nadciśnienie tętnicze pierwotne i wtórne

Nadciśnienie tętnicze to przewlekły stan podwyższonego ciśnienia krwi w tętnicach, diagnozowany gdy wartości przekraczają 140/90 mmHg. Dzieli się na dwa główne typy: pierwotne (samoistne) i wtórne, które różnią się etiologią i podejściem terapeutycznym.

Nadciśnienie tętnicze pierwotne, stanowiące 90-95% wszystkich przypadków, nie ma jednoznacznie określonej przyczyny. W jego rozwoju uczestniczą czynniki genetyczne, środowiskowe oraz metaboliczne. Główne mechanizmy patofizjologiczne obejmują dysfunkcję śródbłonka, nadmierną aktywację układu renina-angiotensyna-aldosteron oraz zaburzenia autonomicznego układu nerwowego.

Nadciśnienie tętnicze wtórne, występujące u 5-10% pacjentów, jest skutkiem konkretnej, identyfikowalnej przyczyny. Najczęstsze to: choroby nerek (m.in. zwężenie tętnicy nerkowej, kłębuszkowe zapalenie nerek), choroby endokrynologiczne (pierwotny hiperaldosteronizm, guz chromochłonny, zespół Cushinga), obturacyjny bezdech senny, zwężenie cieśni aorty, oraz jatrogenne (wywołane lekami, np. NLPZ, glikokortykosteroidy, doustne środki antykoncepcyjne).

Diagnostyka różnicowa obu typów nadciśnienia obejmuje szczegółowy wywiad, badanie fizykalne oraz odpowiednio dobrane badania laboratoryjne i obrazowe. Szczególnie istotne jest poszukiwanie przyczyn wtórnych u pacjentów młodych, z nagłym początkiem nadciśnienia, opornością na standardowe leczenie lub z objawami sugerującymi choroby współistniejące.

Leczenie nadciśnienia pierwotnego opiera się na modyfikacji stylu życia oraz farmakoterapii (diuretyki, inhibitory ACE, sartany, antagoniści wapnia, beta-blokery). W przypadku nadciśnienia wtórnego kluczowe jest leczenie przyczynowe, które może prowadzić do normalizacji ciśnienia tętniczego lub znaczącej poprawy kontroli wartości ciśnienia.

Powiązane wpisy

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl