opłucna trzewna
Opłucna trzewna (łac. pleura visceralis) to błona surowicza ściśle przylegająca do powierzchni płuc, stanowiąca wewnętrzną warstwę opłucnej. Bezpośrednio pokrywa tkankę płucną, wnikając w szczeliny międzypłatowe. Przechodzi w opłucnę ścienną w okolicy wnęki płuca.
Histologicznie opłucna trzewna zbudowana jest z jednowarstwowego nabłonka płaskiego (mezotelium) oraz cienkiej warstwy tkanki łącznej. Zawiera liczne naczynia krwionośne i limfatyczne oraz zakończenia nerwowe. W porównaniu do opłucnej ściennej jest cieńsza i mniej unerwiona.
Główną funkcją opłucnej trzewnej jest wytwarzanie niewielkiej ilości płynu surowiczego, który wraz z opłucną ścienną tworzy jamę opłucnową. Płyn ten umożliwia swobodne przesuwanie się powierzchni płuc względem ściany klatki piersiowej podczas oddychania, zmniejszając tarcie między tymi strukturami.
Patologie związane z opłucną trzewną obejmują stany zapalne (zapalenie opłucnej), gromadzenie się płynu (wysięk opłucnowy), powietrza (odma opłucnowa) lub krwi (krwiak opłucnej) w jamie opłucnowej. Ze względu na mniejsze unerwienie, zmiany patologiczne dotyczące wyłącznie opłucnej trzewnej rzadziej powodują ból niż te obejmujące opłucną ścienną.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Odma opłucnowa – Etiologia i przyczyny
Odma opłucnowa to stan patologiczny charakteryzujący się obecnością powietrza w przestrzeni opłucnowej, prowadzącym do zapadnięcia się płuca. Wyróżnia się odmę samoistną (pierwotną i wtórną) oraz urazową, a także odmę jatrogeniczną i prężną. Pierwotna samoistna odma (PSP) występuje u pacjentów bez rozpoznanej choroby płuc, najczęściej z powodu pęknięcia pęcherzyków podopłucnowych (blebs <1 cm) lub bulli (>1 cm). Czynniki ryzyka obejmują palenie tytoniu (zwiększające ryzyko 9-22-krotnie), płeć męską (3-6-krotnie częstsza), wysoki i szczupły typ budowy ciała, obciążenie rodzinne oraz zespół Marfana. Wtórna samoistna odma (SSP) dotyczy pacjentów z chorobami płuc, głównie POChP (70% przypadków), astmą, mukowiscydozą, gruźlicą, sarkoidozą, LAM, czy chorobami tkanki łącznej. Odma katamenialna, rzadka forma SSP, związana jest z endometriozą klatki piersiowej i występuje w okolicy miesiączki u kobiet przedmenopauzalnych.
biopsja opłucnej, bulla płucna, gruźlica, histiocytoza z komórek Langerhansa, idiopatyczne włóknienie płuc, limfangioleiomiomatoza, martwicze zapalenie płuc, mukowiscydoza, obciążenie rodzinne, odma jatrogenna, odma katamenialna, odma opłucnowa, odma prężna, odma samoistna, odma samoistna pierwotna, odma samoistna wtórna, opłucna płucna, opłucna ścienna, opłucna trzewna, palenie tytoniu, pęcherzyk płucny, płeć męska, POChP, przestrzeń opłucnowa, przewlekły stan zapalny, przezoskrzelowa biopsja płuca, resuscytacja krążeniowo-oddechowa, reumatoidalne zapalenie stawów, sarkoidoza, torakocenteza, tracheostomia, wentylacja mechaniczna, zapalenie płuc Pneumocystis, zator płucny, zespół Birt-Hogg-Dubé, zespół Ehlersa-Danlosa, zespół Marfana - Leksykon chorób i schorzeń
Samotny guz włóknisty – Objawy
Samotny guz włóknisty (SFT) to rzadki nowotwór mezenchymalny, charakteryzujący się powolnym wzrostem i często bezobjawowym przebiegiem, nawet przy rozmiarach do 40 cm. Lokalizuje się najczęściej w jamie opłucnowej (80% z opłucnej trzewnej), jamie brzusznej oraz obrębie głowy i szyi. Objawy kliniczne zależą od lokalizacji guza i pojawiają się zwykle przy znacznym powiększeniu masy, obejmując m.in. przewlekły kaszel, palce pałeczkowate, ból klatki piersiowej, duszność, krwioplucie, ból brzucha, zaburzenia neurologiczne czy objawy ze strony narządów wewnętrznych. U około 10-40% pacjentów SFT wykazuje agresywne zachowanie z nawrotami i przerzutami, które najczęściej dotyczą płuc, narządów wewnątrzbrzusznych, wątroby i kości. Mediana rozmiaru guzów w chwili diagnozy wynosi 5-8 cm, a czynniki prognostyczne złego rokowania to m.in. wiek pacjenta, rozmiar guza ≥10 cm, podwyższona aktywność mitotyczna (≥4 mitozy/10 pól widzenia lub ≥2 mitozy/2 mm²), obecność martwicy, pleomorfizm jądrowy oraz naciekające granice guza.
akromegalia, ból korzeniowy, ciśnienie śródczaszkowe, czynnik wzrostu śródbłonka naczyniowego, diplopia, duszność, dysfagia, hemiplegia, hipoglikemia, inkontynencja moczu, insulinopodobny czynnik wzrostu-2, jama opłucnowa, krwawienie z nosa, krwioplucie, lek antyangiogenny, martwica guza, mutacja promotora TERT, napad padaczkowy, niedrożność nosa, opłucna ścienna, opłucna trzewna, osteoartropatia przerostowa, palce pałeczkowate, pleomorfizm jądrowy, ptoza powieki, samotny guz włóknisty, wytrzeszcz oczu, zapalenie powiek, zespół Doege-Pottera, zespół paraneoplastyczny