zwłóknienie popromienne
Zwłóknienie popromienne to proces patologiczny polegający na nadmiernym odkładaniu się tkanki łącznej włóknistej w narządach i tkankach, które zostały poddane działaniu promieniowania jonizującego. Jest to późne powikłanie radioterapii, które może wystąpić od kilku miesięcy do nawet kilku lat po zakończeniu leczenia.
Mechanizm powstawania zwłóknienia popromiennego opiera się na przewlekłym stanie zapalnym wywołanym przez promieniowanie, które prowadzi do aktywacji fibroblastów, zwiększonej produkcji kolagenu i innych białek macierzy pozakomórkowej. Proces ten jest potęgowany przez uwalnianie cytokin prozapalnych, czynników wzrostu i reaktywnych form tlenu.
Zwłóknienie popromienne może dotyczyć wielu narządów, w tym płuc, skóry, serca, jelit czy pęcherza moczowego, w zależności od obszaru napromieniania. Objawy kliniczne zależą od lokalizacji i nasilenia zwłóknienia – mogą obejmować duszność (płuca), zaburzenia motoryki (przewód pokarmowy), zwężenia naczyń czy ograniczenie ruchomości stawów.
Leczenie zwłóknienia popromiennego jest trudne i często ograniczone do terapii objawowej. W badaniach klinicznych ocenia się skuteczność leków przeciwzwłóknieniowych (np. pentoksyfilina, tokoferol), przeciwzapalnych oraz terapii tlenowej. Coraz większe znaczenie zyskują również metody regeneracyjne z wykorzystaniem komórek macierzystych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Atelektaza – Etiologia i przyczyny
Atelektaza to patologiczne zapadnięcie się części lub całego płuca, prowadzące do zaburzeń wymiany gazowej, wynikające z trzech głównych mechanizmów: zwiększonego ciśnienia opłucnowego, obniżonego ciśnienia pęcherzykowego oraz dysfunkcji surfaktantu. Wyróżnia się atelektazę obturacyjną, spowodowaną niedrożnością dróg oddechowych przez czopy śluzowe, ciała obce, krew, ropę, nowotwory oskrzeli czy ucisk zewnętrzny (np. powiększone węzły chłonne, tętniak aorty), oraz atelektazę nieobturacyjną, obejmującą podtypy takie jak kompresyjna (np. wysięk opłucnowy, odma opłucnowa, guzy śródmiąższowe), adhezyjna (zaburzenia surfaktantu w ARDS, chorobie błon szklistych, mocznicy) i bliznowaciejąca (idiopatyczne włóknienie płuc, gruźlica, zakażenia grzybicze). Specyficzne formy to m.in. atelektaza zastępcza, relaksacyjna, okrągła oraz zespół środkowego płata (Brocka).
astma, atelektaza, atelektaza kompresyjna, atelektaza obturacyjna, atelektaza pooperacyjna, azbestoza, bakteryjne zapalenie płuc, bezdech senny, choroba błon szklistych, COVID-19, dyskineza rzęsek, gruźlica płuc, hipoksemia, idiopatyczne włóknienie płuc, intubacja dotchawicza, kardiomegalia, martwicze zapalenie płuc, mukowiscydoza, odma opłucnowa, pęcherzyk płucny, rak oskrzelikowo-pęcherzykowy, rak płaskonabłonkowy, rozedma płuc, surfaktant płucny, tętniak aorty, tracheobronchomalacja, wentylacja mechaniczna, węzeł chłonny, wodobrzusze, wymiana gazowa, wysięk opłucnowy, zakażenie grzybicze, zapadnięcie płuca, zatorowość płucna, zespół ostrej niewydolności oddechowej, zwłóknienie popromienne