działanie ortostatyczne
Działanie ortostatyczne to efekt uboczny niektórych leków, charakteryzujący się nagłym spadkiem ciśnienia tętniczego po zmianie pozycji ciała z leżącej lub siedzącej na stojącą. Zjawisko to wynika z zaburzenia mechanizmów kompensacyjnych układu sercowo-naczyniowego, które w warunkach fizjologicznych przeciwdziałają grawitacyjnemu przemieszczaniu się krwi do naczyń pojemnościowych kończyn dolnych.
Klinicznie działanie ortostatyczne objawia się zawrotami głowy, oszołomieniem, niewyraźnym widzeniem, a w cięższych przypadkach omdleniem ortostatycznym. Szczególnie narażeni są pacjenci w podeszłym wieku, osoby odwodnione oraz pacjenci z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Do leków najczęściej powodujących hipotensję ortostatyczną należą leki przeciwnadciśnieniowe (zwłaszcza alfa-adrenolityki), leki przeciwpsychotyczne, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne oraz leki przeciwparkinsonowskie.
Rozpoznanie działania ortostatycznego opiera się na pomiarze ciśnienia tętniczego w pozycji leżącej, a następnie po 1-3 minutach od przyjęcia pozycji stojącej. Spadek ciśnienia skurczowego o ≥20 mmHg lub rozkurczowego o ≥10 mmHg potwierdza hipotensję ortostatyczną. W postępowaniu terapeutycznym istotna jest modyfikacja dawki lub zmiana leku, powolna zmiana pozycji ciała, odpowiednie nawodnienie pacjenta oraz w niektórych przypadkach stosowanie pończoch uciskowych.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin Aurovitas
Stosowanie sylodosyny w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących zabieg usunięcia zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się przerwanie leczenia na 1-2 tygodnie przed operacją, choć brak jest jednoznacznych dowodów na skuteczność tego postępowania. Należy również monitorować objawy niedociśnienia ortostatycznego, które mogą wystąpić w wyniku blokady receptorów α1-adrenergicznych, a sylodosyna jest przeciwwskazana u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym. Lek nie jest zalecany u chorych z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CLCR <30 ml/min) oraz u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby z powodu braku danych klinicznych. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest wykluczenie raka prostaty poprzez badanie per rectum i oznaczenie PSA, a następnie regularne monitorowanie tych parametrów w trakcie leczenia.
badanie per rectum, działanie ortostatyczne, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, łagodny rozrost prostaty, męska płodność, nadciśnienie tętnicze, niedociśnienie ortostatyczne, niewydolność serca, obniżenie ciśnienia tętniczego, rak gruczołu krokowego, receptory α₁-adrenergiczne, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, usunięcie zaćmy, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby, zespół małej źrenicy, zespół wiotkiej tęczówki - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin Accord
Stosowanie sylodosyny wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem oraz rozważenie przerwania leczenia α1-adrenolitykami na 1-2 tygodnie przed operacją, choć optymalny czas przerwy nie jest jednoznacznie ustalony. W trakcie oceny przedoperacyjnej należy dokładnie ustalić historię stosowania sylodosyny, aby umożliwić odpowiednie przygotowanie zespołu chirurgicznego i okulistycznego do ewentualnego wystąpienia IFIS. Ponadto, sylodosyna może powodować obniżenie ciśnienia tętniczego, co w rzadkich przypadkach prowadzi do omdleń; pacjentów należy instruować o konieczności natychmiastowego przyjęcia pozycji siedzącej lub leżącej przy pierwszych objawach niedociśnienia ortostatycznego. Lek jest przeciwwskazany u osób z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym.
antygen PSA, badanie per rectum, działanie ortostatyczne, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, oligospermia, operacja zaćmy, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zespół małej źrenicy, α1-adrenolityk - Leksykon leków
Działania niepożądane – LisiHEXAL 20 20 mg
Lizynopryl, substancja czynna leku LisiHEXAL 20, wykazuje szeroki profil działań niepożądanych o zróżnicowanej częstości i nasileniu, co wymaga starannego monitorowania pacjentów podczas terapii. Do często występujących działań należą zawroty głowy, bóle głowy, suchy kaszel oraz działanie ortostatyczne, w tym niedociśnienie ortostatyczne, które szczególnie u osób starszych może prowadzić do poważnych powikłań. Rzadziej obserwuje się poważne zaburzenia hematologiczne, takie jak zmniejszenie hemoglobiny i hematokrytu, a bardzo rzadko ciężkie stany jak agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna czy zahamowanie czynności szpiku kostnego. Reakcje anafilaktyczne o nieznanej częstości mogą mieć gwałtowny przebieg i stanowić zagrożenie życia. Ponadto, rzadko występuje zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH) oraz hipoglikemia, co jest istotne u pacjentów z cukrzycą lub stosujących leki hipoglikemizujące.
agranulocytoza, chłoniak rzekomy skóry, choroba autoimmunologiczna, działanie niepożądane leku, działanie ortostatyczne, eozynofilowe zapalenie płuc, hematokryt, hemoglobina, hiperkaliemia, hipoglikemia, hiponatremia, inhibitor ACE, lek hipoglikemizujący, leukopenia, limfadenopatia, lizynopryl, neutropenia, niedociśnienie ortostatyczne, niedokrwistość hemolityczna, niewydolność wątroby, obrzęk naczynioruchowy jelit, ostra niewydolność nerek, przeciwciało przeciwjądrowe, reakcja anafilaktyczna, rumień wielopostaciowy, SIADH, skąpomocz, skurcz oskrzeli, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, trombocytopenia, udar mózgu, zahamowanie czynności szpiku kostnego, zapalenie trzustki, zawał mięśnia sercowego, zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego, zespół Stevensa-Johnsona, zjawisko Raynauda - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Doxazosin XR Genoptim 4 mg
Doksazosyna, antagonista receptorów alfa-1-adrenergicznych (ATC: C02CA04), wykazuje skuteczne działanie hipotensyjne poprzez zmniejszenie systemowego oporu naczyniowego, co przekłada się na obniżenie ciśnienia tętniczego utrzymujące się przez 24 godziny po podaniu dawki raz na dobę. Dawka początkowa 4 mg jest zazwyczaj wystarczająca do uzyskania kontroli ciśnienia, a lek charakteryzuje się stopniowym obniżaniem ciśnienia, minimalizując ryzyko gwałtownych spadków i działań ortostatycznych. Doksazosyna nie powoduje klinicznie istotnego obniżenia ciśnienia u normotensyjnych pacjentów i może być stosowana zarówno w formie tabletek o natychmiastowym, jak i przedłużonym uwalnianiu, bez rozwoju tolerancji. Dodatkowo, lek korzystnie wpływa na profil lipidowy, obniżając stosunek cholesterolu całkowitego do HDL-C oraz stężenia triglicerydów i cholesterolu całkowitego, co jest istotne u pacjentów z dyslipidemią. Terapia doksazosyną jest bezpieczna u pacjentów z astmą, cukrzycą, niewydolnością lewej komory, dną moczanową oraz u osób starszych.
aktywność reninowa osocza, antagonista receptora alfa-adrenergicznego, astma, BPH, cholesterol całkowity, cukrzyca, dna moczanowa, doksazosyna, działanie ortostatyczne, gospodarka lipidowa, łagodny rozrost gruczołu krokowego, mechanizm działania, nadciśnienie tętnicze, objawowy łagodny rozrost gruczołu krokowego, osłabiona czynność lewej komory serca, parametr urodynamiczny, profil lipidowy, receptor alfa-1-adrenergiczny, stężenie triglicerydów, systemowy opór naczyniowy, szyja pęcherza moczowego, tabletka o natychmiastowym uwalnianiu, tabletka o przedłużonym uwalnianiu, tachykardia, torebka gruczołu krokowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sidarso
Stosowanie sylodosyny, leku z grupy α1-adrenolityków, wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem oraz rozważenie przerwania leczenia na 1-2 tygodnie przed operacją, choć optymalny czas odstawienia nie jest jednoznacznie ustalony. Konieczne jest dokładne zebranie wywiadu farmakologicznego oraz zapewnienie dostępności środków do opanowania IFIS podczas zabiegu. Ponadto, mimo niskiej częstości, sylodosyna może powodować niedociśnienie ortostatyczne, które u niektórych pacjentów może prowadzić do omdlenia; w przypadku objawów takich jak zawroty głowy po pionizacji, pacjent powinien natychmiast przyjąć pozycję siedzącą lub leżącą. Leku nie zaleca się stosować u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym oraz u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) i wątroby ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
alfa-1-adrenolityk, badanie per rectum, działanie ortostatyczne, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, niedociśnienie ortostatyczne, operacja zaćmy, płodność mężczyzn, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy, zespół małej źrenicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Sidarso
Sidarso, zawierający sylodosynę – selektywny α1-adrenolityk, wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów planujących operację usunięcia zaćmy ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem oraz rozważenie przerwania leczenia α1-adrenolitykiem na 1-2 tygodnie przed operacją, choć korzyści i optymalny czas odstawienia nie są jednoznacznie potwierdzone. W trakcie oceny przedoperacyjnej należy dokładnie ustalić historię stosowania sylodosyny, aby zapewnić odpowiednie środki do kontroli IFIS. Ponadto, mimo niskiej częstości działań ortostatycznych, sylodosyna może powodować obniżenie ciśnienia tętniczego i omdlenia, dlatego nie jest zalecana u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym, a w przypadku objawów niedociśnienia pacjent powinien natychmiast przyjąć pozycję siedzącą lub leżącą.
alfa-1-adrenolityk, badanie per rectum, ciężkie zaburzenie czynności nerek, ciężkie zaburzenie czynności wątroby, działanie ortostatyczne, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, męska płodność, niedociśnienie ortostatyczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, rak gruczołu krokowego, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, usunięcie zaćmy, zespół małej źrenicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin Aurovitas
Stosowanie sylodosyny u pacjentów wymaga szczególnej uwagi ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS) podczas operacji zaćmy, co może prowadzić do poważnych powikłań chirurgicznych. Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną u pacjentów z planowaną operacją zaćmy oraz rozważenie przerwania leczenia α1-blokerem na 1-2 tygodnie przed zabiegiem, mimo braku jednoznacznych dowodów na skuteczność takiego postępowania. Przedoperacyjna ocena powinna obejmować dokładny wywiad dotyczący stosowania sylodosyny, a zespół chirurgów i okulistów musi być przygotowany na zastosowanie odpowiednich technik operacyjnych w celu opanowania IFIS. Ponadto, sylodosyna może powodować rzadkie, ale istotne działania ortostatyczne, w tym obniżenie ciśnienia tętniczego i omdlenia, dlatego nie jest zalecana u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym. W przypadku pojawienia się objawów niedociśnienia ortostatycznego, takich jak zawroty głowy przy zmianie pozycji, pacjent powinien natychmiast usiąść lub się położyć.
badanie per rectum, ciśnienie tętnicze, działanie ortostatyczne, hepatopatia, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptor α1-adrenergiczny, niedociśnienie ortostatyczne, omdlenie, operacja zaćmy, płodność, rak gruczołu krokowego, rak prostaty, receptor α1-adrenergiczny, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, terapia sylodosyną, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zawroty głowy, zespół małej źrenicy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Silodosin MSN
Stosowanie sylodosyny w terapii łagodnego rozrostu gruczołu krokowego (BPH) wymaga szczególnej ostrożności, zwłaszcza u pacjentów planujących operację zaćmy, ze względu na ryzyko wystąpienia śródoperacyjnego zespołu wiotkiej tęczówki (IFIS). Zaleca się unikanie rozpoczynania terapii sylodosyną przed zabiegiem okulistycznym oraz przerwanie leczenia α1-adrenolitykiem na 1-2 tygodnie przed operacją, choć optymalny czas przerwy nie jest jednoznacznie ustalony. W trakcie leczenia należy monitorować objawy niedociśnienia ortostatycznego, które mogą prowadzić do omdleń, a sylodosyna jest przeciwwskazana u pacjentów z rozpoznanym niedociśnieniem ortostatycznym. Ponadto, ze względu na farmakokinetykę sylodosyny, nie zaleca się jej stosowania u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (CLCR <30 ml/min) oraz ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, natomiast u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami nerek i łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami wątroby konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki i monitorowanie.
ciężkie zaburzenia czynności nerek, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, działanie ortostatyczne, ejakulacja wsteczna, klirens kreatyniny, łagodny rozrost gruczołu krokowego, lek blokujący receptory α1-adrenergiczne, niedociśnienie ortostatyczne, obniżenie ciśnienia tętniczego, operacja zaćmy, rak gruczołu krokowego, śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki, swoisty antygen sterczowy, sylodosyna, zespół małej źrenicy, zmniejszona objętość ejakulatu, α1-adrenolityk