osierdzie trzewne
Osierdzie trzewne (łac. epicardium) stanowi wewnętrzną warstwę worka osierdziowego, która ściśle przylega do mięśnia sercowego. Jest to cienka, jednowarstwowa błona surowicza pokrywająca zewnętrzną powierzchnię serca, stanowiąca jednocześnie najbardziej zewnętrzną warstwę ściany serca.
Pod względem histologicznym osierdzie trzewne zbudowane jest z mezotelium – jednowarstwowego nabłonka płaskiego, spoczywającego na cienkiej warstwie tkanki łącznej, która łączy się z tkanką łączną mięśnia sercowego. Osierdzie trzewne przechodzi w osierdzie ścienne (pericardium parietale) w okolicy podstawy serca, przy odejściu wielkich naczyń.
Główną funkcją osierdzia trzewnego jest ochrona serca oraz zapewnienie jego swobodnego ruchu w obrębie worka osierdziowego. Przestrzeń między osierdziem trzewnym a ściennym, zwana jamą osierdzia, zawiera niewielką ilość płynu osierdziowego, który działa jak smar zmniejszający tarcie podczas skurczów serca.
W kontekście patofizjologii, zapalenie osierdzia (pericarditis) może dotyczyć zarówno osierdzia trzewnego, jak i ściennego, prowadząc do zwiększonej produkcji płynu osierdziowego, co w konsekwencji może powodować tamponadę serca. W diagnostyce obrazowej osierdzie trzewne jest widoczne jako cienka linia przylegająca do powierzchni mięśnia sercowego.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie osierdzia – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie osierdzia (pericarditis) to stan zapalny worka osierdziowego, obejmujący zarówno warstwę trzewną, jak i ścienną, najczęściej wywołany przez czynniki infekcyjne, autoimmunologiczne lub urazowe. Charakterystycznym objawem jest silny, zamostkowy ból w klatce piersiowej, obecny u ponad 90% pacjentów. Patofizjologia obejmuje uszkodzenie komórek mezotelialnych, zmniejszenie aktywności tkankowego aktywatora plazminogenu i fibrynolizy, co prowadzi do włóknikowego zapalenia i tworzenia zrostów. Proces zapalny może skutkować produkcją płynu surowiczego, ropnego lub włóknikowego, a także wysiękiem surowiczo-krwistym lub krwotocznym. Kluczową rolę w patogenezie odgrywa inflammasom NLRP3 i interleukina-1β, które aktywują odpowiedź zapalną, zarówno wrodzoną, jak i adaptacyjną, co jest szczególnie istotne w nawracającym zapaleniu osierdzia. Leczenie kolchicyną hamuje inflammasom NLRP3, zmniejszając produkcję IL-1β i IL-18, co potwierdza jej skuteczność w terapii.
choroba autozapalna, cytokina prozapalna, czynnik martwicy nowotworów alfa, gruźlicze zapalenie osierdzia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, inflammasom, inflammasom NLRP3, interleukina-1, kaspaza-1, leukocyt wielojądrzasty, osierdzie ścienne, osierdzie trzewne, płyn osierdziowy, rodzinna gorączka śródziemnomorska, tamponada serca, transformujący czynnik wzrostu beta, trudność w połykaniu, worek osierdziowy, wysięk osierdziowy, zapalenie osierdzia - Leksykon chorób i schorzeń
Wysięk osierdziowy – Diagnostyka i diagnoza
Wysięk osierdziowy definiowany jest jako patologiczne nagromadzenie płynu w przestrzeni osierdziowej przekraczające fizjologiczną objętość 15-50 ml. Diagnostyka opiera się na badaniu klinicznym, echokardiografii przezklatkowej (TTE) – złotym standardzie z klasyfikacją wielkości wysięku na mały (<10 mm), umiarkowany (10-20 mm) i duży (>20 mm) – oraz badaniach dodatkowych takich jak EKG, RTG klatki piersiowej, CT i MRI. Echokardiografia pozwala także na ocenę cech tamponady serca, natomiast POCUS umożliwia szybką diagnostykę przyłóżkową z czułością 96-100%, skracając czas do rozpoznania do około 5,9 godziny. W badaniach laboratoryjnych istotne są markery zapalne, sercowe, badania immunologiczne oraz analiza płynu po perikardiocentezie, która jest wskazana w tamponadzie, podejrzeniu infekcji lub nowotworu oraz niejasnej etiologii wysięku.
alternans elektryczny, biopsja osierdzia, czynnik reumatoidalny, deaminaza adenozyny, echokardiografia przezklatkowa, echokardiografia przyłóżkowa, elektrokardiografia, markery sercowe, morfologia krwi, osierdzie ścienne, osierdzie trzewne, perikardiocenteza, przeciwciała przeciwjądrowe, rezonans magnetyczny, tamponada serca, tarcie osierdziowe, tomografia komputerowa, triada Becka, troponina, wysięk krwisty, wysięk osierdziowy, zapalenie osierdzia