anhydraza węglanowa I
Anhydraza węglanowa I (CA I) to enzym należący do rodziny anhydraz węglanowych, który katalizuje odwracalną reakcję hydratacji dwutlenku węgla do kwasu węglowego. Jest to jedna z kilkunastu izoform tego enzymu występujących w organizmie człowieka, oznaczana jako CA I.
CA I występuje głównie w erytrocytach, gdzie stanowi około 15-20% białek cytozolowych, ale można ją również znaleźć w nabłonku przewodu pokarmowego, rogówce oka oraz niektórych tkankach gruczołowych. Jej aktywność katalityczna jest niższa niż dominującej w erytrocytach anhydrazy węglanowej II, ale ze względu na dużą koncentrację odgrywa istotną rolę w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej.
Znaczenie kliniczne anhydrazy węglanowej I wiąże się z jej rolą w gospodarce jonowej organizmu, transporcie dwutlenku węgla oraz regulacji pH w tkankach. Defekty genetyczne w genie kodującym CA I mogą prowadzić do zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, choć zazwyczaj są one łagodniejsze niż w przypadku niedoboru innych izoform. Inhibitory anhydraz węglanowych, działające również na CA I, są wykorzystywane w leczeniu jaskry, padaczki, obrzęków oraz jako leki moczopędne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Trusopt 20 mg/ml
TRUSOPT, zawierający 20 mg/ml dorzolamidu (22,26 mg chlorowodorku dorzolamidu w 1 ml roztworu), jest miejscowym inhibitorem anhydrazy węglanowej stosowanym w okulistyce. Miejscowe podanie umożliwia bezpośrednie działanie w oku przy znacznie mniejszych dawkach niż doustne inhibitory, co ogranicza ekspozycję ogólnoustrojową i eliminuje typowe dla doustnych form zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej oraz elektrolitowe. Dorzolamid selektywnie wiąże się z izoenzymem anhydrazy węglanowej II i kumuluje w erytrocytach, podczas gdy stężenia wolnego leku w osoczu pozostają minimalne. Wiązanie z białkami osocza wynosi około 33%. Metabolit N-deetylo-dorzolamid, o słabszym działaniu na anhydrazę II, hamuje anhydrazę I i również kumuluje się w erytrocytach. Eliminacja dorzolamidu i jego metabolitu odbywa się głównie przez nerki.
anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa I, białko osocza, chlorowodorek dorzolamidu, dorzolamid, działanie farmakologiczne, działanie niepożądane, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyt, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, klirens kreatyniny, krople do oczu, N-deetylo-dorzolamid, okres półtrwania, równowaga kwasowo-zasadowa, stan równowagi, stężenie wolnego leku, zaburzenia elektrolitowe, zaburzenie czynności nerek - Leksykon substancji czynnych
Dorzolamid – Właściwości farmakokinetyczne
Dorzolamid, miejscowo stosowany inhibitor anhydrazy węglanowej, wykazuje wysoką skuteczność w obniżaniu ciśnienia śródgałkowego (IOP) przy minimalnej ekspozycji ogólnoustrojowej, co odróżnia go od doustnych inhibitorów tej klasy. Po aplikacji do oka, lek przenika do krążenia ogólnego w niskich stężeniach, wiążąc się selektywnie z anhydrazą węglanową II (CA-II) w erytrocytach, co skutkuje długim okresem półtrwania około 4 miesięcy w fazie wolniejszej eliminacji. Dorzolamid wykazuje umiarkowane wiązanie z białkami osocza (~33%) i jest metabolizowany głównie do N-deetylo-dorzolamidu, który ma słabszą aktywność wobec CA-II, ale hamuje CA-I. Zarówno lek, jak i jego metabolit są wydalane głównie przez nerki w postaci niezmienionej, co podkreśla znaczenie prawidłowej funkcji nerek dla eliminacji substancji.
anhydraza węglanowa I, anhydraza węglanowa II, białka osocza, ciśnienie śródgałkowe, działanie ogólnoustrojowe, ekspozycja układowa, erytrocyty, gospodarka kwasowo-zasadowa, inhibitor anhydrazy węglanowej, jaskra, klirens kreatyniny, krążenie ogólne, krople do oczu, N-deetylacja, N-deetylo-dorzolamid, nadciśnienie oczne, niewydolność nerek, okres półtrwania, stan stacjonarny, wydalanie nerkowe, wydalanie z moczem, zaburzenia elektrolitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Duokopt 20 mg/ml + 5 mg/ml
Preparat DUOKOPT, zawierający dorzolamid chlorowodorek (22,25 mg/ml, odpowiadający 20 mg dorzolamidu) oraz tymolol maleinian (6,83 mg/ml, odpowiadający 5 mg tymololu), jest stosowany miejscowo w postaci kropli do oczu. Dorzolamid wykazuje specyficzną farmakokinetykę, charakteryzującą się gromadzeniem w erytrocytach poprzez selektywne wiązanie z anhydrazą węglanową II, co skutkuje niskimi stężeniami wolnego leku w osoczu nawet przy długotrwałym stosowaniu. Metabolit N-deetylo-dorzolamid, słabiej hamujący anhydrazę węglanową II, gromadzi się głównie w erytrocytach, wiążąc się z anhydrazą węglanową I. Eliminacja dorzolamidu odbywa się głównie przez nerki, z okresem półtrwania eliminacji z erytrocytów około 4 miesięcy w fazie wolnej eliminacji. Stan stacjonarny w osoczu osiągany jest po 13 tygodniach stosowania, przy czym stężenia wolnego leku i metabolitu pozostają minimalne, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych, nawet u pacjentów z umiarkowaną niewydolnością nerek (klirens kreatyniny 30-60 ml/min).
anhydraza węglanowa, anhydraza węglanowa I, anhydraza węglanowa II, białko osocza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamidu chlorowodorek, DUOKOPT, ekspozycja ogólnoustrojowa, erytrocyt, gospodarka kwasowo-zasadowa, klirens kreatyniny, krople do oczu, N-deetylo-dorzolamid, stan stacjonarny, tymololu maleinian, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie elektrolitowe - Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Rozalin 20 mg/ml
Chlorowodorek dorzolamidu w postaci kropli do oczu (20 mg/ml) wykazuje unikalne właściwości farmakokinetyczne dzięki miejscowej drodze podania, co umożliwia bezpośrednie działanie w obrębie oka przy znacznie niższych dawkach niż w przypadku doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej. Miejscowe stosowanie redukuje ekspozycję ogólnoustrojową, minimalizując wpływ na równowagę kwasowo-zasadową i profil elektrolitowy, co potwierdzają badania kliniczne. Pomimo miejscowego podania, dorzolamid kumuluje się w erytrocytach poprzez selektywne wiązanie z izoenzymem anhydrazy węglanowej II, a jego metabolit N-deetylo-dorzolamid wiąże się z anhydrazą węglanową I. Wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane (~33%), a eliminacja następuje głównie przez nerki, zarówno w postaci niezmienionej, jak i metabolitu. Okres półtrwania eliminacji z erytrocytów wynosi około 4 miesiące, a stan równowagi farmakokinetycznej osiągany jest po około 13 tygodniach stosowania.
anhydraza węglanowa I, chlorowodorek dorzolamidu, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dorzolamid, dystrybucja leku, działanie niepożądane, hamowanie anhydrazy węglanowej, inhibitor anhydrazy węglanowej, izoenzym anhydrazy węglanowej II, klirens kreatyniny, krople do oczu, N-deetylo-dorzolamid, okres półtrwania, profil elektrolitowy, równowaga farmakokinetyczna, równowaga kwasowo-zasadowa, stężenie substancji czynnej, wiązanie z białkami osocza, wydalanie nerkowe, zaburzenie czynności nerek