inhibitor izoenzymu CYP

Inhibitor izoenzymu CYP to substancja, która hamuje aktywność jednego lub kilku izoenzymów cytochromu P450 (CYP), kluczowego układu enzymatycznego odpowiedzialnego za metabolizm wielu leków i substancji endogennych w organizmie człowieka. Izoenzymy CYP są zlokalizowane głównie w wątrobie, ale występują również w jelitach, płucach, nerkach i innych tkankach.

Inhibicja izoenzymów CYP może prowadzić do istotnych klinicznie interakcji lekowych. Gdy jeden lek hamuje aktywność izoenzymu metabolizującego inny lek, może dojść do zwiększenia stężenia tego drugiego leku w osoczu, wydłużenia jego działania i potencjalnie nasilenia działań niepożądanych. Inhibitory CYP mogą działać poprzez mechanizm kompetycyjny, niekompetycyjny lub quasi-nieodwracalny.

Najważniejsze izoenzymy CYP w kontekście interakcji lekowych to CYP3A4, CYP2D6, CYP2C9, CYP2C19 i CYP1A2. Przykładami silnych inhibitorów są: ketokonazol i itrakonazol (CYP3A4), fluoksetyna i paroksetyna (CYP2D6), flukonazol (CYP2C9), omeprazol (CYP2C19) oraz ciprofloksacyna (CYP1A2). Znajomość specyfiki inhibitorów izoenzymów CYP jest kluczowa przy planowaniu bezpiecznej farmakoterapii, szczególnie u pacjentów przyjmujących wiele leków jednocześnie.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Interakcje leku – Flumycon 50 mg

Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Jego hamujący efekt na enzymy może utrzymywać się 4-5 dni po zakończeniu terapii ze względu na długi okres półtrwania. Szczególnie istotne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd, terfenadyna, astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna, halofantryna i amiodaron, które mogą prowadzić do torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. Flukonazol zwiększa także stężenia warfaryny (wydłużenie czasu protrombinowego do 2-krotnej wartości), leków immunosupresyjnych (np. cyklosporyna, takrolimus – nawet 5-krotne zwiększenie stężenia), benzodiazepin o krótkim działaniu (midazolam AUC x3,7, triazolam AUC x4,4), opioidów (alfentanyl AUC x2) oraz leków przeciwpadaczkowych (karbamazepina +30%, fenytoina AUC +75%). Konieczne jest monitorowanie stężeń i dostosowanie dawek tych leków.
antagonista wapnia, benzodiazepina, cyklosporyna, czas protrombinowy, częstoskurcz komorowy, depresja oddechowa, doustny środek antykoncepcyjny, hamowanie metabolizmu, indukcja enzymatyczna, inhibitor izoenzymu CYP, inhibitor reduktazy HMG-CoA, interakcja lekowa, kinaza kreatynowa, klirens leku, metabolizm leku, miopatia, nagła śmierć sercowa, nefrotoksyczność, NLPZ, okres półtrwania, P-glikoproteina, pochodna kumaryny, rabdomioliza, takrolimus, toksyczność leku, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie rytmu serca
Leksykon leków
Interakcje leku – Flukofemin One 150 mg

Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem izoenzymów CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych z lekami metabolizowanymi przez te enzymy. Hamowanie enzymatyczne utrzymuje się przez 4-5 dni po zakończeniu terapii, co wynika z długiego okresu półtrwania flukonazolu. Szczególnie istotne są interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd, terfenadyna (≥400 mg flukonazolu), astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna oraz halofantryna, które mogą prowadzić do torsade de pointes i nagłej śmierci sercowej. W przypadku tych leków stosowanie flukonazolu jest przeciwwskazane lub wymaga ścisłego monitorowania. Ponadto, flukonazol może zwiększać stężenia amiodaronu, co również skutkuje wydłużeniem odstępu QT, zwłaszcza przy dawkach flukonazolu 800 mg.
AUC, cytochrom P450, działanie niepożądane, hepatotoksyczność, inhibitor izoenzymu CYP, inhibitor izoenzymu CYP2C19, interakcje lekowe, izoenzym CYP3A4, kardiotoksyczność, klirens, metabolizm leku, nagła śmierć sercowa, odstęp QTc, okres półtrwania, ośrodkowy układ nerwowy, senność, torsade de pointes, zaburzenia rytmu serca, zawroty głowy
Leksykon leków
Interakcje leku – Anastrozol Teva 1 mg

Anastrozol wykazuje in vitro hamowanie izoenzymów cytochromu P450 (CYP1A2, CYP2C8/9, CYP3A4), jednak badania kliniczne z antypiryną i warfaryną w dawce 1 mg nie potwierdziły istotnego klinicznie wpływu na metabolizm tych leków. Cymetydyna, słaby inhibitor CYP, nie zmienia stężenia anastrozolu w osoczu, natomiast wpływ silnych inhibitorów CYP na farmakokinetykę anastrozolu pozostaje nieznany i wymaga ostrożności. Brak klinicznie istotnych interakcji z bisfosfonianami potwierdzono w badaniach, co jest istotne w kontekście terapii onkologicznych. Należy bezwzględnie unikać jednoczesnego stosowania tamoksyfenu oraz leków zawierających estrogeny, gdyż antagonizują one działanie anastrozolu, co może obniżyć skuteczność leczenia.
anastrozol, antypiryna, bisfosfonian, cymetydyna, CYP1A2, CYP2C8/9, CYP3A4, estrogen, farmakokinetyka anastrozolu, inhibitor CYP, inhibitor izoenzymu CYP, interakcja lekowa, izoenzym cytochromu P450, metabolizm anastrozolu, receptor estrogenowy, silny inhibitor CYP, stężenie anastrozolu, tamoksyfen, warfaryna
Leksykon leków
Interakcje leku – Fluconazole B. Braun 2 mg/ml 2 mg/ml

Flukonazol, będący silnym inhibitorem izoenzymów CYP2C9 i CYP2C19 oraz umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, znacząco wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę licznych leków, z efektem utrzymującym się 4-5 dni po odstawieniu ze względu na długi okres półtrwania. Przeciwwskazane jest łączenie flukonazolu z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cisapryd, terfenadyna, astemizol, pimozyd, chinidyna i erytromycyna, ze względu na ryzyko torsades de pointes. Szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu amiodaronu i halofantryny. Flukonazol zwiększa stężenia benzodiazepin (midazolam, triazolam), opioidów (fentanyl, alfentanyl), leków immunosupresyjnych (cyklosporyna, sirolimus, takrolimus, ewerolimus), statyn (atorwastatyna, symwastatyna, fluwastatyna), warfaryny (wydłużenie czasu protrombinowego), a także innych leków, co wymaga często modyfikacji dawkowania i ścisłego monitorowania klinicznego. Przykładowo, flukonazol 200 mg/dobę zwiększa AUC midazolamu 3,7-krotnie, triazolamu 4,4-krotnie, a AUC cyklosporyny 1,8-krotnie.
antagonista receptora angiotensyny II, czas protrombinowy, depresja oddechowa, doustne środki antykoncepcyjne, farmakokinetyka i farmakodynamika, glikoproteina p, guz rzekomy mózgu, hepatotoksyczność, hydrochlorotiazyd, indukcja enzymów wątrobowych, inhibitor CYP3A4, inhibitor izoenzymu CYP, inhibitory reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, metabolizm pimozydu, miopatia, nefrotoksyczność, niesteroidowe leki przeciwzapalne, ostra niewydolność kory nadnerczy, pochodne kumaryny, pochodne sulfonylomocznika, rabdomioliza, reakcja disulfiramowa, sirolimus, torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, zapalenie błony naczyniowej oka
Leksykon leków
Interakcje leku – Flumycon 100 mg

Flukonazol jest umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 i CYP3A4 oraz silnym inhibitorem CYP2C19, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Hamowanie enzymów utrzymuje się do 4-5 dni po zakończeniu terapii z uwagi na długi okres półtrwania leku. Szczególnie istotne są przeciwwskazane jednoczesne podania flukonazolu z lekami wydłużającymi odstęp QTc, takimi jak cyzapryd (200 mg/dobę + 20 mg 4x/dobę), terfenadyna (≥400 mg flukonazolu), astemizol, pimozyd, chinidyna, erytromycyna, halofantryna oraz amiodaron (zwłaszcza przy dawkach flukonazolu 800 mg). Flukonazol znacząco zwiększa stężenia i wydłuża okres półtrwania benzodiazepin krótkodziałających (midazolam, triazolam), immunosupresantów (cyklosporyna, takrolimus, ewerolimus, syrolimus), doustnych antykoagulantów (np. warfaryna), statyn metabolizowanych przez CYP3A4 i CYP2C9, fenytoiny, sulfonylomocznika, zydowudyny oraz leków onkologicznych (abrocytynib, ibrutynib, iwakaftor, olaparyb, tofacytynib, tolwaptan). Wymaga to często modyfikacji dawek i ścisłego monitorowania parametrów klinicznych i laboratoryjnych, np. czasu protrombinowego, stężenia leków, kinazy kreatynowej czy glikemii.
alkaloid barwinka, benzodiazepiny, cytochrom P450, czas protrombinowy, doustny lek przeciwzakrzepowy, farmakokinetyka flukonazolu, hepatotoksyczność, inhibitor CYP2C19, inhibitor izoenzymu CYP, inhibitor reduktazy HMG-CoA, kinaza kreatynowa, lek immunosupresyjny, metabolizm alkoholu, nagła śmierć sercowa, niesteroidowy lek przeciwzapalny, odstęp QTc, osocze krwi, pochodna sulfonylomocznika, rabdomioliza, torsade de pointes, zaburzenia rytmu serca, zaburzenie czynności wątroby, zydowudyna

inhibitor izoenzymu CYP

Powiązane wpisy

Interakcje leku – Flumycon 50 mg

Interakcje leku – Flukofemin One 150 mg

Interakcje leku – Anastrozol Teva 1 mg

Interakcje leku – Fluconazole B. Braun 2 mg/ml 2 mg/ml

Interakcje leku – Flumycon 100 mg