gruczoł wydzielniczy
Gruczoł wydzielniczy to wyspecjalizowana struktura tkankowa, której główną funkcją jest produkcja i uwalnianie określonych substancji, takich jak hormony, enzymy czy inne czynniki biologicznie czynne. W organizmie człowieka występują dwa główne typy gruczołów: egzokrynne (wydzielające na zewnątrz) oraz endokrynne (wydzielające do krwi).
Gruczoły egzokrynne uwalniają swoje wydzieliny przez przewody wyprowadzające na powierzchnię ciała lub do jam narządów. Przykładami są gruczoły potowe, łojowe, ślinianki, trzustka (część zewnątrzwydzielnicza) oraz gruczoły żołądkowe. Ich sekrecja odgrywa kluczową rolę w procesach trawienia, nawilżania błon śluzowych czy termoregulacji.
Gruczoły endokrynne, pozbawione przewodów wyprowadzających, uwalniają hormony bezpośrednio do krwiobiegu. Należą do nich m.in. przysadka mózgowa, tarczyca, przytarczyce, nadnercza, część wewnątrzwydzielnicza trzustki oraz gonady. Ich aktywność jest kluczowa dla utrzymania homeostazy, regulacji metabolizmu, wzrostu, rozwoju i reprodukcji.
Pod względem budowy histologicznej gruczoły wydzielnicze klasyfikuje się jako pęcherzykowe, cewkowe, cewkowo-pęcherzykowe lub rozgałęzione, co odzwierciedla ich strukturalną adaptację do pełnionych funkcji wydzielniczych. Zaburzenia funkcjonowania gruczołów wydzielniczych mogą prowadzić do szeregu schorzeń, od endokrynopatii po zespoły złego wchłaniania czy zaburzenia immunologiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Calcium-Sandoz Forte 500 mg Ca2+
Calcium-Sandoz Forte to preparat zawierający dwie formy jonów wapnia: 1132 mg wapnia laktoglukonianu oraz 875 mg wapnia węglanu, co łącznie dostarcza 500 mg (12,5 mmol) jonów wapnia na tabletkę musującą. Wapń pełni kluczowe funkcje w organizmie, m.in. strukturalną w kościach i zębach (99% całkowitego wapnia w postaci hydroksyapatytu), uczestniczy w przewodnictwie nerwowym, kurczliwości mięśni, procesach krzepnięcia krwi, funkcjonowaniu jako drugi przekaźnik sygnałów oraz regulacji wydzielania hormonów. Homeostaza wapniowa jest regulowana przez parathormon, kalcytoninę i aktywną formę witaminy D, utrzymując stężenie wapnia w osoczu na poziomie 2,2-2,6 mmol/l (8,8-10,4 mg/dl), z czego około 50% stanowi wapń zjonizowany, biologicznie aktywny.
biodostępność wapnia, błona komórkowa, czynnik krzepnięcia, depolaryzacja błony komórkowej, dihydroksycholekalcyferol, drugi przekaźnik, działanie przeciwalergiczne, gruczoł wydzielniczy, hemostaza, hipokalcemia, homeostaza elektrolitowa, homeostaza wapniowa, hydroksyapatyt, jon wapnia, kalcytonina, kaskada krzepnięcia, komórka tuczna, krzepnięcie krwi, kurczliwość mięśni, laktoglukonian wapnia, mięsień sercowy, neuroprzekaźnik, niedoczynność przytarczyc, osteoporoza, parathormon, pobudliwość nerwowo-mięśniowa, preparat wapniowy, przekaźnik wewnątrzkomórkowy, przewodnictwo nerwowe, tężyczka hipokalcemiczna, wapń zjonizowany, węglan wapnia, witamina D, włókno mięśniowe, związek mineralny - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Guajazyl 125 mg/5 ml
Preparat Guajazyl w formie syropu zawiera gwajafenezynę w stężeniu 125 mg/5 ml, substancję czynną z grupy leków wykrztuśnych (kod ATC: R05CA03). Gwajafenezyna działa poprzez zwiększenie objętości oraz zmniejszenie lepkości wydzieliny oskrzelowej, co ułatwia jej odkrztuszanie i łagodzi kaszel produktywny. Mechanizm działania nie jest do końca poznany, jednak przypuszcza się, że obejmuje bezpośrednią stymulację gruczołów wydzielniczych dróg oddechowych oraz odruchowe podrażnienie błony śluzowej żołądka, prowadzące do zwiększonego wydzielania śluzu w oskrzelach.
błona śluzowa żołądka, czynnik drażniący, drogi oddechowe, drzewo oskrzelowe, działanie wykrztuśne, efekt wykrztuśny, gruczoł wydzielniczy, gwajafenezyna, kaszel produktywny, lek wykrztuśny, oczyszczanie dróg oddechowych, odkrztuszanie wydzieliny, podanie doustne, syrop, wydzielina oskrzelowa, wydzielina śluzowa - Leksykon leków
Działania niepożądane – Bellapan 0,25 mg/tabl.
Bellapan, zawierający alkaloidy tropanowe w dawce odpowiadającej 0,25 mg siarczanu atropiny, wykazuje działania niepożądane głównie wynikające z cholinolitycznego mechanizmu działania, polegającego na blokadzie receptorów muskarynowych. Działania te obejmują suchość błon śluzowych i skóry, zaczerwienienie skóry, zaparcia, zaburzenia akomodacji, porażenie zwieraczy źrenicy (mydriaza), zwiększenie ciśnienia śródgałkowego oraz objawy ze strony układu nerwowego i psychiki, takie jak pobudzenie, depresja czy omamy wzrokowe. Częstość występowania tych działań jest określona jako „niekiedy”, co wskazuje na sporadyczne pojawianie się, jednak ryzyko wzrasta u pacjentów z jaskrą, osób starszych oraz z zaburzeniami funkcji nerek, wątroby i psychicznymi.
alkaloid tropanowy, ciśnienie śródgałkowe, depresja, gruczoł wydzielniczy, jaskra, mydriaza, omam wzrokowy, perystaltyka jelit, receptor muskarynowy, siarczan atropiny, stosunek korzyści do ryzyka, suchość błon śluzowych, właściwość cholinolityczna, zaburzenie akomodacji, zaburzenie funkcji nerek, zaburzenie funkcji wątroby, zaburzenie psychiczne, zaczerwienienie skóry, zwieracz źrenicy