Właściwości farmakokinetyczne leku COSOPT PF (20 mg/ml + 5 mg/ml)

COSOPT PF zawiera dwie substancje czynne: chlorowodorek dorzolamidu w stężeniu 20 mg/ml oraz maleinian tymololu w stężeniu 5 mg/ml. Lek występuje w postaci kropli do oczu, roztworu w pojemniku jednodawkowym. Każda kropla (około 0,03-0,05 ml) zawiera średnio 0,8 mg dorzolamidu i 0,2 mg tymololu. Roztwór jest przejrzysty, bezbarwny lub prawie bezbarwny, lekko lepki, o wartości pH 5,5-5,8 i osmolalności wynoszącej 242-323 mOsmol/kg.¹

Właściwości farmakokinetyczne chlorowodorku dorzolamidu

Korzyści zastosowania miejscowego

Miejscowe podanie chlorowodorku dorzolamidu stanowi istotną przewagę nad inhibitorami anhydrazy węglanowej podawanymi doustnie. Dzięki bezpośredniemu działaniu w obrębie oka, możliwe jest zastosowanie znacznie mniejszych dawek leku, co w konsekwencji prowadzi do znacznie mniejszej ekspozycji układowej. Badania kliniczne potwierdziły, że obniżeniu ciśnienia śródgałkowego nie towarzyszą zaburzenia gospodarki kwasowo-zasadowej ani zaburzenia elektrolitowe, które są charakterystyczne dla doustnych inhibitorów anhydrazy węglanowej.²

Dystrybucja i wiązanie z białkami

Po miejscowym zastosowaniu, dorzolamid przenika do krążenia ogólnego. Ze względu na selektywne wiązanie z anhydrazą węglanową II, przy długotrwałym stosowaniu dorzolamid gromadzi się w erytrocytach. Równocześnie stężenia wolnego leku w osoczu krwi pozostają skrajnie małe. Dorzolamid wiąże się w umiarkowanym stopniu z białkami osocza (około 33%).³

Metabolizm

Jedynym metabolitem dorzolamidu jest N-deetylo-dorzolamid, który wykazuje słabsze działanie hamujące anhydrazę węglanową II niż związek macierzysty. Metabolit ten ma również zdolność hamowania izoenzymu o mniejszej aktywności (anhydrazy węglanowej I). N-deetylo-dorzolamid, podobnie jak związek macierzysty, gromadzi się w erytrocytach, gdzie wiąże się głównie z anhydrazą węglanową I.⁴

Eliminacja

Dorzolamid jest wydalany głównie w moczu w postaci niezmienionej. Również jego metabolit jest wydalany tą drogą. Po zakończeniu stosowania leku obserwuje się nieliniowe zmniejszanie stężenia dorzolamidu w erytrocytach, które przebiega dwufazowo. Początkowo następuje szybka faza eliminacji, po której występuje faza wolniejszej eliminacji, charakteryzująca się okresem półtrwania wynoszącym około cztery miesiące.⁵

Stan stacjonarny i ekspozycja układowa

W badaniach symulujących maksymalną ekspozycję układową, możliwą po długotrwałym miejscowym stosowaniu dorzolamidu, podawano lek doustnie. Stan stacjonarny osiągnięto w ciągu 13 tygodni. W stanie stacjonarnym praktycznie nie stwierdzono w osoczu obecności wolnej substancji czynnej ani metabolitu. Stopień zahamowania anhydrazy węglanowej w erytrocytach był mniejszy niż ten, który prawdopodobnie wywiera działanie farmakologiczne na czynność nerek lub układu oddechowego.⁶

Podobne wyniki farmakokinetyczne obserwowano po długotrwałym, miejscowym stosowaniu chlorowodorku dorzolamidu. Warto jednak zauważyć, że u niektórych pacjentów w wieku podeszłym z zaburzeniami czynności nerek (szacunkowy klirens kreatyniny 30-60 ml/min) obserwowano większe stężenie metabolitu w erytrocytach. Mimo to, nie stwierdzono istotnych różnic pod względem zahamowania aktywności anhydrazy węglanowej ani żadnych istotnych klinicznie ogólnych działań niepożądanych, które mogłyby być z tym związane.⁷

Właściwości farmakokinetyczne maleinianu tymololu

Stężenie w osoczu

Ekspozycję układową na tymolol oceniano w badaniu z udziałem sześciu osób, analizując stężenie substancji czynnej w osoczu po miejscowym stosowaniu 0,5% roztworu maleinianu tymololu dwa razy na dobę. Wyniki wykazały, że najwyższe średnie stężenie tymololu w osoczu po podaniu dawki porannej wynosiło 0,46 ng/ml, natomiast po podaniu dawki wieczornej było niższe i wynosiło 0,35 ng/ml.⁸