Właściwości farmakodynamiczne
BCG Szczepionka AJVaccines 2-8×10^6 CFU/ml

Szczepionka BCG AJVaccines, zawierająca żywe atenuowane bakterie Mycobacterium bovis BCG szczep duński 1331, jest stosowana w profilaktyce gruźlicy. Dawka dla dorosłych i dzieci powyżej 12 miesięcy wynosi 0,1 ml, zawierająca 2-8 x 10^5 CFU, natomiast dla niemowląt poniżej 12 miesięcy 0,05 ml z 1-4 x 10^5 CFU. Szczep wykazuje wrażliwość na standardowe leki przeciwgruźlicze z minimalnymi stężeniami hamującymi (MIC) wynoszącymi: izoniazyd 0,4 mg/l, streptomycyna 2,0 mg/l, rifampicyna 2,0 mg/l oraz etambutol 2,5 mg/l. Istotna jest naturalna oporność szczepu na pyrazynamid, co ma znaczenie kliniczne przy leczeniu powikłań poszczepiennych, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami odporności.

Właściwości farmakodynamiczne szczepionki przeciw gruźlicy BCG

BCG Szczepionka AJVaccines należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciw gruźlicy, żywych atenuowanych (kod ATC: J07AN01). Substancją czynną preparatu jest Mycobacterium bovis BCG (Bacillus Calmette-Guérin), szczep duński 1331, w postaci żywych atenuowanych bakterii, który po rekonstytucji zawiera 2-8 x 105 CFU w dawce 0,1 ml dla dorosłych i dzieci w wieku 12 miesięcy i starszych oraz 1-4 x 105 CFU w dawce 0,05 ml dla niemowląt poniżej 12 miesięcy.1

Aktywność przeciwbakteryjna i wrażliwość na leki przeciwgruźlicze

Szczepionka BCG szczep duński 1331 wykazuje określoną wrażliwość na standardowe leki przeciwgruźlicze. Badania minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla wybranych preparatów przeciwgruźliczych, przeprowadzone metodą Bactec 460, wykazały następujące wartości:2

Lek przeciwgruźliczy Minimalne stężenie hamujące (MIC)
Izoniazyd 0,4 mg/l
Streptomycyna 2,0 mg/l
Rifampicyna 2,0 mg/l
Etambutol 2,5 mg/l

Ważną cechą szczepu duńskiego 1331 jest jego naturalna oporność na pyrazinamid – jeden z podstawowych leków stosowanych w terapii gruźlicy.3 Znajomość profilu lekooporności szczepu BCG ma istotne znaczenie kliniczne w przypadku konieczności leczenia powikłań poszczepiennych, szczególnie rozsianego zakażenia BCG u pacjentów z zaburzeniami odporności.

Mechanizm działania immunologicznego

Podanie BCG Szczepionka AJVaccines prowadzi do indukcji odpowiedzi immunologicznej typu komórkowego, która zapewnia ochronę przed zakażeniem prątkami Mycobacterium tuberculosis. Stopień tej ochrony jest zmienny i zależny od wielu czynników, w tym statusu immunologicznego osoby szczepionej, czynników środowiskowych i genetycznych.4

Istotnym aspektem farmakodynamicznym szczepionki BCG jest czas trwania odporności poszczepiennej. Aktualne dane wskazują, że ochronne działanie szczepionki może ulegać osłabieniu po upływie około 10 lat od szczepienia, choć dokładny okres utrzymywania się odpowiedzi immunologicznej nie został precyzyjnie określony.5

Odpowiedź tuberkulinowa po szczepieniu

U osób, które otrzymały szczepionkę BCG, zazwyczaj obserwuje się dodatni wynik skórnej próby tuberkulinowej po około 6 tygodniach od szczepienia. Dodatnia reakcja w próbie tuberkulinowej może świadczyć zarówno o skutecznej odpowiedzi immunologicznej na podaną szczepionkę BCG, jak i o przebytym wcześniej zakażeniu prątkami gruźlicy.6

Należy podkreślić, że pomimo wieloletnich badań, nie ustalono jednoznacznej korelacji pomiędzy intensywnością poszczepiennej reakcji tuberkulinowej a skutecznością ochrony przed zachorowaniem na gruźlicę. Oznacza to, że siła reakcji tuberkulinowej nie może służyć jako wiarygodny marker skuteczności szczepienia.7 Z tego powodu próba tuberkulinowa może być wykorzystywana głównie do potwierdzenia faktu zaszczepienia lub przebytego zakażenia, a nie do oceny poziomu ochrony immunologicznej.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl