niedokrwienie reperfuzyjne

Niedokrwienie reperfuzyjne (ischemia-reperfusion injury, IRI) to zjawisko patofizjologiczne, w którym dochodzi do nasilenia uszkodzenia tkanek po przywróceniu dopływu krwi do wcześniej niedokrwionego obszaru. Paradoksalnie, przywrócenie przepływu krwi, mimo że niezbędne dla przeżycia tkanki, wywołuje kaskadę procesów zapalnych i oksydacyjnych, które potęgują uszkodzenie komórkowe.

Mechanizm niedokrwienia reperfuzyjnego obejmuje kilka kluczowych procesów: nadmierną produkcję reaktywnych form tlenu (ROS), zaburzenie funkcji mitochondriów, aktywację układu dopełniacza, nasilenie odpowiedzi zapalnej oraz infiltrację neutrofilów do uszkodzonych tkanek. W fazie reperfuzji dochodzi do gwałtownego wzrostu stężenia wapnia wewnątrzkomórkowego, co prowadzi do aktywacji enzymów proteolitycznych i dalszego uszkodzenia komórek.

Zjawisko to ma istotne znaczenie kliniczne w wielu sytuacjach medycznych, takich jak zawał mięśnia sercowego, udar mózgu, transplantacja narządów, operacje naczyniowe czy ostre niedokrwienie kończyn. Strategie terapeutyczne ukierunkowane na ograniczenie uszkodzenia reperfuzyjnego obejmują hartowanie niedokrwienne, zastosowanie leków przeciwutleniających, inhibitorów układu dopełniacza oraz modulatorów odpowiedzi zapalnej.

W kardiologii szczególnie istotne jest zjawisko niedokrwienia reperfuzyjnego w kontekście leczenia zawału serca. Mimo że wczesna reperfuzja poprzez angioplastykę wieńcową lub trombolizę jest podstawą leczenia, może ona prowadzić do arytmii reperfuzyjnych, ogłuszenia miokardium czy zjawiska no-reflow. Badania nad kardioprotekcją koncentrują się na opracowaniu metod minimalizujących te niekorzystne efekty przy zachowaniu korzyści z przywrócenia przepływu wieńcowego.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl