dur krzaczasty
Dur krzaczasty (łac. febris typhoides) to dawna nazwa powszechnie stosowana w polskiej literaturze medycznej dla określenia duru brzusznego. Jest to ostra choroba zakaźna wywoływana przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi), należącą do rodziny Enterobacteriaceae.
Zakażenie szerzy się drogą fekalno-oralną, głównie poprzez spożycie zanieczyszczonej wody lub żywności. Po wniknięciu do organizmu bakterie kolonizują jelito cienkie, a następnie przenikają do krwiobiegu, powodując bakteriemię. Klasyczne objawy obejmują wysoką gorączkę, ból głowy, bóle brzucha, zaparcia lub biegunkę, charakterystyczną wysypkę różyczkową (tzw. rozeole) oraz powiększenie śledziony i wątroby.
Obecnie dur brzuszny stanowi istotny problem zdrowotny głównie w krajach rozwijających się o niskim standardzie sanitarnym. W leczeniu stosuje się antybiotykoterapię (najczęściej fluorochinolony, cefalosporyny III generacji lub azytromycynę), natomiast profilaktyka obejmuje szczepienia ochronne oraz poprawę warunków sanitarnych.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Diagnostyka i diagnoza
Diagnostyka duru brzusznego (typhus) wymaga kompleksowego podejścia łączącego ocenę kliniczną, wywiad epidemiologiczny oraz badania laboratoryjne. Kluczową rolę odgrywają testy serologiczne, zwłaszcza pośredni test immunofluorescencyjny (IFA), który jest złotym standardem i wymaga wykazania czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał między próbkami pobranymi w odstępie 2-3 tygodni. Testy ELISA wykrywają przeciwciała IgM i IgG z czułością i swoistością powyżej 90%, natomiast test Weila-Felixa cechuje niska czułość (do 50%). Metody molekularne, takie jak PCR, umożliwiają wykrycie materiału genetycznego bakterii we wczesnej fazie choroby, przed pojawieniem się przeciwciał, z wysoką swoistością i zmienną czułością zależną od czasu pobrania próbki i fazy choroby. Diagnostyka immunohistochemiczna (IHC) pozwala na wykrycie antygenów Rickettsia w tkankach, szczególnie w wycinkach skóry z escharu. Wartości odcięcia w testach serologicznych powinny być lokalnie walidowane, a pojedynczy wynik serologiczny ma ograniczoną wartość diagnostyczną ze względu na utrzymywanie się przeciwciał po przebytej infekcji.
antybiotykoterapia, choroba Brilla-Zinssera, diagnostyka molekularna, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, dur krzaczasty, enzymy wątrobowe, eschar, hiperbilirubinemia, hipoalbuminemia, małopłytkowość, metoda immunohistochemiczna, objaw kliniczny, Orientia tsutsugamushi, powikłanie, przeciwciało IgG, przeciwciało IgM, reakcja łańcuchowa polimerazy, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, sekwencjonowanie nowej generacji, test ELISA, test immunochromatograficzny, test immunofluorescencyjny, test point-of-care, wartość odcięcia, wstrząs septyczny, wysypka plamisto-grudkowa - Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Etiologia i przyczyny
Dur brzuszny (typhus) to grupa zakażeń wywoływanych przez bakterie z rodzajów Rickettsia i Orientia, przenoszonych przez stawonogi takie jak wszy, pchły i roztocza. Wyróżnia się trzy główne typy: dur epidemiczny (Rickettsia prowazekii, przenoszony przez wesz odzieżową), dur endemiczny (Rickettsia typhi, przenoszony przez pchły szczurze i kocie) oraz dur krzaczasty (Orientia tsutsugamushi, przenoszony przez larwy roztoczy Trombiculidae). Dur epidemiczny cechuje się wysoką śmiertelnością (10-40%, a u osób >50 r.ż. nawet do 60%) i był przyczyną milionów zgonów historycznie. Patogeny te pasożytują wewnątrzkomórkowo, głównie w komórkach śródbłonka naczyń, powodując uszkodzenia prowadzące do zwiększonej przepuszczalności naczyń, zakrzepicy i stanu zapalnego. Choroba Brilla-Zinssera to reaktywacja utajonego zakażenia R. prowazekii u osób z przebytym duru epidemicznego. Czynniki ryzyka ciężkiego przebiegu obejmują wiek podeszły, choroby współistniejące oraz immunosupresję.
azytromycyna, chloramfenikol, choroba Brilla-Zinssera, czynnik bioterrorystyczny, doksycyklina, dur brzuszny, dur endemiczny, dur epidemiczny, dur krzaczasty, niewydolność nerek, odpowiedź immunologiczna, Orientia tsutsugamushi, pasożyt wewnątrzkomórkowy, Rickettsia, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, Salmonella typhi, tetracyklina, trombocytopenia, uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, wesz odzieżowa, zakażenie utajone, zapalenie płuc, zespół dysfunkcji wielonarządowej