zespół suchości
Zespół suchości (ang. sicca syndrome) to stan kliniczny charakteryzujący się nieprawidłowym wydzielaniem gruczołów śluzowych, co prowadzi do wysuszenia błon śluzowych różnych narządów. Najczęściej dotyczy oczu (xerophthalmia) i jamy ustnej (xerostomia), ale może również obejmować suchość skóry, nosa, gardła, krtani, tchawicy, oskrzeli oraz narządów płciowych.
Zespół suchości może występować jako samoistne schorzenie lub być objawem chorób układowych, szczególnie chorób autoimmunologicznych. Najbardziej znanym przykładem jest zespół Sjögrena, w którym proces autoimmunologiczny prowadzi do uszkodzenia gruczołów wydzielania zewnętrznego, głównie ślinianek i gruczołów łzowych. Inne przyczyny obejmują stosowanie niektórych leków (np. przeciwhistaminowych, przeciwdepresyjnych, przeciwnadciśnieniowych), radioterapię, odwodnienie, niedobory witaminowe czy starzenie się organizmu.
Diagnostyka zespołu suchości obejmuje badania okulistyczne (test Schirmera, barwienie fluoresceiną), badanie przepływu śliny, biopsję gruczołów ślinowych mniejszych, badania laboratoryjne w kierunku chorób autoimmunologicznych (przeciwciała ANA, anty-Ro/SSA, anty-La/SSB). Leczenie koncentruje się na łagodzeniu objawów poprzez stosowanie sztucznych łez, substytuty śliny, stymulatory wydzielania śliny (pilocarpina, cewimetylina), a w przypadku podłoża autoimmunologicznego – leki immunosupresyjne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Jodek sodu, Na 131 I Polatom do terapii 37 MBq- 5500 MBq
Terapia jodem-131 (131I) niesie ze sobą ryzyko licznych działań niepożądanych, które należy rozważyć w kontekście korzyści terapeutycznych. Ekspozycja na promieniowanie jonizujące może zwiększać ryzyko nowotworów i mutacji, dlatego wskazania do leczenia muszą być starannie ocenione. Wczesne powikłania obejmują popromienne zapalenie i zwłóknienie płuc u pacjentów z przerzutami do płuc oraz obrzęk mózgu u chorych z przerzutami do OUN. Późne skutki to m.in. niedoczynność tarczycy (po 6-12 tygodniach do kilku lat), zaburzenia funkcji gruczołów ślinowych i łzowych (do 2 lat po terapii), supresja szpiku kostnego, zwłaszcza po dawkach >5000 MBq lub powtarzanych w odstępach <6 miesięcy, oraz upośledzenie płodności u obu płci. U mężczyzn dawki >1850 MBq mogą powodować przemijające zaburzenia spermatogenezy, a dawki >3700 MBq – oligospermię, azoospermię i wzrost FSH.
choroba Gravesa-Basedowa, erytrocytopenia, jod promieniotwórczy, jod-131, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, obrzęk mózgu, oftalmopatia tarczycowa, oligospermia i azoospermia, popromienne zapalenie płuc, popromienne zapalenie tarczycy, promieniowanie jonizujące, przerzut do OUN, przerzut raka tarczycy, rak ślinianek, substytucja hormonalna, suchość jamy ustnej, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, upośledzenie płodności, upośledzenie spermatogenezy, zapalenie gruczołów ślinowych, zapalenie ślinianek, zespół suchości, zwężenie kanalików łzowych, zwężenie tchawicy, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Objawy
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba wątroby, charakteryzująca się postępującym zapaleniem i destrukcją małych wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych, prowadzącym do cholestazy, włóknienia i ostatecznie marskości wątroby. Przebieg choroby jest zwykle powolny, z różnym tempem progresji zależnym od czynników takich jak wiek pacjenta, stopień zaawansowania histologicznego, obecność obrzęków oraz parametry biochemiczne (bilirubina, albumina, czas protrombinowy, INR). PBC dzieli się na cztery stadia, od zapalenia wrotnego (stadium 1) do marskości wątroby (stadium 4), a objawy kliniczne, takie jak zmęczenie (65% pacjentów), świąd skóry (55%), suchość oczu i jamy ustnej (47-73%), pojawiają się zwykle w stadium 3. W zaawansowanych stadiach obserwuje się żółtaczkę, wodobrzusze, obrzęki, nadciśnienie wrotne oraz powikłania marskości, w tym ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego.
albuminy, bilirubina, ból prawego podżebrza, cholestaza, choroba autoimmunologiczna wątroby, choroba pierwotna dróg żółciowych, drogi żółciowe wewnątrzwątrobowe, encefalopatia wątrobowa, krwawienie z żylaków przełyku, kwas obeticholowy, kwas ursodeoksycholowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, niedoczynność tarczycy, niewydolność wątroby, obrzęk, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, pruritus, przeszczep wątroby, rak wątrobowokomórkowy, uszkodzenie komórek wątrobowych, włóknienie wątroby, wodobrzusze, zaburzenia trawienia tłuszczów, zaburzenia wchłaniania, zespół suchości, żylaki przełyku - Leksykon leków
Działania niepożądane – Jodek sodu Na 131I, roztwór do wstrzykiwań 37-740 Mbq/ml
Stosowanie radiofarmaceutyku zawierającego jodek sodu NaI, szczególnie jodu-131, wiąże się z ryzykiem działań niepożądanych zależnych od dawki. W dawkach diagnostycznych ryzyko jest relatywnie niskie, a najczęściej obserwowane działania niepożądane to reakcje nadwrażliwości, nudności, wymioty oraz wrodzone zaburzenia czynności tarczycy, choć ich częstość pozostaje nieznana. W terapii, zwłaszcza przy dawkach przekraczających 1850 MBq (np. w leczeniu nadczynności tarczycy lub raka tarczycy), ryzyko powikłań wzrasta i obejmuje m.in. popromienne zapalenie i zwłóknienie płuc, obrzęk mózgu, niedoczynność tarczycy pojawiającą się od kilku tygodni do lat po leczeniu, zaburzenia czynności gruczołów ślinowych i łzowych, supresję szpiku kostnego (często po dawkach >5000 MBq), a także upośledzenie płodności u obu płci. Występuje także zwiększone ryzyko nowotworów i mutacji genetycznych, co wymaga starannej oceny stosunku korzyści do ryzyka.
białaczka, choroba Gravesa-Basedowa, erytrocytopenia, jodek sodu Na 131I, nadczynność przytarczyc, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, niedoczynność przytarczyc, niedoczynność tarczycy, obrzęk mózgu, oftalmopatia tarczycowa, oligospermia, ośrodkowy układ nerwowy, popromienne zapalenie płuc, popromienne zapalenie tarczycy, promieniowanie jonizujące, przerzuty raka tarczycy, rak ślinianek, rak tarczycy, rak żołądka, stężenie FSH, substytucja hormonalna, suchość jamy ustnej, supresja szpiku kostnego, trombocytopenia, upośledzenie płodności, upośledzenie spermatogenezy, zaburzenia czynności tarczycy, zapalenie ślinianek, zespół suchości, zwężenie kanalików łzowych, zwężenie tchawicy, zwłóknienie płuc - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba pierwotna dróg żółciowych (dawniej nazywana pierwotną marskością dróg żółciowych) – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Choroba pierwotna dróg żółciowych (PBC) to przewlekła, autoimmunologiczna choroba wątroby charakteryzująca się destrukcją małych przewodów żółciowych i cholestazą, prowadzącą do włóknienia, marskości i niewydolności wątroby. Dotyka głównie kobiety w wieku 35-60 lat. Leczenie pierwszego rzutu stanowi kwas ursodeoksycholowy (UDCA) w dawce 13-15 mg/kg/dobę, który spowalnia progresję choroby i poprawia rokowanie – 80-90% pacjentów leczonych UDCA przez 10 lat unika przeszczepu wątroby. W przypadku niepełnej odpowiedzi (20-30%) stosuje się leki drugiego rzutu, takie jak kwas obetycholowy (OCA) lub fibraty. Kluczowe jest holistyczne podejście do pacjenta, uwzględniające zarówno parametry biochemiczne, jak i objawy subiektywne, takie jak świąd (40-80% pacjentów) i zmęczenie (do 80%), które znacząco obniżają jakość życia.
bilirubina, biopsja wątroby, bisfosfonian, cholestaza, cholestyramina, choroba autoimmunologiczna wątroby, choroba pierwotna dróg żółciowych, encefalopatia wątrobowa, enzym wątrobowy, fototerapia ultrafioletowa, hepatolog, kwas obetycholowy, kwas ursodeoksycholowy, leczenie immunosupresyjne, lek przeciwhistaminowy, marskość wątroby, nadciśnienie wrotne, naltrekson, niewydolność wątroby, osteoporoza, pierwotna marskość dróg żółciowych, pruritus, rak wątrobowokomórkowy, rifampicyna, wodobrzusze, zespół suchości, żylaki przełyku