szczepionka chimeryczna
Szczepionka chimeryczna to innowacyjny rodzaj szczepionki, w której materiał genetyczny lub białka pochodzące z różnych patogenów (wirusów, bakterii) są łączone w jednej konstrukcji. Nazwa „chimeryczna” nawiązuje do mitologicznej chimery – istoty złożonej z części różnych zwierząt, co obrazuje hybrydowy charakter tej szczepionki.
W szczepionce chimerycznej najczęściej wykorzystuje się nieszkodliwy dla człowieka nośnik (wektor), do którego wprowadza się geny kodujące antygeny chorobotwórczych patogenów. Dzięki takiej konstrukcji organizm rozpoznaje obce antygeny i wytwarza przeciwko nim odpowiedź immunologiczną, jednocześnie nie narażając się na pełnoobjawową chorobę. Ta technologia pozwala na tworzenie szczepionek przeciwko wielu patogenom jednocześnie.
Szczepionki chimeryczne znalazły zastosowanie w profilaktyce wielu chorób zakaźnych, w tym dengi, żółtej gorączki czy japońskiego zapalenia mózgu. Przykładem jest szczepionka Dengvaxia przeciwko wirusowi dengi, która wykorzystuje osłabiony wirus żółtej gorączki jako szkielet, do którego wprowadzono geny kodujące białka wirusa dengi. Technologia chimeryczna jest również badana w kontekście szczepionek przeciwnowotworowych i szczepionek przeciwko HIV.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Japońskie zapalenie mózgu – Zapobieganie i profilaktyka
Japońskie zapalenie mózgu (JZMO) jest wirusową chorobą przenoszoną przez komary, endemicznie występującą w Azji i regionie Zachodniego Pacyfiku. Profilaktyka opiera się przede wszystkim na szczepieniach, które WHO rekomenduje jako element narodowych programów immunizacji w obszarach endemicznych. Dostępne są trzy typy szczepionek: inaktywowane na komórkach Vero (np. IXIARO, dopuszczona do stosowania od 2. miesiąca życia), żywe atenuowane oraz żywe rekombinowane (chimeryczne). Standardowy schemat szczepienia szczepionką IXIARO obejmuje 2 dawki podawane w odstępie 28 dni, z opcją przyspieszonego schematu 0-7 dni dla dorosłych 18-65 lat. Dawka przypominająca jest zalecana po roku od pierwotnego cyklu u osób utrzymujących ekspozycję na wirusa. Szczepienia są wskazane dla mieszkańców obszarów endemicznych, podróżnych planujących pobyt powyżej miesiąca, osób często podróżujących do tych regionów, mieszkańców terenów wiejskich oraz pracowników laboratoriów. Dla krótkoterminowych podróżnych poniżej miesiąca szczepienie rozważa się tylko przy zwiększonym ryzyku ekspozycji.
choroba przenoszona przez wektory, choroba wirusowa przenoszona przez komary, dawka przypominająca, DEET, insektycyd, japońskie zapalenie mózgu, kontrola wektorów, larwicyd, medycyna podróży, niepożądany odczyn poszczepienny, obszar endemiczny, odpowiedź immunologiczna, olejek z eukaliptusa cytrynowego, permetryna, pikarydyna, program szczepień, schemat szczepienia, środki ochrony osobistej, szczepionka chimeryczna, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciwko japońskiemu zapaleniu mózgu, szczepionka żywa atenuowana, transmisja wirusa, wirus japońskiego zapalenia mózgu - Leksykon chorób i schorzeń
Wirus syncytialny oddechowy (rsv) – Zapobieganie i profilaktyka
Wirus syncytialny oddechowy (RSV) jest istotnym patogenem układu oddechowego, szczególnie niebezpiecznym dla niemowląt oraz osób starszych. Obecnie dostępne są trzy szczepionki dla dorosłych: AREXVY (GSK), ABRYSVO (Pfizer) oraz mRESVIA (Moderna), które wykazują wysoką skuteczność (AREXVY: 83-94%, ABRYSVO: 62-86%) w zapobieganiu ciężkim postaciom zakażeń RSV. Szczepienia zaleca się osobom ≥75 lat, a także osobom 60-74 lata z chorobami współistniejącymi oraz mieszkańcom placówek opieki długoterminowej. Szczepionka ABRYSVO jest jedyną dopuszczoną do stosowania u kobiet w ciąży (32.-36. tydzień), zapewniającą ochronę niemowląt przez około 6 miesięcy po urodzeniu, z efektywnością zmniejszającą hospitalizacje o 57% w pierwszym półroczu życia. Profilaktyka niemowląt obejmuje także podanie przeciwciał monoklonalnych: nirsewimab (Beyfortus) lub paliwizumab (Synagis), z nirsewimabem wykazującym skuteczność 79-90% w zapobieganiu ciężkim postaciom RSV i podawanym jako pojedyncza dawka na sezon (ok. 5 miesięcy). Szczepionki i przeciwciała można podawać jednocześnie z innymi szczepieniami, a optymalny czas immunizacji to okres przedsezonowy RSV (późne lato/jesień dla dorosłych, wrzesień-styczeń dla kobiet w ciąży, październik-marzec dla niemowląt).
astma, choroba dolnych dróg oddechowych, choroba nerek, choroba wątroby, cukrzyca, hospitalizacja związana z RSV, immunizacja, niewydolność serca, nirsewimab, ostra choroba układu oddechowego, paliwizumab, przeciwciało monoklonalne, przewlekła choroba płuc, szczepionka chimeryczna, szczepionka podjednostkowa, szczepionka przeciwko błonicy, szczepionka przeciwko grypie, szczepionka przeciwko krztuścowi, szczepionka przeciwko odrze, szczepionka przeciwko ospie wietrznej, szczepionka przeciwko różyczce, szczepionka przeciwko RSV, szczepionka przeciwko śwince, szczepionka przeciwko tężcowi, szczepionka wektorowa, szczepionka żywa atenuowana, wcześniactwo, wirus syncytialny oddechowy, zakażenie układu oddechowego