trudności z wypróżnieniem
Trudności z wypróżnieniem, klinicznie określane jako zaparcia, to powszechny problem gastroenterologiczny charakteryzujący się rzadkimi wypróżnieniami (mniej niż 3 razy w tygodniu), twardym stolcem oraz koniecznością nadmiernego wysiłku podczas defekacji. Według kryteriów rzymskich IV, zaparcia diagnozuje się, gdy pacjent doświadcza co najmniej dwóch z następujących objawów: wysiłek podczas defekacji, twardy stolec, uczucie niepełnego wypróżnienia, uczucie przeszkody w odbytnicy, konieczność stosowania manualnych technik ułatwiających wypróżnienie lub mniej niż trzy wypróżnienia tygodniowo.
Etiologia trudności z wypróżnieniem może być różnorodna. Do najczęstszych przyczyn zalicza się: nieodpowiednią dietę ubogą w błonnik, niedostateczną podaż płynów, siedzący tryb życia, zaburzenia neurologiczne (np. choroba Parkinsona), choroby metaboliczne (np. niedoczynność tarczycy), działania niepożądane niektórych leków (np. opioidów, blokerów kanału wapniowego, leków przeciwcholinergicznych), schorzenia anorektalnej (np. szczelina odbytu) oraz zaburzenia czynnościowe jelita grubego.
Diagnostyka trudności z wypróżnieniem obejmuje dokładny wywiad lekarski, badanie przedmiotowe włącznie z badaniem per rectum, podstawowe badania laboratoryjne oraz, w zależności od wskazań, badania endoskopowe (kolonoskopia), radiologiczne (pasaż jelitowy, defekografia) lub czynnościowe (manometria anorektalnia, test wydalania balonu). Szczególną uwagę należy zwrócić na tzw. „czerwone flagi” sugerujące poważniejsze schorzenia, takie jak nagła zmiana rytmu wypróżnień, obecność krwi w stolcu, utrata masy ciała czy anemia.
Leczenie trudności z wypróżnieniem powinno być ukierunkowane na przyczynę. W większości przypadków pierwszą linią terapii są modyfikacje stylu życia: zwiększenie podaży błonnika w diecie (do 25-30g dziennie), odpowiednie nawodnienie, regularna aktywność fizyczna. W terapii farmakologicznej stosuje się leki zmiękczające stolec, środki osmotyczne (np. laktuloza, glikol polietylenowy), środki drażniące (bisacodyl, senes) oraz nowsze preparaty jak linaklotyd czy lubiproston. W przypadkach opornych na leczenie zachowawcze rozważa się leczenie zabiegowe, w tym biofeedback dla dysfunkcji dna miednicy lub interwencje chirurgiczne.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zaparcie – Objawy
Zaparcie (constipation) definiuje się jako oddawanie mniej niż 3 stolców tygodniowo lub trudności z defekacją, z przewlekłym przebiegiem trwającym co najmniej 3 miesiące. Charakterystyczne objawy to twarde, suche stolce, nadmierne parcie, ból podczas wypróżniania, uczucie przeszkody w odbytnicy oraz tenesmus. Towarzyszą im często bóle brzucha o charakterze skurczowym, wzdęcia, uczucie pełności, nudności, a w cięższych przypadkach wymioty. Czynniki ryzyka obejmują m.in. ciążę, starzenie się, zmiany hormonalne, dietę ubogą w błonnik, niedostateczne nawodnienie, brak aktywności fizycznej oraz stosowanie leków takich jak opioidy czy leki przeciwdepresyjne. Zaparcie może mieć charakter okazjonalny lub przewlekły, z podtypami obejmującymi slow-transit constipation oraz dyssynergic defecation, a także może być objawem zespołu jelita drażliwego z zaparciem (IBS-C).
ból podczas defekacji, hemoroidy, hiperkalcemia, impakcja kałowa, mięśnie dna miednicy, nadmierne parcie, niedoczynność tarczycy, nietrzymanie moczu, przewlekłe zaparcie, szczelina odbytu, tenesmus, trudności z wypróżnieniem, wypadanie odbytnicy, wzdęcie brzucha, zaburzenia defekacji, zapalenie uchyłków, zaparcie, zespół jelita drażliwego, żylaki odbytu