA, test immunologiczny, Thymoglobuline, uogólnione zakażenie, właściwości immunosupresyjne, zahamowanie układu immunologicznego - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Przedawkowanie
Szczepionka przeciw wściekliźnie VERORAB zawiera inaktywowany wirus wścieklizny (szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M) namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa, oznaczaną metodą ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Preparat jest dostępny w formie proszku i rozpuszczalnika do sporządzania zawiesiny do wstrzykiwań. Do tej pory nie odnotowano przypadków przedawkowania szczepionki VERORAB ani wystąpienia objawów niepożądanych związanych z nadmiernym podaniem dawki. W składzie szczepionki znajduje się również fenyloalanina w ilości 4,1 µg na dawkę, co może mieć znaczenie w kontekście potencjalnych reakcji na substancje pomocnicze.
czynne zakażenie, fenyloalanina, inaktywowany wirus, jednostka międzynarodowa, komórki Vero, objaw niepożądany, proszek i rozpuszczalnik, przedawkowanie szczepionki, rekonstytucja proszku, substancja pomocnicza, szczep Wistar Rabies, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, VERORAB, wirus wścieklizny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Toxokarioza – Etiologia i przyczyny
Toksokarioza jest zoonotyczną chorobą pasożytniczą wywołaną przez larwy nicieni z rodzaju Toxocara, głównie T. canis i rzadziej T. cati. Człowiek jest przypadkowym gospodarzem, u którego larwy nie osiągają dojrzałości płciowej, lecz mogą migrować do różnych narządów (wątroba, płuca, OUN, gałka oczna), wywołując reakcję zapalną z eozynofilią (>500 eozynofili/μl) i podwyższonym stężeniem IgE. Zakażenie następuje głównie drogą pokarmową przez spożycie embionizowanych jaj pasożyta obecnych w zanieczyszczonej glebie, piasku, niemytych warzywach i owocach. Klinicznie wyróżnia się postać trzewną (gorączka, hepatosplenomegalia, eozynofilia >30%, objawy płucne i skórne), oczną (jednostronne zapalenie błony naczyniowej, ziarniniaki siatkówki, ryzyko utraty wzroku u 70% nieleczonych), neurologiczną (zapalenie opon, encefalopatia, napady padaczkowe) oraz utajoną z przewlekłymi, niespecyficznymi objawami. Diagnostyka opiera się na badaniach serologicznych (ELISA, Western blot) wykrywających przeciwciała IgG przeciwko antygenom larw, badaniach obrazowych (USG, TK, MRI) oraz typowych objawach klinicznych i eozynofilii. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić inne choroby pasożytnicze, alergiczne i nowotworowe.
albendazol, choroba pasożytnicza, droga pokarmowa, endoftalmit, eozynofilia, geofagia, glikokortykosteroid, glista, hepatosplenomegalia, mebendazol, naciek eozynofilowy, neural larva migrans, nicień, ocular larva migrans, odwarstwienie siatkówki, onychofagia, postać kliniczna, test ELISA, tiabendazol, toksokaroza, toksokaroza neurologiczna, toksokaroza oczna, toksokaroza trzewna, toksokaroza utajona, Toxocara canis, Toxocara cati, visceral larva migrans, Western blot, witrektomia, zapalenie błony naczyniowej oka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie rdzenia kręgowego, zoonoza - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Przeciwwskazania stosowania
Preparat immunizacyjny Verorab zawiera inaktywowany wirus wścieklizny szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w dawce 3,25 j.m., namnażany w komórkach VERO i inaktywowany, co zapewnia jego bezpieczeństwo. Przeciwwskazania do szczepienia profilaktycznego obejmują nadwrażliwość na inaktywowany wirus, substancje pomocnicze (w tym fenyloalaninę w ilości 4,1 µg), antybiotyki takie jak polimyksyna B, streptomycyna, neomycyna oraz inne szczepionki o podobnym składzie. Czasowe przeciwwskazania to gorączka i ostra choroba, które wymagają odroczenia szczepienia do ustąpienia objawów. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z fenyloketonurią ze względu na obecność fenyloalaniny, choć jej ilość jest zazwyczaj klinicznie nieistotna.
fenyloalanina, fenyloketonuria, inaktywowany wirus, komórki Vero, nadwrażliwość na antybiotyki, nadwrażliwość na substancję czynną, nadwrażliwość na substancje pomocnicze, neomycyna, polimyksyna B, postępowanie przeciwwstrząsowe, preparat immunizacyjny, streptomycyna, szczep Wistar Rabies, szczepienie poekspozycyjne, szczepienie profilaktyczne, szczepionka przeciwko wściekliźnie, test ELISA, wirus wścieklizny - Leksykon chorób i schorzeń
Ostra zespół niewydolności oddechowej – Diagnostyka i diagnoza
Zespół Ostrej Niewydolności Oddechowej (SARS) wywołany przez koronawirusa SARS-CoV-1 charakteryzuje się gorączką >38°C, objawami dolnych dróg oddechowych oraz radiologicznymi cechami zapalenia płuc lub ostrej niewydolności oddechowej. Diagnostyka opiera się na kompleksowej ocenie klinicznej, epidemiologicznej, obrazowej (RTG i TK klatki piersiowej) oraz laboratoryjnej, w tym RT-PCR wykrywającej RNA wirusa w próbkach takich jak aspirat tchawicy (czułość 66,7% w pierwszych 2 tygodniach), wymazy z nosogardzieli, kał czy mocz. Testy serologiczne (ELISA, immunofluorescencja) wykrywają przeciwciała IgG i IgM, które pojawiają się zwykle po 14 dniach od początku choroby, a ich obecność potwierdza zakażenie u około 95% pacjentów. Diagnostyka różnicowa uwzględnia wykluczenie innych przyczyn ostrej niewydolności oddechowej oraz ujemne wyniki serologiczne po 28 dniach od wystąpienia objawów.
amplifikacja izotermiczna, aspirat tchawicy, D-dimer, dehydrogenaza mleczanowa, dolne drogi oddechowe, duszność, gazometria tętnicza, gorączka, hodowla komórkowa, immunofluorescencja pośrednia, kinaza kreatynowa, koronawirus SARS-CoV-1, limfopenia, markery zapalne, materiał genetyczny wirusa, morfologia krwi, objawy kliniczne, popłuczyny oskrzelowo-pęcherzykowe, przeciwciała IgG i IgM, przeciwciała monoklonalne, reakcje krzyżowe, RT-PCR, rtg klatki piersiowej, spektrometria masowa, test ELISA, tomografia komputerowa klatki piersiowej, wynik fałszywie ujemny, zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej - Leksykon chorób i schorzeń
Askarioza – Diagnostyka i diagnoza
Askarioza, wywoływana przez nicienia Ascaris lumbricoides, jest jedną z najczęstszych infekcji pasożytniczych na świecie, często przebiegającą bezobjawowo, co utrudnia diagnostykę. Podstawową metodą rozpoznawania jest mikroskopowe badanie kału w kierunku jaj pasożyta, które pojawiają się dopiero po około 40 dniach od zakażenia. Zalecane techniki to bezpośrednie badanie kału, metody koncentracji (sedymentacja formalno-eterowa, flotacja siarczanem cynku), technika Kato-Katz oraz metody FLOTAC, z których FLOTAC cechuje się wyższą czułością. W diagnostyce fazy płucnej, gdzie badanie kału jest często negatywne, pomocne są badania plwociny, aspiratu żołądkowego, ocena eozynofilii obwodowej (5-50%) oraz obrazowanie radiologiczne (RTG klatki piersiowej wykazujące wędrujące nacieki). Diagnostyka obrazowa obejmuje także RTG jamy brzusznej (widoczne masy pasożytów), ultrasonografię, tomografię komputerową (CT), rezonans magnetyczny (MRI) oraz endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ERCP), szczególnie przy lokalizacji pozajelitowej w drogach żółciowych i trzustce.
Ascaris lumbricoides, askarioza, askarioza dróg żółciowych, aspirat żołądkowy, badanie mikroskopowe kału, badanie plwociny, badanie serologiczne, badanie USG, eozynofilia obwodowa, ERCP, immunofluorescencja pośrednia, infekcja pasożytnicza, jajo pasożyta, kamica dróg żółciowych, koncentracja kału, morfologia krwi, multipleksowy PCR, niedrożność jelit, PCR w czasie rzeczywistym, popłuczyny oskrzelowe, pośrednia hemaglutynacja, rezonans magnetyczny, RTG jamy brzusznej, rtg klatki piersiowej, schistosomatoza, strongyloidoza, technika Kato-Katz, tęgoryjec, test ELISA, toksokaroza, tomografia komputerowa, zespół Löfflera - Leksykon leków
Skład i postać leku – Havrix Adult nie mniej niż 1440 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/ml; 1 dawka (1 ml)
Havrix Adult to inaktywowana szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, zawierająca co najmniej 1440 jednostek ELISA inaktywowanego wirusa szczepu HM175 na dawkę 1 ml. Wirus jest namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5 i adsorbowany na 0,5 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺), co wzmacnia odpowiedź immunologiczną. Szczepionka zawiera 166 µg fenyloalaniny na dawkę, co jest istotne dla pacjentów z fenyloketonurią. Substancje pomocnicze obejmują m.in. polisorbat 20, aminokwasy, regulatory pH (sodu wodorofosforan i potasu dwuwodorofosforan), sole zapewniające izotoniczność oraz wodę do wstrzykiwań. Preparat dostępny jest w fiolkach lub ampułko-strzykawkach ze szkła typu I, z elementami gumy butylowej lub syntetycznej, o okresie ważności 3 lata.
adapter Luer Lock, adsorbcja na wodorotlenku, aminokwasy do wstrzykiwań, fenyloalanina, fenyloketonuria, immunoglobulina, inaktywacja wirusa, komórki diploidalne MRC-5, niezgodność farmaceutyczna, odpowiedź immunologiczna, polisorbat 20, potasu chlorek, potasu dwuwodorofosforan, sodu chlorek, sodu wodorofosforan, substancja pomocnicza, szczepionka Havrix Adult, test ELISA, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, woda do wstrzykiwań, wodorotlenek glinu uwodniony, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Różyczka – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka różyczki opiera się na laboratoryjnym potwierdzeniu zakażenia, gdyż objawy kliniczne są niespecyficzne i mogą przypominać inne choroby wysypkowe. Kluczowe metody diagnostyczne to badania serologiczne wykrywające przeciwciała IgM i IgG przeciw wirusowi różyczki, wykonywane głównie metodami ELISA lub immunochemiluminescencyjnymi. Przeciwciała IgM pojawiają się około 4-5 dni po wystąpieniu wysypki i utrzymują się 7-10 dni u dorosłych, choć mogą być wykrywalne do 3 miesięcy, a u noworodków nawet do roku, co wskazuje na ostre lub niedawne zakażenie. Przeciwciała IgG pojawiają się około 4 dni po wysypce, osiągają szczyt po 1-2 tygodniach i utrzymują się dożywotnio; czterokrotny wzrost miana IgG w próbkach pobranych w fazie ostrej i zdrowienia potwierdza rozpoznanie. Metody molekularne, zwłaszcza RT-PCR, wykrywają RNA wirusa w wymazach z gardła, nosa, moczu lub krwi i są szczególnie przydatne w diagnostyce wrodzonego zespołu różyczki (CRS). Prawidłowy czas pobrania próbek to do 5 dni od wystąpienia gorączki lub wysypki dla badań serologicznych oraz jak najszybciej po pojawieniu się objawów dla testów molekularnych.
amniocenteza, awidność IgG, badanie prenatalne, badanie serologiczne, badanie USG, biopsja kosmówki, choroba wysypkowa, diagnostyka różnicowa, enterowirus, izolacja wirusa, krew płodu, leukopenia, materiał genetyczny wirusa, metoda molekularna, morfologia krwi, nadzór epidemiologiczny, odra, parwowirus B19, płonica, próba wątrobowa, przeciwciało przeciwko wirusowi, różyczka, RT-PCR, szybki test diagnostyczny, test ELISA, test immunochemiluminescencyjny, trombocytopenia, wirus dengi, wymaz z gardła, zakażenie - Leksykon chorób i schorzeń
Trichinoza – Diagnostyka i diagnoza
Trichinoza jest chorobą pasożytniczą wywołaną przez nicienie Trichinella, diagnozowaną na podstawie trzech kryteriów: objawów klinicznych (gorączka, bóle mięśniowe, obrzęk okołooczodołowy), wyników laboratoryjnych oraz dochodzenia epidemiologicznego. W badaniach laboratoryjnych charakterystyczna jest eozynofilia pojawiająca się około 10 dni po zakażeniu, z liczbą eozynofilów sięgającą do 8700/μL (40-80% leukocytów), oraz wzrost enzymów mięśniowych, takich jak kinaza kreatynowa (do 17000 U/L), dehydrogenaza mleczanowa i aldolaza, obserwowany u 75-90% pacjentów między 2. a 5. tygodniem zakażenia. Diagnostyka serologiczna opiera się głównie na testach ELISA, IFAT i aglutynacji lateksowej, jednak przeciwciała pojawiają się dopiero po 3-5 tygodniach od wystąpienia objawów, co wymaga powtarzania badań w odstępach kilkutygodniowych. Biopsja mięśniowa, choć rzadziej wykonywana, stanowi złoty standard potwierdzenia zakażenia, wykrywając larwy po 10 dniach od zakażenia, najczęściej w 4.-5. tygodniu, wraz z charakterystycznym uszkodzeniem włókien mięśniowych.
aglutynacja lateksowa, albendazol, aldolaza, dehydrogenaza mleczanowa, elektromiografia, eozynofilia, IgE, kinaza kreatynowa, mebendazol, morfologia krwi, nicienie trichinella, obrzęk okołooczodołowy, płyn mózgowo-rdzeniowy, serokonwersja, test ELISA, test immunofluorescencyjny, toksokaroza, trichinoza, wągrzyca, węgorczyca, Western blot, zapalenie mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie spojówek, zapalenie wielomięśniowe, zespół eozynofilii-mialgii - Leksykon chorób i schorzeń
Japońskie zapalenie mózgu – Epidemiologia
Japońskie zapalenie mózgu (JE) pozostaje główną przyczyną wirusowego zapalenia mózgu w Azji, z roczną liczbą przypadków klinicznych szacowaną na 30 000-70 000, a wg WHO nawet do 68 000, z 75% zachorowań u dzieci poniżej 15 roku życia. Wskaźnik śmiertelności wśród objawowych przypadków wynosi 20-30%, a 30-50% przeżyłych doświadcza trwałych powikłań neurologicznych lub psychiatrycznych. JE jest endemiczne w 24 krajach Azji Południowo-Wschodniej i Zachodniego Pacyfiku, narażając ponad 3 miliardy ludzi. Epidemiologia wykazuje dwa wzorce: epidemiczny (sezonowy, głównie w północnych obszarach) i endemiczny (sporadyczny, w południowych regionach). Diagnostyka opiera się na testach MAC-ELISA wykrywających przeciwciała IgM w płynie mózgowo-rdzeniowym, jednak ograniczenia w dostępie do badań i nadzoru powodują niedoszacowanie zachorowań. Nadzór epidemiologiczny jest kluczowy dla monitorowania obciążenia chorobą, skuteczności szczepień i ekspansji wirusa, zwłaszcza w kontekście nowych ognisk w Australii, gdzie w latach 2021-2022 odnotowano szeroką transmisję wirusa.
arbowirus, choroba endemiczna, diagnostyka laboratoryjna, japońskie zapalenie mózgu, nadzór epidemiologiczny, ostry zespół zapalenia mózgu, płyn mózgowo-rdzeniowy, powikłania neurologiczne, przeciwciała IgM, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu, test ELISA, transmisja wirusa, wektor choroby, wirus japońskiego zapalenia mózgu, wirusowe zapalenie mózgu, zapalenie mózgu, zdarzenie niepożądane