hamowanie anhydrazy węglanowej
Hamowanie anhydrazy węglanowej to mechanizm działania określonej grupy leków, których celem jest blokowanie aktywności enzymu anhydrazy węglanowej (CA). Enzym ten katalizuje odwracalną reakcję hydratacji dwutlenku węgla do kwasu węglowego, który następnie dysocjuje do jonu wodorowęglanowego i protonu, odgrywając kluczową rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej oraz gospodarki wodno-elektrolitowej organizmu.
Inhibitory anhydrazy węglanowej (IAW) wiążą się z atomem cynku w centrum aktywnym enzymu, blokując jego funkcję katalityczną. Skutkuje to zmniejszeniem reabsorpcji sodu i wody w kanalikach nerkowych, prowadząc do zwiększonego wydalania jonów sodu, potasu, wodorowęglanów oraz wody, co daje efekt moczopędny. Ponadto, hamowanie anhydrazy węglanowej prowadzi do zmniejszenia produkcji cieczy wodnistej w oku oraz obniżenia ciśnienia śródczaszkowego.
Klinicznie inhibitory anhydrazy węglanowej stosowane są w leczeniu jaskry (acetazolamid, dorzolamid, brinzolamid), jako leki moczopędne o słabym działaniu (acetazolamid), w leczeniu padaczki, a także w profilaktyce i leczeniu choroby wysokogórskiej. Najczęstsze działania niepożądane związane z ich stosowaniem to parestezje, zmęczenie, utrata apetytu, zaburzenia smaku (zwłaszcza metaliczny posmak), kwasica metaboliczna oraz zwiększone ryzyko powstawania kamieni nerkowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Brynzolamid – Właściwości farmakodynamiczne
Brynzolamid, będący inhibitorem anhydrazy węglanowej (ATC: S01EC04), działa poprzez selektywne hamowanie izoenzymu CA-II w wyrostkach rzęskowych oka, co prowadzi do zmniejszenia produkcji jonów wodorowęglanowych, a w konsekwencji redukcji transportu sodu i płynów oraz obniżenia wydzielania cieczy wodnistej. Efektem jest istotne obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego (IOP), kluczowego czynnika ryzyka w patogenezie jaskry. W badaniach in vitro wykazano wysoką aktywność hamującą brynzolamidu wobec CA-II, z wartościami IC50 = 3,2 nM oraz Ki = 0,13 nM, co świadczy o jego silnym powinowactwie i efektywności już przy niskich stężeniach. W monoterapii u dorosłych wcześniej nieleczonych pacjentów obserwowano średnie obniżenie IOP do 5 mmHg, natomiast w terapii skojarzonej z analogiem prostaglandyn trawoprostem dodatkowe obniżenie IOP wynosiło 3,2-3,4 mmHg, porównywalne do efektu tymololu.
analog prostaglandyn, anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa II, brynzolamid, ciecz wodnista, ciśnienie wewnątrzgałkowe, efekt terapeutyczny, hamowanie anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, jaskra, jon wodorowęglanowy, nadciśnienie oczne, parametr farmakodynamiczny, produkt przeciwjaskrowy, terapia skojarzona, trawoprost, tymolol, uszkodzenie nerwu wzrokowego, utrata pola widzenia, wyrostek rzęskowy oka - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Vizidor Duo (20 mg + 5 mg)/ml
Produkt leczniczy Vizidor Duo w postaci kropli do oczu zawiera dorzolamid chlorowodorek (20 mg/ml) oraz tymolol maleinian (5 mg/ml). Dorzolamid, podany miejscowo, wykazuje silne powinowactwo do anhydrazy węglanowej II w erytrocytach, gdzie kumuluje się podczas długotrwałego stosowania, przy jednocześnie bardzo niskim stężeniu wolnej substancji w osoczu. Metabolit N-demetylowy dorzolamidu, o słabszym działaniu hamującym anhydrazę węglanową II i większym powinowactwie do izoenzymu I, również kumuluje się w erytrocytach. Eliminacja dorzolamidu z erytrocytów przebiega z nieliniową kinetyką, z okresem półtrwania około 4 miesięcy w fazie wolniejszej eliminacji. Stan stacjonarny po długotrwałym stosowaniu osiągany jest po 13 tygodniach, przy praktycznie niewykrywalnych stężeniach wolnej substancji i metabolitu w osoczu oraz hamowaniu anhydrazy węglanowej poniżej poziomu wpływającego na czynność nerek i oddychanie.
anhydraza węglanowa II, dorzolamid, ekspozycja ogólnoustrojowa, hamowanie anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej I, kinetyka nieliniowa, klirens kreatyniny, krople do oczu, okres półtrwania, pochodna N-demetylowa, podanie miejscowe do oka, równowaga kwasowo-zasadowa, stan stacjonarny, tymolol, tymolol maleinian, Vizidor Duo, wchłanianie ogólnoustrojowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rozalin 20 mg/ml
Chlorowodorek dorzolamidu w postaci kropli do oczu (20 mg/ml) wykazuje unikalne właściwości farmakokinetyczne dzięki miejscowej drodze podania, co umożliwia bezpośrednie działanie w obrębie oka przy znacznie niższych dawkach niż w przypadku doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej. Miejscowe stosowanie redukuje ekspozycję ogólnoustrojową, minimalizując wpływ na równowagę kwasowo-zasadową i profil elektrolitowy, co potwierdzają badania kliniczne. Pomimo miejscowego podania, dorzolamid kumuluje się w erytrocytach poprzez selektywne wiązanie z izoenzymem anhydrazy węglanowej II, a jego metabolit N-deetylo-dorzolamid wiąże się z anhydrazą węglanową I. Wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane (~33%), a eliminacja następuje głównie przez nerki, zarówno w postaci niezmienionej, jak i metabolitu. Okres półtrwania eliminacji z erytrocytów wynosi około 4 miesiące, a stan równowagi farmakokinetycznej osiągany jest po około 13 tygodniach stosowania.
anhydraza węglanowa I, chlorowodorek dorzolamidu, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, dystrybucja leku, działanie niepożądane, hamowanie anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, klirens kreatyniny, krople do oczu, N-deetylo-dorzolamid, okres półtrwania, profil elektrolitowy, równowaga farmakokinetyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie substancji czynnej, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek