śmiertelna triada
Śmiertelna triada (ang. lethal triad lub deadly triad) to termin używany w medycynie ratunkowej i traumatologii do opisania trzech współwystępujących zaburzeń fizjologicznych, które znacząco zwiększają ryzyko zgonu u pacjentów z ciężkimi obrażeniami: hipotermii, kwasicy metabolicznej i koagulopatii. Każdy z tych stanów nasila pozostałe dwa, tworząc niebezpieczne błędne koło, które prowadzi do pogorszenia stanu pacjenta.
Hipotermia (temperatura ciała poniżej 35°C) powoduje upośledzenie funkcji płytek krwi, zmniejsza aktywność enzymów krzepnięcia i hamuje działanie układu odpornościowego. Kwasica metaboliczna (pH krwi <7,35) zaburza funkcjonowanie enzymów, w tym czynników krzepnięcia, oraz upośledza kurczliwość mięśnia sercowego. Koagulopatia, czyli zaburzenie krzepnięcia krwi, prowadzi do niekontrolowanych krwawień, co dodatkowo pogłębia hipotermię i kwasicę.
Leczenie pacjentów ze śmiertelną triadą wymaga natychmiastowej interwencji obejmującej kontrolę krwawienia, agresywne przetaczanie płynów i preparatów krwiopochodnych, ogrzewanie pacjenta oraz wyrównywanie zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej. Stosuje się także protokoły masywnych przetoczeń, podawanie koncentratów czynników krzepnięcia i kwasu traneksamowego. Coraz częściej wykorzystuje się również strategię damage control surgery, polegającą na przeprowadzeniu tylko niezbędnych zabiegów operacyjnych, by szybko przenieść pacjenta na oddział intensywnej terapii.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Hipotermia – Patofizjologia i mechanizm
Hipotermia definiowana jest jako obniżenie temperatury głębokiej ciała poniżej 35°C, z klasyfikacją obejmującą łagodną (32-35°C), umiarkowaną (28-32°C) oraz ciężką (<28°C) postać. Patofizjologia obejmuje zaburzenia termoregulacji z centralnym ośrodkiem w podwzgórzu, prowadzące do mechanizmów kompensacyjnych takich jak drżenie mięśniowe, termogeneza niedrżeniowa (szczególnie u noworodków), obwodowa wazokonstrykcja oraz zmiany behawioralne. Hipotermia wpływa na układ sercowo-naczyniowy (bradykardia, wydłużenie odstępów P-R i Q-T, pojawienie się fali J Osborna, ryzyko arytmii i migotania komór), ośrodkowy układ nerwowy (obniżenie świadomości, ataksja), układ oddechowy (spowolnienie oddechu, osłabienie odruchu kaszlowego), nerki (diureza zimna, ryzyko niewydolności) oraz hemostazę (dysfunkcja płytek, wydłużenie PT i aPTT). Metabolizm ulega znacznemu spowolnieniu (spadek zużycia tlenu o około 6% na każdy stopień poniżej 35°C), pojawia się hiperglikemia, hipokaliemia oraz insulinooporność. Hipotermia jest także czynnikiem ryzyka w sepsie i urazach, gdzie współistnieje z koagulopatią i kwasicą, zwiększając śmiertelność. W znieczuleniu ogólnym dochodzi do zaburzenia termoregulacji i spadku temperatury o 1-2°C, co sprzyja powikłaniom śródoperacyjnym.
afterdrop, bradykardia zatokowa, ciężka hipotermia, diureza zimna, drżenie mięśniowe, encefalopatia niedotlenieniowo-niedokrwienna, hipotermia pierwotna, hipotermia śródoperacyjna, hipotermia terapeutyczna, hipotermia wtórna, łagodna hipotermia, migotanie komór, odruch nurkowy, ośrodek termoregulacji, paradoksalne rozbieranie się, przewodzenie ciepła, śmiertelna triada, temperatura głęboka ciała, termoregulacja, umiarkowana hipotermia, utrata ciepła, wazokonstrykcja obwodowa, zaburzenia poznawcze, zatrzymanie krążenia