Przeciwwskazania stosowania
Wirus wścieklizny

Przeciwwskazania stosowania wirusa wścieklizny. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Wirus wścieklizny zawarty w szczepionce przeciwko wściekliźnie (szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M) stosowany jest w preparatach immunizacyjnych w postaci inaktywowanej (nieżywej). Podczas rozważania przeciwwskazań do stosowania tej substancji kluczowe jest rozróżnienie między szczepieniem profilaktycznym (przed ekspozycją) a szczepieniem po ekspozycji na wirusa wścieklizny. Przeciwwskazania różnią się znacząco w zależności od tego kontekstu klinicznego.¹

Przeciwwskazania do szczepienia przed ekspozycją

W przypadku szczepienia profilaktycznego (przed potencjalną ekspozycją na wirusa wścieklizny), istnieją ściśle określone przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed podaniem preparatu zawierającego inaktywowany wirus wścieklizny jak Verorab. Do przeciwwskazań tych należą:²

• Nadwrażliwość na substancję czynną – przeciwwskazaniem jest rozpoznana wcześniej nadwrażliwość na inaktywowany wirus wścieklizny, zwłaszcza szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M³
• Nadwrażliwość na substancje pomocnicze – przeciwwskazaniem jest uczulenie na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w szczepionce, w tym na fenyloalaninę, która występuje w preparacie Verorab w ilości 4,1 mikrogramów⁴
• Nadwrażliwość na antybiotyki – szczególnie istotne jest wykluczenie nadwrażliwości na polimyksynę B, streptomycynę, neomycynę lub inne antybiotyki z tej samej grupy, które mogą być obecne w śladowych ilościach w preparacie⁵
• Nadwrażliwość na inne szczepionki – przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na jakąkolwiek inną szczepionkę zawierającą te same składniki co preparat z inaktywowanym wirusem wścieklizny⁶

Czasowe przeciwwskazania do szczepienia profilaktycznego

Istnieją również stany kliniczne, które stanowią czasowe przeciwwskazania do szczepienia profilaktycznego przeciwko wściekliźnie. W takich przypadkach zaleca się odłożenie szczepienia do momentu ustąpienia objawów:⁷

• Gorączka – szczepienie profilaktyczne preparatem Verorab powinno zostać odroczone u pacjentów z podwyższoną temperaturą ciała⁸
• Ostra choroba – w przypadku wystąpienia ostrego stanu chorobowego należy rozważyć przełożenie szczepienia profilaktycznego do czasu ustąpienia objawów⁹

Brak przeciwwskazań przy szczepieniu po ekspozycji

Kluczową informacją dla lekarzy jest brak przeciwwskazań do podania szczepionki zawierającej inaktywowany wirus wścieklizny po ekspozycji na zakażenie. Ze względu na śmiertelny przebieg potwierdzonego zakażenia wirusem wścieklizny, w przypadku ekspozycji nie istnieją żadne przeciwwskazania do szczepienia preparatem Verorab. Aspekt ten stanowi fundamentalną różnicę w porównaniu ze szczepieniem profilaktycznym.¹⁰

Nawet w przypadku pacjentów, u których wcześniej stwierdzono nadwrażliwość na składniki szczepionki lub występują inne stany, które w normalnych warunkach stanowiłyby przeciwwskazanie do szczepienia, należy przeprowadzić immunizację po ekspozycji ze względu na zagrożenie życia związane z zakażeniem wirusem wścieklizny. W takich przypadkach konieczne jest jednak ścisłe monitorowanie pacjenta i przygotowanie odpowiedniego postępowania przeciwwstrząsowego.¹¹

Szczególne uwagi dotyczące składu preparatu

Podczas kwalifikacji pacjenta do szczepienia preparatem zawierającym inaktywowany wirus wścieklizny (np. Verorab), należy zwrócić uwagę na skład preparatu. Verorab zawiera wirus wścieklizny szczep Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M w ilości 3,25 j.m., określanej za pomocą testu ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Wirus jest namnażany w komórkach VERO, a następnie inaktywowany, co wpływa na profil bezpieczeństwa preparatu.¹²

Szczególną uwagę należy zwrócić na zawartość fenyloalaniny (4,1 mikrogramów), co może mieć znaczenie u pacjentów z fenyloketonurią, choć ilość ta jest niewielka i zazwyczaj nie stanowi istotnego ryzyka klinicznego.¹³