gruczoły wydzielnicze
Gruczoły wydzielnicze to wyspecjalizowane struktury anatomiczne odpowiedzialne za produkcję i uwalnianie substancji biologicznie czynnych. W zależności od sposobu wydzielania wyróżniamy gruczoły egzokrynowe (zewnątrzwydzielnicze), które uwalniają swoje wydzieliny poprzez przewody wyprowadzające na powierzchnię ciała lub do jamy narządu, oraz gruczoły endokrynowe (wewnątrzwydzielnicze), które uwalniają swoje produkty (hormony) bezpośrednio do krwi.
Klasyfikacja morfologiczna gruczołów wydzielniczych obejmuje gruczoły proste (pojedyncze jednostki wydzielnicze) i złożone (liczne jednostki wydzielnicze połączone wspólnym przewodem). Pod względem budowy części wydzielniczej rozróżniamy gruczoły cewkowe, pęcherzykowe i cewkowo-pęcherzykowe. Ze względu na rodzaj wydzieliny wyróżnia się gruczoły surowicze (produkujące rzadką, wodnistą wydzielinę bogatą w enzymy), śluzowe (produkujące lepką, bogatą w mucyny wydzielinę) oraz mieszane.
Do najważniejszych gruczołów egzokrynowych zaliczamy gruczoły ślinowe, gruczoły łojowe, gruczoły potowe, gruczoły łzowe, wątrobę (produkującą żółć) oraz trzustkę (wydzielającą enzymy trawienne). Wśród gruczołów endokrynowych kluczową rolę odgrywają przysadka mózgowa, tarczyca, przytarczyce, nadnercza, trzustka (wyspy Langerhansa) oraz gonady. Zaburzenia funkcji gruczołów wydzielniczych prowadzą do rozwoju różnorodnych jednostek chorobowych, w tym chorób metabolicznych i endokrynologicznych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zespół sjögrena – Objawy
Zespół Sjögrena to przewlekła, autoimmunologiczna choroba charakteryzująca się limfocytarnym naciekiem gruczołów wydzielniczych, prowadzącym do ich dysfunkcji i zmniejszonej produkcji łez oraz śliny. Występuje głównie u kobiet (9:1) w wieku 40-60 lat, z średnim czasem diagnostycznym około 4,7 lat. Kluczowe objawy to suchość oczu (xerophthalnia) i jamy ustnej (xerostomia), które znacząco obniżają jakość życia pacjentów. Objawy oczne obejmują pieczenie, swędzenie, fotofobię, niewyraźne widzenie i zapalenie powiek, natomiast objawy jamy ustnej to uczucie suchości, trudności w połykaniu, zaburzenia smaku, próchnica i owrzodzenia. Zmęczenie dotyka 70-80% pacjentów, a bóle stawów i mięśni są powszechne, często z symetrycznym zajęciem drobnych stawów i zapaleniem stawów u około 10% chorych.
autoimmunologiczne zapalenie trzustki, autoimmunologiczne zapalenie wątroby, blepharitis, chłoniak MALT, chłoniak nieziarniczy, choroba autoimmunologiczna, dysfagia, dyspareunia, dyspepsja, gruczoły wydzielnicze, kłębuszkowe zapalenie nerek, leukopenia, limfadenopatia, naciek limfocytarny, nadciśnienie płucne, neuropatia autonomiczna, neuropatia obwodowa, niedoczynność tarczycy, objawy pozagruczołowe, pierwotna marskość żółciowa, plamica, próchnica zębów, przewlekłe zapalenie żołądka, refluks żołądkowo-przełykowy, reumatoidalne zapalenie stawów, śródmiąższowe zapalenie pęcherza, śródmiąższowe zapalenie płuc, toczeń rumieniowaty układowy, vasculitis, xerostomia, zapalenie dziąseł, zapalenie nerwu wzrokowego, zespół Sjögrena, zjawisko Raynauda