Właściwości farmakodynamiczne leku COSOPT PF

COSOPT PF należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej leki przeciwjaskrowe i zwężające źrenicę, leki beta-adrenolityczne, tymolol w połączeniach (kod ATC: S01ED51). Jest to preparat złożony zawierający dwie substancje czynne: chlorowodorek dorzolamidu w dawce 20 mg/ml oraz maleinian tymololu w dawce 5 mg/ml. Produkt występuje w postaci kropli do oczu roztworu w pojemniku jednodawkowym, który jest przejrzysty, bezbarwny lub prawie bezbarwny, lekko lepki, o wartości pH 5,5-5,8 i osmolalności 242-323 mOsmol/kg.¹

Mechanizm działania składników aktywnych

COSOPT PF zawiera dwie substancje czynne o odmiennych mechanizmach działania, które synergistycznie obniżają podwyższone ciśnienie śródgałkowe. Obydwie substancje redukują wydzielanie cieczy wodnistej, jednak osiągają ten efekt poprzez różne ścieżki farmakologiczne.²

Działanie dorzolamidu

Chlorowodorek dorzolamidu działa poprzez silne hamowanie ludzkiej anhydrazy węglanowej II. Enzym ten odgrywa kluczową rolę w wyrostkach rzęskowych oka, gdzie jego inhibicja prowadzi do istotnego zmniejszenia objętości wydzielanej cieczy wodnistej. Mechanizm ten najprawdopodobniej polega na redukcji szybkości powstawania jonów wodorowęglanowych, co w konsekwencji ogranicza transport sodu i płynu w obrębie gałki ocznej.³

Działanie tymololu

Maleinian tymololu jest nieselektywnym inhibitorem receptorów beta-adrenergicznych. Dokładny mechanizm, poprzez który tymolol obniża ciśnienie śródgałkowe, nie został jeszcze w pełni wyjaśniony. Badania z wykorzystaniem fluoresceinowego testu oraz tonografii sugerują, że główne działanie hipotensyjne tymololu w oku wiąże się ze zmniejszeniem produkcji cieczy wodnistej. Dodatkowo, niektóre badania wykazały również niewielkie zwiększenie możliwości odpływu cieczy wodnistej, co może stanowić uzupełniający mechanizm działania tej substancji.⁴

Efekt synergistyczny kombinacji

Połączenie dorzolamidu i tymololu w jednym preparacie prowadzi do występowania efektu synergistycznego, dzięki któremu uzyskuje się silniejsze obniżenie ciśnienia śródgałkowego niż w przypadku stosowania każdej z tych substancji w monoterapii. Jest to klinicznie istotne, ponieważ podwyższone ciśnienie śródgałkowe stanowi główny czynnik ryzyka w patogenezie uszkodzenia nerwu wzrokowego i związanego z tym ograniczenia pola widzenia w przebiegu jaskry.⁵

Szczególną zaletą COSOPT PF jest fakt, że obniża on ciśnienie śródgałkowe bez wywoływania działań niepożądanych charakterystycznych dla miotyków, takich jak: nocna ślepota, kurcz akomodacji czy zwężenie źrenicy.⁶

Badania kliniczne i skuteczność terapeutyczna

Badania długookresowe

Skuteczność kliniczna preparatu COSOPT została udokumentowana w badaniach klinicznych trwających do 15 miesięcy. W tych badaniach porównywano działanie produktu leczniczego COSOPT (w postaci ze środkiem konserwującym) z 0,5% roztworem tymololu oraz 2,0% roztworem dorzolamidu, podawanymi zarówno w monoterapii, jak i jednocześnie. Grupę badaną stanowili pacjenci z jaskrą lub podwyższonym ciśnieniem śródgałkowym, u których uznano za właściwe stosowanie terapii skojarzonej.⁷

Badania obejmowały zarówno pacjentów wcześniej nieleczonych, jak i osoby, u których monoterapia tymololem nie przynosiła zadowalających rezultatów. Warto podkreślić, że większość uczestników badania przed włączeniem do protokołu stosowała miejscowy lek beta-adrenolityczny w monoterapii.⁸

Wyniki badań skuteczności

Analiza wyników badań połączonych wykazała, że COSOPT (postać ze środkiem konserwującym) podawany dwa razy na dobę powodował istotnie większe obniżenie ciśnienia śródgałkowego w porównaniu z monoterapią 2% roztworem dorzolamidu podawanym trzy razy na dobę lub 0,5% roztworem tymololu podawanym dwa razy na dobę.⁹

Co istotne, redukcja ciśnienia śródgałkowego podczas stosowania COSOPT (postać ze środkiem konserwującym) podawanego dwa razy na dobę była porównywalna z obniżeniem ciśnienia śródgałkowego osiąganym podczas jednoczesnego stosowania dorzolamidu dwa razy na dobę i tymololu dwa razy na dobę. Preparat COSOPT podawany dwa razy dziennie skutecznie obniżał ciśnienie śródgałkowe we wszystkich punktach pomiarowych w ciągu całej doby, a efekt ten utrzymywał się podczas długotrwałego stosowania.¹⁰

Porównanie postaci leku bez konserwantów z tradycyjną

Przeprowadzono badanie kliniczne z grupą kontrolną aktywnie leczoną i podwójnym maskowaniem, w układzie grup równoległych, które objęło 261 pacjentów z podwyższonym ciśnieniem śródgałkowym (≥ 22 mmHg) w jednym lub obu oczach. Badanie to wykazało, że COSOPT PF (postać bez konserwantów) powoduje obniżenie ciśnienia śródgałkowego w takim samym stopniu jak COSOPT w postaci ze środkiem konserwującym. Dodatkowo, profil bezpieczeństwa obu postaci leku był zbliżony, co potwierdza równoważność terapeutyczną postaci bez konserwantów.¹¹

Stosowanie leku w populacji pediatrycznej

Bezpieczeństwo stosowania produktu COSOPT w populacji pediatrycznej zostało ocenione w trzymiesięcznym kontrolowanym badaniu klinicznym. Głównym celem tego badania było udokumentowanie bezpieczeństwa stosowania 2% roztworu chlorowodorku dorzolamidu u dzieci poniżej 6 roku życia.¹²

W badaniu wzięło udział 30 pacjentów w wieku od 2 do poniżej 6 lat, u których ciśnienie śródgałkowe nie było odpowiednio kontrolowane przy zastosowaniu monoterapii dorzolamidem lub tymololem. Pacjenci ci otrzymywali COSOPT (postać ze środkiem konserwującym) w fazie otwartej badania. Należy podkreślić, że skuteczność leczenia u tych pacjentów nie została jednoznacznie określona.¹³

Wyniki badania wskazują, że COSOPT (postać ze środkiem konserwującym) podawany w tej małej grupie pacjentów pediatrycznych dwa razy na dobę był ogólnie dobrze tolerowany. Z 30 włączonych do badania pacjentów, 19 ukończyło pełny protokół leczenia, natomiast 11 przerwało udział w badaniu z różnych przyczyn, takich jak konieczność przeprowadzenia zabiegu operacyjnego, zmiana stosowanego leku lub z innych względów.¹⁴