odporność poszczepienna
Odporność poszczepienna (odporność poimmunizacyjna) to stan, w którym organizm nabywa ochronę przed określonymi patogenami w wyniku wcześniejszego podania szczepionki. Jest to kluczowy mechanizm działania szczepień, które stymulują układ immunologiczny do wytworzenia reakcji obronnej bez konieczności przechodzenia choroby.
W procesie nabywania odporności poszczepiennej kluczową rolę odgrywają limfocyty B i T. Po kontakcie z antygenem szczepionkowym, limfocyty B przekształcają się w komórki plazmatyczne produkujące przeciwciała oraz komórki pamięci immunologicznej. Równolegle, limfocyty T wspomagają ten proces i uczestniczą w odpowiedzi komórkowej. Ta reakcja immunologiczna jest szybsza i silniejsza przy ponownym kontakcie z patogenem.
Odporność poszczepienna może być krótkotrwała, długotrwała lub dożywotnia, w zależności od rodzaju szczepionki, liczby dawek i indywidualnych cech organizmu. W niektórych przypadkach konieczne jest podawanie dawek przypominających dla utrzymania odpowiedniego poziomu ochrony. Monitorowanie poziomu przeciwciał poszczepiennych jest istotnym elementem oceny skuteczności szczepień w praktyce klinicznej.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze – Zapobieganie i profilaktyka
Borelioza mózgu przenoszona przez kleszcze (TBE) to wirusowa choroba ośrodkowego układu nerwowego, przenoszona głównie przez ukąszenia zakażonych kleszczy, charakteryzująca się ryzykiem poważnych powikłań neurologicznych i śmiertelności. Brak specyficznego leczenia podkreśla znaczenie profilaktyki, w której kluczową rolę odgrywa szczepienie. Dostępne szczepionki, takie jak FSME-Immun (TicoVac), Encepur, TBE-Moscow i EnceVir, wykazują wysoką skuteczność na poziomie 90,1-98,9%, a u regularnie szczepionych nawet do 99%. Schemat podstawowy obejmuje 3 dawki podawane w odstępach: 0, 1-3 miesiące oraz 9-12 miesięcy, z dawką przypominającą po 3 latach i kolejnymi co 5 lat (osoby <60 r.ż.) lub co 3 lata (osoby ≥60 r.ż.). Szczepienia są rekomendowane dla osób z obszarów endemicznych (≥5 przypadków/100 000 rocznie), podróżujących do tych rejonów, grup zawodowych narażonych na kontakt z kleszczami oraz osób aktywnych outdoorowo. Szczepienie najlepiej rozpocząć zimą lub co najmniej miesiąc przed ekspozycją.
borelioza, borelioza mózgu, choroba wirusowa, dawka przypominająca, FDA, ikarydyna, kleszczowe zapalenie mózgu, medycyna podróży, niepasteryzowany produkt mleczny, obszar endemiczny, odporność poszczepienna, olejek eteryczny, ośrodkowy układ nerwowy, permetryna, powikłanie neurologiczne, przełamanie odporności poszczepiennej, repelent DEET, schemat szczepienia, skuteczność szczepionki, szczepienie ochronne, WHO - Leksykon chorób i schorzeń
Czkawka – Epidemiologia
Krztusiec (pertussis) to wysoce zakaźna choroba układu oddechowego wywoływana przez Bordetella pertussis, charakteryzująca się cyklicznymi epidemiami co 3-5 lat. Pomimo dostępności szczepień, choroba pozostaje istotnym problemem zdrowia publicznego, szczególnie u niemowląt poniżej 1. roku życia, zwłaszcza poniżej 3. miesiąca życia, u których obserwuje się najwyższe wskaźniki zachorowań i powikłań. W 2024 roku w USA odnotowano ponad 16 000 przypadków (czterokrotny wzrost względem roku poprzedniego) oraz dwa zgony, w Anglii 14 894 przypadki i 11 zgonów niemowląt, a w Australii ponad 57 000 przypadków – najwyższa liczba od 1991 roku. Diagnostyka opiera się głównie na PCR i hodowli bakteryjnej, przy czym potwierdzenie laboratoryjne jest kluczowe, choć często niedostępne. Słabnąca odporność poszczepienna, opóźnienia w szczepieniach oraz zmieniająca się prezentacja kliniczna u osób zaszczepionych utrudniają kontrolę choroby.
badanie serologiczne, Bordetella pertussis, choroba endemiczna, diagnostyka laboratoryjna, hodowla bakteryjna, infekcja, krztusiec, nadzór epidemiologiczny, nadzór sentinel, napadowy kaszel, odporność populacyjna, odporność poszczepienna, oporność na antybiotyki, PCR, przypadek kliniczny, przypadek potwierdzony laboratoryjnie, remisja, świst wdechowy, szczepionka DTP, uszkodzenie mózgu, zapalenie płuc - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Clobederm 0,5 mg/g
Maść Clobederm zawierająca 0,5 mg/g klobetazolu propionianu jest silnym miejscowym glikokortykosteroidem, którego stosowanie jest przeciwwskazane w przypadku infekcji skórnych bakteryjnych, wirusowych (np. opryszczka, półpasiec) oraz grzybiczych (dermatofitozy, kandydozy). Preparat nie powinien być stosowany w przebiegu trądziku zwykłego, trądziku różowatego oraz zapalenia skóry dookoła ust, gdyż może nasilać objawy tych schorzeń. Ponadto, stosowanie po szczepieniach ochronnych jest niewskazane ze względu na ryzyko osłabienia odpowiedzi immunologicznej i modyfikacji lokalnej reakcji zapalnej. Przeciwwskazania obejmują także nadwrażliwość na klobetazol, inne glikokortykosteroidy oraz substancje pomocnicze, zwłaszcza glikol propylenowy.
alergen kontaktowy, atrofia skóry, brodawka wirusowa, dermatofitoza, dermatoza, glikol propylenowy, grzybicze zakażenie skóry, hipertrychoza, infekcja wirusowa, kandydoza skórna, klobetazol propionian, kontaktowe zapalenie skóry, miejscowy glikokortykosteroid, odporność poszczepienna, opryszczka zwykła, oś podwzgórze-przysadka-nadnercza, półpasiec, rozstępy skórne, rumień, teleangiektazja, trądzik różowaty, trądzik zwykły, warstwa rogowa, zakażenie bakteryjne skóry, zapalenie skóry okołoustne - Leksykon substancji czynnych
Rymantadyna – Wskazania do stosowania
Rymantadyna, dostępna w Polsce w postaci chlorowodorku w preparacie Rimantin (tabletki 50 mg), jest skutecznym lekiem przeciwwirusowym wobec wirusa grypy typu A. Wskazania do stosowania obejmują zarówno leczenie wczesnej fazy infekcji u dorosłych i dzieci, jak i profilaktykę u osób dorosłych. Kluczowym elementem skuteczności terapii jest wdrożenie leczenia w ciągu pierwszych 48 godzin od pojawienia się objawów. Preparat nie wykazuje aktywności wobec wirusów grypy typu B i C ani innych patogenów układu oddechowego, co podkreśla konieczność potwierdzenia etiologii infekcji przed rozpoczęciem terapii.
chlorowodorek rymantadyny, ciężki przebieg grypy, diagnoza różnicowa, epidemia grypy, etiologia infekcji, infekcja górnych dróg oddechowych, infekcja wirusowa, leczenie grypy typu A, leczenie objawowe, odporność poszczepienna, patogen, profilaktyka zakażeń, rymantadyna, szczepienie przeciwgrypowe, wirus grypy typu A, wirus oddechowy - Leksykon chorób i schorzeń
Odra – Etiologia i przyczyny
Odra jest wysoce zakaźną chorobą wirusową wywoływaną przez jednoniciowy, osłonkowy wirus RNA z rodzaju Morbillivirus (Paramyxoviridae). Naturalnym gospodarzem jest wyłącznie człowiek, a transmisja odbywa się głównie drogą powietrzno-kropelkową, z okresem zakaźności od 4 dni przed do 4 dni po wystąpieniu wysypki. Ryzyko zakażenia u osób niezaszczepionych i podatnych sięga 90% przy bliskim kontakcie. Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu obejmują niedożywienie (szczególnie niedobór witaminy A), immunosupresję, wiek <5 lat lub >30 lat oraz współistniejące choroby. Epidemiologia odry jest ściśle związana z poziomem wyszczepialności; pomimo dostępności skutecznej szczepionki, w 2023 roku odra spowodowała około 107 500 zgonów, głównie u dzieci poniżej 5 roku życia.
amnezja immunologiczna, droga powietrzno-kropelkowa, dysfagia, hipowitaminoza A, immunosupresja, komórki dendrytyczne, limfocyty, morbillivirus, nosicielstwo bezobjawowe, odporność populacyjna, odporność poszczepienna, odporność zbiorowa, odra, paramyxoviridae, podostre stwardniające zapalenie mózgu, rezerwuar zwierzęcy, serokonwersja, SSPE, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, wirus odry, wirus RNA, wysypka odropodobna, zapalenie naczyń - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Fluarix Tetra 1 dawka (0,5 ml)
Fluarix Tetra to czterowalentna szczepionka przeciwgrypowa zawierająca inaktywowane, rozszczepione wiriony grypy, przeznaczona do czynnego uodparniania osób dorosłych oraz dzieci od 6. miesiąca życia. Szczepionka chroni przed dwoma podtypami wirusa grypy A (A/Victoria/4897/2022 (H1N1)pdm09 oraz A/Thailand/8/2022 (H3N2)) oraz dwoma liniami wirusa grypy B (B/Austria/1359417/2021 i B/Phuket/3073/2013), z zawartością hemaglutyniny (HA) po 15 mikrogramów na każdy szczep, zgodnie z zaleceniami WHO i UE na sezon 2024/2025. Szczepienie powinno być wykonywane corocznie, ze względu na spadek odporności poszczepiennej oraz zmienność krążących szczepów wirusa grypy.
albumina jaja kurzego, czynne uodparnianie, dezoksycholan sodu, grypa sezonowa, hemaglutynina, inaktywacja wirusów, odporność poszczepienna, powikłanie, sezon epidemiczny, siarczan gentamycyny, szczep wirusa grypy, szczepionka czterowalentna przeciwgrypowa, wirus grypy A, wirus grypy B, właściwości immunogenne, zalecenia epidemiologiczne, zarodek kurzy, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon chorób i schorzeń
Wirusowe zapalenie wątroby typu a – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka wirusowego zapalenia wątroby typu A (WZW A) opiera się przede wszystkim na badaniach serologicznych wykrywających specyficzne przeciwciała przeciwko wirusowi HAV. Kluczowym markerem ostrego zakażenia jest obecność przeciwciał klasy IgM (anty-HAV IgM), które pojawiają się 5-10 dni przed objawami klinicznymi (15-45 dni po ekspozycji) i utrzymują się zwykle 3-6 miesięcy, choć w 25% przypadków nawet do 12 miesięcy. Wysoka czułość i swoistość testów anty-HAV IgM (99-100%) umożliwia potwierdzenie ostrego zakażenia u pacjentów z objawami klinicznymi i podwyższonymi aminotransferazami (ALT, AST), które mogą osiągać wartości do 1000 j/l. Przeciwciała IgG pojawiają się we wczesnej rekonwalescencji i utrzymują się latami, świadcząc o przebytej infekcji lub odporności poszczepiennej. Diagnostyka uzupełniana jest badaniami biochemicznymi (bilirubina, fosfataza alkaliczna, albuminy, czas protrombinowy) oraz molekularnymi metodami RT-PCR wykrywającymi RNA HAV, szczególnie przydatnymi we wczesnej fazie zakażenia i badaniach epidemiologicznych.
aminotransferaza alaninowa, aminotransferaza asparaginianowa, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, badanie serologiczne, biopsja wątroby, czas protrombinowy, dysfagia, fosfataza alkaliczna, immunoglobulina G, immunoglobulina M, odporność poszczepienna, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało klasy IgG, przeciwciało klasy IgM, przeciwciało przeciwko wirusowi, reakcja RT-PCR, szybki test immunochromatograficzny, test serologiczny, ultrasonografia wątroby, wirus HAV, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zapalenie okołowrotne, zapalenie wątroby, żółtaczka - Leksykon leków
Wskazania do stosowania – Dultavax nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka DULTAVAX jest inaktywowaną, adsorbowaną szczepionką o zmniejszonej zawartości antygenów, przeznaczoną do czynnego uodpornienia przeciw błonicy, tężcowi oraz poliomyelitis. Produkt stosowany jest wyłącznie jako dawka przypominająca po uprzednim pełnym szczepieniu podstawowym i nie jest wskazany do szczepień podstawowych. Zalecana jest dla dzieci powyżej 6. roku życia, nastolatków oraz dorosłych w celu podtrzymania odporności. Każda dawka 0,5 ml zawiera minimum 2 j.m. toksoidu błoniczego, 20 j.m. toksoidu tężcowego oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1, 2 i 3 w ilościach odpowiednio 40, 8 i 32 jednostek antygenu D, adsorbowane na 0,35 mg uwodnionego wodorotlenku glinu (Al³⁺). Szczepionka zawiera także około 10 μg fenyloalaniny na dawkę, co jest istotne u pacjentów z fenyloketonurią.
choroba zakaźna, czynne uodpornienie, dawka przypominająca, fenyloalanina, fenyloketonuria, komórki Vero, ochrona poszczepienna, odporność poszczepienna, schemat szczepień, szczepienie podstawowe, tężec, toksoid błoniczy, toksoid tężcowy, wirus poliomyelitis inaktywowany, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Interakcje leku – Havrix Adult nie mniej niż 1440 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/ml; 1 dawka (1 ml)
Szczepionka Havrix Adult, będąca preparatem inaktywowanym, charakteryzuje się korzystnym profilem bezpieczeństwa w zakresie interakcji z innymi szczepionkami i immunoglobulinami. Badania kliniczne potwierdziły, że równoczesne podanie Havrix Adult z innymi szczepionkami inaktywowanymi, takimi jak szczepionki przeciw durowi brzusznemu, żółtej gorączce, cholerze (iniekcyjnej), tężcowi, MMR, monowalentnej przeciw ospie wietrznej oraz MMRV, nie wpływa negatywnie na immunogenność żadnego z preparatów. Szczególnie istotne jest to w kontekście planowania szczepień przed podróżą do obszarów endemicznych. Jednoczesne podanie Havrix Adult z immunoglobulinami również nie obniża skuteczności szczepienia, co jest ważne w przypadkach wymagających biernej i czynnej immunoprofilaktyki. W celu minimalizacji ryzyka miejscowych interakcji zaleca się podawanie szczepionek i immunoglobulin w różne miejsca anatomiczne, przy użyciu oddzielnych strzykawek.
bierna immunizacja, cholera, choroba wątroby, choroba zakaźna, dur brzuszny, działanie niepożądane, immunoglobulina, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, ospa wietrzna, przewlekła choroba wątroby, region endemiczny, szczepionka Havrix Adult, szczepionka inaktywowana, szczepionka MMR, szczepionka MMRV, tężec, układ immunologiczny, wirusowe zapalenie wątroby typu A, żółta gorączka - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Imovax Polio 29 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 1, szczep Mahoney, 7 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 2, szczep MEF-1 i 26 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 3, szczep Saukett/0,5 ml; Szczepionka 1-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka IMOVAX POLIO to trójskładnikowa, inaktywowana szczepionka przeciw poliomyelitis, zawierająca wirusy typu 1 (szczep Mahoney, 29 jednostek antygenu D), typu 2 (szczep MEF-1, 7 jednostek antygenu D) oraz typu 3 (szczep Saukett, 26 jednostek antygenu D). Produkt jest przygotowywany na komórkach linii Vero i spełnia wymagania Farmakopei Europejskiej oraz rekomendacje WHO. Po zakończeniu pierwotnego schematu szczepienia (3 dawki) wskaźniki seroprotekcji wynoszą 100% dla typów 1 i 3 oraz 99-100% dla typu 2. Podanie dawki uzupełniającej (4. dawka) u niemowląt podnosi wskaźniki seroprotekcji do 97,5-100% dla wszystkich typów, a długoterminowe badania potwierdzają utrzymanie ochronnego poziomu przeciwciał u 94-99% zaszczepionych przez 4-5 lat po dawce uzupełniającej.
antygen D, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, Farmakopea Europejska, formaldehyd, immunogenność, inaktywacja wirusa, inaktywowany wirus poliomyelitis, komórki Vero, linia komórkowa Vero, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, poliomyelitis, przeciwciała ochronne, seroprotekcja, skuteczność szczepionki, szczepienie pierwotne, szczepionka inaktywowana, szczepionka monowalentna, szczepionka skojarzona, wirus poliomyelitis - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – BCG Szczepionka AJVaccines 2-8×10^6 CFU/ml
Szczepionka BCG AJVaccines, zawierająca żywe atenuowane bakterie Mycobacterium bovis BCG szczep duński 1331, jest stosowana w profilaktyce gruźlicy. Dawka dla dorosłych i dzieci powyżej 12 miesięcy wynosi 0,1 ml, zawierająca 2-8 x 10^5 CFU, natomiast dla niemowląt poniżej 12 miesięcy 0,05 ml z 1-4 x 10^5 CFU. Szczep wykazuje wrażliwość na standardowe leki przeciwgruźlicze z minimalnymi stężeniami hamującymi (MIC) wynoszącymi: izoniazyd 0,4 mg/l, streptomycyna 2,0 mg/l, rifampicyna 2,0 mg/l oraz etambutol 2,5 mg/l. Istotna jest naturalna oporność szczepu na pyrazynamid, co ma znaczenie kliniczne przy leczeniu powikłań poszczepiennych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami odporności.
Bacillus Calmette-Guérin, etambutol, izoniazyd, lek przeciwgruźliczy, minimalne stężenie hamujące, Mycobacterium bovis BCG, Mycobacterium tuberculosis, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna typu komórkowego, powikłanie poszczepienne, pyrazinamid, reakcja tuberkulinowa, rifampicyna, rozsiane zakażenie BCG, streptomycyna, szczep duński 1331, szczepionka przeciw gruźlicy, zaburzenie odporności - Leksykon chorób i schorzeń
Świnka – Epidemiologia
Świnka (mumps) to wirusowa choroba zakaźna o wysokiej zapadalności przed wprowadzeniem szczepień, sięgającej 100-1000 przypadków na 100 000 osób rocznie (0,1-1,0% populacji). Choroba występowała endemicznie z okresowymi wzrostami co 2-5 lat, głównie u dzieci w wieku 5-9 lat. Zakaźność świnki jest porównywalna do grypy i różyczki, a transmisja odbywa się drogą kropelkową i przez ślinę, z okresem zakaźności od 2 dni przed do 5 dni po wystąpieniu zapalenia przyusznic. Wprowadzenie szczepionki MMR w 1967 roku w USA spowodowało ponad 99% spadek liczby przypadków (z 152 209 w 1968 do 666 w 1998 roku), jednak w ostatnich latach obserwuje się wzrost ognisk, zwłaszcza wśród nastolatków i młodych dorosłych, często zaszczepionych wcześniej dwoma dawkami. Skuteczność szczepionki MMR wynosi około 88% po dwóch dawkach i 78% po jednej dawce, a spadek odporności poszczepiennej oraz niepełne przestrzeganie schematów szczepień przyczyniają się do nawrotów choroby.
choroba zakaźna, droga kropelkowa, nadzór epidemiologiczny, objawy prodromalne, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, ognisko epidemiczne, okres dojrzewania, okres inkubacji, program szczepień, przeciwciała, serokonwersja, sezonowość chorób, śledzenie kontaktów, stan nosicielstwa, świnka, szczepienie przeciwko śwince, szczepionka, szczepionka MMR, szczepionka przeciwko śwince, transmisja wirusa, wirus świnki, zakażenie bezobjawowe, zapalenie przyusznic, zdrowie publiczne - Leksykon substancji czynnych
Wirus wścieklizny – Wskazania do stosowania
Szczepionka VERORAB zawiera inaktywowany szczep wirusa wścieklizny Wistar Rabies PM/WI38 1503-3M, namnażany w komórkach VERO, w dawce 0,5 ml zawierającej 3,25 j.m. wirusa, oznaczanego metodą ELISA zgodnie z międzynarodowym standardem. Preparat jest wskazany do profilaktyki przedekspozycyjnej u osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak pracownicy laboratoriów, lekarze weterynarii, opiekunowie zwierząt, leśnicy, myśliwi oraz osoby przebywające na obszarach endemicznych. Ponadto, szczepionka jest stosowana w profilaktyce poekspozycyjnej, podawanej po kontakcie z podejrzanym o wściekliznę zwierzęciem, co stanowi postępowanie ratujące życie zgodne z lokalnymi wytycznymi.
badanie serologiczne, dawka przypominająca, fenyloalanina, inaktywowany wirus wścieklizny, komórki Vero, odporność poszczepienna, profilaktyka poekspozycyjna, profilaktyka przedekspozycyjna, szczep Wistar Rabies, szczepienie przedekspozycyjne, szczepionka przeciw wściekliźnie, test ELISA, VERORAB, wirus wścieklizny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Vaqta 50
Szczepionka VAQTA 50 zawiera 50 U inaktywowanego wirusa zapalenia wątroby typu A (szczep CR326F) i wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania. Należy dokładnie dokumentować nazwę i numer serii szczepionki dla celów identyfikowalności. Podanie kolejnych dawek jest przeciwwskazane u pacjentów z objawami nadwrażliwości po pierwszym szczepieniu. Szczepionka zawiera korek z naturalnego suchego lateksu, co wymaga ostrożności u osób uczulonych na lateks. Przed szczepieniem pacjentów z obszarów endemicznych lub z historią zakażenia HAV zaleca się wykonanie badania serologicznego na obecność przeciwciał, aby uniknąć niepotrzebnego szczepienia. VAQTA 50 nie indukuje natychmiastowej odporności – poziom przeciwciał ochronnych pojawia się po 2-4 tygodniach, co jest istotne w kontekście ochrony osób podróżujących do regionów endemicznych.
biologiczny produkt leczniczy, epinefryna, formaldehyd, immunogenność, inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, iniekcja domięśniowa, kwalifikacja do szczepienia, nadwrażliwość, nadwrażliwość na lateks, neomycyna, obszar endemiczny, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, okres inkubacji, podanie podskórne, przeciwciała przeciw WZW A, reakcja anafilaktoidalna, reakcja anafilaktyczna, serokonwersja, wirus hepatotropowy, wirus zapalenia wątroby typu A, wirusowe zapalenie wątroby typu A, zaburzenie krzepnięcia krwi, zakażenie HAV - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Tetana nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Szczepionka Tetana, zawierająca ≥ 40 j.m. toksoidu tężcowego adsorbowanego na ≤ 0,7 mg Al³⁺ wodorotlenku glinu, jest stosowana w profilaktyce tężca u osób w różnym wieku. Toksoid tężcowy, inaktywowany formaldehydem, zachowuje właściwości antygenowe, co umożliwia indukcję swoistej odpowiedzi immunologicznej i powstanie pamięci immunologicznej. Pełny schemat szczepienia podstawowego, obejmujący co najmniej trzy dawki (w tym dawkę uzupełniającą), jest niezbędny do uzyskania skutecznej ochrony – pojedyncza dawka nie zapewnia odporności. Po 2-4 tygodniach od drugiej dawki lub trzeciej dawki DTP około 90% zaszczepionych osiąga uodpornienie, które jest jednak krótkotrwałe, natomiast dawka uzupełniająca zapewnia odporność trwającą 5-10 lat.
antygen tężcowy, Clostridium tetani, dawka przypominająca, dawka uzupełniająca, działanie adiuwancyjne, inaktywacja patogenu, mechanizm immunologiczny, odporność poszczepienna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, przeciwciała swoiste, toksoid tężcowy, toksyna bakteryjna, toksyna tężcowa, właściwości antygenowe, wodorotlenek glinu, zawiesina do wstrzykiwań