objaw paraneoplastyczny
Objaw paraneoplastyczny to zespół objawów klinicznych, które towarzyszą chorobie nowotworowej, ale nie są bezpośrednio związane z fizycznym naciekaniem guza lub przerzutami. Są one wywoływane przez substancje wydzielane przez nowotwór (hormony, cytokiny, przeciwciała) lub przez reakcję immunologiczną organizmu na obecność komórek nowotworowych.
Objawy paraneoplastyczne mogą wyprzedzać kliniczne rozpoznanie nowotworu nawet o kilka lat, co ma istotne znaczenie diagnostyczne. Najczęściej dotyczą układu nerwowego, skóry, układu krwiotwórczego, narządów wydzielania wewnętrznego oraz układu mięśniowo-szkieletowego. Zespoły neurologiczne paraneoplastyczne obejmują zapalenie limbiczne, zapalenie móżdżku, neuropatie obwodowe czy zespół miasteniczny Lamberta-Eatona.
Dermatologiczne objawy paraneoplastyczne to m.in. rogowacenie ciemne (acanthosis nigricans), rumień nekrolityczny wędrujący czy zapalenie skórno-mięśniowe. W układzie endokrynnym obserwuje się zespoły ektopowego wydzielania hormonów, np. ACTH, ADH czy PTHrP. Zaburzenia hematologiczne obejmują niedokrwistości, erytrotropoizę, trombocytozę czy zespoły hyperkoagulacyjne.
Rozpoznanie zespołu paraneoplastycznego powinno skłaniać do poszukiwania pierwotnego nowotworu. Leczenie objawów paraneoplastycznych polega przede wszystkim na skutecznej terapii choroby podstawowej, często z uzupełnieniem o leczenie immunosupresyjne, zwłaszcza w przypadku zespołów neurologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Paraneoplastyczne zespoły nerwowe (PNS) stanowią rzadką, ale klinicznie istotną grupę schorzeń, które rozwijają się w przebiegu nowotworów, wynikając z autoimmunologicznego ataku układu odpornościowego na struktury OUN, obwodowy układ nerwowy lub mięśnie. Rokowanie w PNS jest zróżnicowane i zależy od typu oraz zaawansowania nowotworu podstawowego, a także od rodzaju zespołu paraneoplastycznego – np. rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe wiąże się z niekorzystnym przebiegiem, podczas gdy osteoartropatia przerostowa może sugerować lepszą prognozę. W badaniach długoterminowych, w okresie do 8 lat obserwacji, nie stwierdzono istotnej różnicy w śmiertelności u pacjentów z PNS w porównaniu do chorych bez tych zespołów, z wyjątkiem pacjentów z zespołem miastenicznym Lamberta-Eatona (LEMS) i drobnokomórkowym rakiem płuca (SCLC), u których mediana całkowitego przeżycia wynosiła 17 miesięcy w porównaniu do 7 miesięcy u pacjentów z samym SCLC (P=0,0001).
choroba nowotworowa, diagnoza, drobnokomórkowy rak płuca, immunoterapia, komórka układu odpornościowego, nerw obwodowy, niepełnosprawność, objaw paraneoplastyczny, osteoartropatia przerostowa, ostra niewydolność nerek, ostra niewydolność serca, paraneoplastyczny zespół nerwowy, progresja nowotworu, przeżywalność, rdzeń kręgowy, rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe, steroid, terapia immunomodulująca, układ immunologiczny, układ nerwowy, upośledzenie funkcjonalne, uszkodzenie układu nerwowego, wczesne wykrywanie, zespół miasteniczny Lamberta-Eatona - Leksykon chorób i schorzeń
Rumień guzowaty – Etiologia i przyczyny
Rumień guzowaty (erythema nodosum) jest najczęstszą postacią panniculitis, manifestującą się bolesnymi, czerwonymi lub fioletowymi guzkami podskórnymi, głównie na podudziach. Patomechanizm opiera się na reakcji nadwrażliwości typu IV, z udziałem kompleksów immunologicznych, neutrofili, TNF-alfa i ziarniniaków, choć dokładne mechanizmy pozostają nie w pełni poznane. Etiologia jest zróżnicowana: infekcje (szczególnie paciorkowcowe zapalenie gardła stanowiące 28-48% przypadków), sarkoidoza (10-25%), choroby zapalne jelit (3-15%), reakcje na leki (3-10%), nowotwory hematologiczne i inne oraz ciąża (4,6%). W 30-55% przypadków przyczyna pozostaje nieznana (postać idiopatyczna). Warto podkreślić geograficzne różnice etiologiczne oraz predyspozycje genetyczne związane z antygenami HLA-B27 i HLA-B8.
amebioza, amoksycylina, antygen zgodności tkankowej HLA-B27, białaczka, cefalosporyna, chłoniak, chłoniak Hodgkina, chłoniak nieziarniczy, choroba Behçeta, choroba Leśniowskiego-Crohna, choroba zapalna jelit, czynnik martwicy nowotworu alfa, doustny środek antykoncepcyjny, giardioza, gorączka reumatyczna, gruźlica, gruźlica pierwotna, guzki podskórne, histoplazmoza, infekcja chlamydiowa, infekcja pasożytnicza, infekcja wirusowa, inhibitor konwertazy angiotensyny, inhibitor pompy protonowej, kokcydioidomykoza, kompleks immunologiczny, makrolid, mononukleoza zakaźna, mycoplasma pneumoniae, nadwrażliwość typu IV, nowotwór hematologiczny, objaw paraneoplastyczny, opryszczka pospolita, paciorkowcowe zapalenie gardła, penicylina, postać idiopatyczna, rumień guzowaty, sarkoidoza, sulfonamid, wirusowe zapalenie wątroby, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, Yersinia enterocolitica, zakażenie grzybicze, zakażenie HIV, zapalenie tkanki tłuszczowej, zespół Sweeta, ziarniniak