nowotwór gruczołu ślinowego
Nowotwory gruczołów ślinowych stanowią heterogeniczną grupę zmian patologicznych wywodzących się z gruczołów ślinowych dużych (przyusznica, ślinianki podżuchwowe i podjęzykowe) oraz małych, rozsianych w obrębie błony śluzowej jamy ustnej i gardła. Stanowią one około 3-10% wszystkich nowotworów głowy i szyi.
Wśród nowotworów gruczołów ślinowych wyróżnia się zmiany łagodne (np. gruczolak wielopostaciowy, gruczolak Warthina) oraz złośliwe (np. rak śluzowo-naskórkowy, rak zrazikowokomórkowy, rak przewodowy). Najczęstszym nowotworem łagodnym jest gruczolak wielopostaciowy, stanowiący około 60-70% wszystkich zmian tego typu. Wśród nowotworów złośliwych dominuje rak śluzowo-naskórkowy.
Diagnostyka nowotworów gruczołów ślinowych opiera się na badaniu klinicznym, obrazowaniu (USG, MRI, CT) oraz badaniu cytologicznym materiału pobranego metodą biopsji cienkoigłowej (BAC). Ostateczne rozpoznanie ustala się na podstawie badania histopatologicznego po wycięciu zmiany. Współczesna klasyfikacja WHO wyróżnia ponad 20 typów histologicznych nowotworów gruczołów ślinowych.
Leczenie nowotworów gruczołów ślinowych zależy od typu histologicznego, stopnia zaawansowania oraz lokalizacji zmiany. Podstawową metodą terapeutyczną jest leczenie chirurgiczne, które w przypadku zmian złośliwych może być uzupełnione radioterapią. W zaawansowanych przypadkach stosuje się również chemioterapię lub nowsze metody terapii, takie jak leczenie ukierunkowane molekularnie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Guzy gruczołów ślinowych – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Rokowanie w nowotworach gruczołów ślinowych zależy od wielu czynników, w tym stadium zaawansowania (szczególnie kategorii guza T), typu histologicznego, obecności przerzutów oraz kompletności resekcji chirurgicznej i zastosowanej radioterapii. Wskaźnik 5-letniego przeżycia znacząco spada u pacjentów z guzami T3 i T4, a obecność przerzutów węzłowych lub odległych pogarsza rokowanie, zwłaszcza w nowotworach wysokiego stopnia złośliwości. Rak gruczołowo-torbielowaty (ACC) cechuje się najgorszym rokowaniem ze względu na naciekanie okołonerwowe i tendencję do późnych nawrotów. Wskaźniki przeżycia różnią się w zależności od typu nowotworu: np. 5-letnie przeżycie dla raka śluzowo-naskórkowego przyusznicy (P-MEC) wynosi 84,1%, podczas gdy dla carcinoma ex pleomorphic adenoma (CXPA) jest to 50,3%. Wczesne stadium (T1-2N0M0) nowotworów wysokiego stopnia charakteryzuje się korzystnym 5-letnim przeżyciem na poziomie 93,2%, natomiast obecność przerzutów odległych (M1) obniża je do 21,1%.
czynnik prognostyczny, fragmentacja DNA, guz gruczołu ślinowego, kategoria guza, klasyfikacja TNM, margines chirurgiczny, marker prognostyczny, mięsakorak, naciekanie okołonerwowe, nowotwór gruczołu ślinowego, przerzut odległy, przerzut węzłowy, przeżycie swoiste dla choroby, przeżycie wolne od choroby, radioterapia adjuwantowa, rak gruczołowo-torbielowaty, rak śluzowo-naskórkowy, stadium zaawansowania, stopień patologiczny, stopień zaawansowania guza, stopień złośliwości histologicznej, terapia adjuwantowa, typ histologiczny, wskaźnik nawrotu - Leksykon chorób i schorzeń
Guzy ślinianki przyusznej – Epidemiologia
Guzy ślinianki przyusznej stanowią około 3-11% wszystkich nowotworów głowy i szyi oraz 0,2-0,3% wszystkich nowotworów, z roczną zachorowalnością w krajach zachodnich na poziomie 2,5-3,0/100 000 osób. Około 80% nowotworów gruczołów ślinowych lokalizuje się w śliniance przyusznej, z przewagą guzów łagodnych (75-80%) nad złośliwymi (20-25%). Najczęstszym łagodnym nowotworem jest gruczolak wielopostaciowy (pleomorphic adenoma), stanowiący 65-85% guzów przyusznicy, natomiast najczęstszym złośliwym jest rak śluzowo-naskórkowy (mucoepidermoid carcinoma), odpowiadający za 35-52% przypadków złośliwych. Zachorowania występują głównie między 40. a 70. rokiem życia, z wyższą częstością u osób powyżej 60 lat w przypadku nowotworów złośliwych. Czynniki ryzyka obejmują ekspozycję na promieniowanie jonizujące, wiek, narażenie zawodowe na pyły metali i minerałów, infekcje wirusowe (CMV, HIV), a także potencjalnie palenie tytoniu i spożycie alkoholu.
aktywny nadzór, badanie epidemiologiczne, biopsja cienkoigłowa, duży gruczoł ślinowy, gruczoł ślinowy, gruczolak wielopostaciowy, guz łagodny, guz ślinianki przyusznej, guz Warthina, guz złośliwy, mały gruczoł ślinowy, nadzór immunologiczny, nowotwór głowy i szyi, nowotwór gruczołu ślinowego, obraz histopatologiczny, parotidektomia, promieniowanie jonizujące, promieniowanie ultrafioletowe, przerzut do węzłów chłonnych, przerzut odległy, pył krzemionkowy, pył ze stopów niklu, radioterapia głowy, rak gruczołowo-torbielowaty, rak śluzowo-naskórkowy, ślinianka podjęzykowa, ślinianka podżuchwowa, ślinianka przyuszna, stadium zaawansowania choroby, stopień histologiczny, transformacja nowotworowa, transformacja złośliwa, węzeł chłonny, wirus cytomegalii, wskaźnik przeżywalności, zachorowalność, zakażenie HIV - Leksykon chorób i schorzeń
Kamica ślinianek – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Kamica ślinianek (sialolithiasis) cechuje się dobrym rokowaniem, a większość przypadków można skutecznie leczyć zachowawczo za pomocą sialagogów oraz niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Minimalnie inwazyjne procedury, takie jak sialoendoskopia, wykazują wysoką skuteczność przy niskiej zachorowalności w porównaniu do tradycyjnych metod chirurgicznych, umożliwiając zachowanie funkcji gruczołu ślinowego. Pozytywne czynniki prognostyczne dla endoskopowego usunięcia kamieni to: mały rozmiar, dobra ruchomość, okrągły lub owalny kształt oraz dystalna lokalizacja w przewodzie ślinowym. Objawy niedrożności, takie jak ból i obrzęk podczas posiłków, trwają zwykle 1-2 godziny i mogą ustępować samoistnie lub po zastosowaniu domowych metod (ciepło, masaż, ssanie kwaśnych cukierków). Nieleczona kamica może prowadzić do powikłań zapalnych i ropni, dlatego konieczna jest konsultacja lekarska przy utrzymujących się objawach.
czynnik prognostyczny, gruczoł ślinowy, historia medyczna, inwazja okołonerwowa, kamica ślinianek, kategoria guza, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nowotwór gruczołu ślinowego, nowotwór wysokiego stopnia złośliwości, przewód ślinowy, rak gruczołowo-torbielowaty, sialadenektomia, sialagog, sialoendoskopia, stadium zaawansowania choroby, technika chirurgiczna, zakażenie