Właściwość powierzchniowo czynna to zdolność substancji do obniżania napięcia powierzchniowego cieczy, głównie na granicy faz ciecz-gaz lub ciecz-ciecz. Substancje o takich właściwościach, zwane surfaktantami, posiadają budowę amfifilową, co oznacza, że zawierają zarówno część hydrofilową (polarną) jak i hydrofobową (niepolarną).
W medycynie substancje powierzchniowo czynne mają kluczowe znaczenie w wielu aspektach. Jednym z najważniejszych przykładów jest surfaktant płucny – mieszanina fosfolipidów (głównie dipalmitoilofosfatydylocholiny) i białek, która zmniejsza napięcie powierzchniowe w pęcherzykach płucnych, zapobiegając ich zapadaniu się podczas wydechu i ułatwiając wymianę gazową.
Niedobór surfaktantu płucnego jest główną przyczyną zespołu zaburzeń oddychania u wcześniaków (RDS), który może być leczony poprzez egzogenną suplementację preparatami surfaktantu. W gastroenterologii surfaktanty są składnikami żółci i mają kluczowe znaczenie w procesach trawienia lipidów. W farmacji właściwości powierzchniowo czynne wykorzystuje się przy formulacji leków, szczególnie do poprawy rozpuszczalności trudno rozpuszczalnych substancji leczniczych.
Kwas fusydynowy, steroidopodobny antybiotyk z grupy fusydanów, wykazuje wąskie spektrum działania, ale wysoką skuteczność wobec bakterii Gram-dodatnich, zwłaszcza Staphylococcus aureus, w tym szczepów MRSA, z wartościami MIC w zakresie 0,03-0,12 μg/ml. Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy białek bakteryjnych poprzez blokadę czynnika elongacyjnego G (EF-G), co prowadzi do zahamowania translacji i śmierci komórek bakteryjnych. W niskich stężeniach działa bakteriostatycznie, a w wysokich bakteriobójczo. Kwas fusydynowy jest skuteczny także przeciwko innym patogenom skórnym, takim jak Propionibacterium acnes, Corynebacterium spp., Streptococcus spp. oraz niektórym beztlenowcom, natomiast bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa i Enterobacteriaceae, wykazują naturalną oporność (MIC >350 μg/ml). EUCAST ustalił epidemiologiczne wartości graniczne (ECOFF) dla kwasu fusydynowego: S ≤ 1 μg/ml i R > 1 μg/ml, z dedykowanymi wartościami dla Staphylococcus spp. na poziomie ≤ 0,5 mg/L, jednak brak jest jednoznacznych wartości granicznych dla miejscowego stosowania.
Chlorek cetylopirydyniowy, substancja czynna leku Halset w dawce 1,5 mg w formie tabletek do ssania, wykazuje łagodne miejscowe działanie odkażające w obrębie jamy ustnej i gardła. Należy do grupy czwartorzędowych związków amoniowych o właściwościach powierzchniowo czynnych, klasyfikowanych jako środki odkażające (kod ATC: R02AA06). Mechanizmy działania obejmują hamowanie metabolizmu bakteryjnego poprzez blokadę enzymów, zaburzenie cytoadhezji bakterii oraz uszkodzenie błony cytoplazmatycznej drobnoustrojów, co prowadzi do ich eliminacji. Substancja wykazuje szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego, obejmujące bakterie Gram-dodatnie i Gram-ujemne oraz grzyby drożdżopodobne Candida albicans, jednak nie działa na mykobakterie.
Białko powierzchniowe SP-B, stanowiące około 1% całkowitej zawartości preparatu Curosurf, jest kluczowym składnikiem naturalnego surfaktantu pozyskiwanego z płuc świńskich. Preparat zawiera około 0,9 mg niskocząsteczkowych hydrofobowych protein na każde 80 mg poractantu alfa, w tym białka SP-B i SP-C. Po podaniu dotchawiczym, składniki Curosurf, w tym SP-B, pozostają głównie w obrębie płuc, gdzie pełnią funkcję utrzymania prawidłowego napięcia powierzchniowego w pęcherzykach płucnych. Farmakokinetyka fosfolipidów surfaktantu, mierzona na noworodkach króliczych, wykazała okres półtrwania około 67 godzin, co sugeruje długotrwałe działanie białka SP-B w drogach oddechowych. Minimalna dystrybucja do krążenia ogólnoustrojowego potwierdza lokalne działanie preparatu.
Strona wykorzystuje pliki cookies, aby zapewnić użytkownikom jak najwyższy komfort korzystania z serwisu, personalizować treści i reklamy, udostępniać funkcje społecznościowe oraz analizować ruch w Internecie. Dane te mogą obejmować Twój adres IP, identyfikatory plików cookie oraz dane przeglądarki.
Przetwarzanie Twoich danych osobowych odbywa się zgodnie z Polityką prywatności. Klikając przycisk „Akceptuję”, wyrażasz zgodę na korzystanie z plików cookies oraz przetwarzanie Twoich danych osobowych w celach marketingowych, takich jak dopasowanie reklam do Twoich preferencji i analiza efektywności reklam.
Masz prawo do wycofania zgody, dostępu, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania danych. Szczegóły na temat przetwarzania danych osobowych znajdują się w Polityce prywatności.
