receptory jądrowe

Receptory jądrowe to rodzina białek wewnątrzkomórkowych pełniących funkcję czynników transkrypcyjnych, które regulują ekspresję genów po związaniu ze specyficznymi ligandami. W przeciwieństwie do receptorów błonowych, receptory jądrowe znajdują się w cytoplazmie lub bezpośrednio w jądrze komórkowym.

Do rodziny receptorów jądrowych zalicza się m.in. receptory steroidowe (glikokortykosteroidowe, mineralokortykosteroidowe, androgenowe, estrogenowe, progesteronowe), receptory hormonów tarczycy, receptory witaminy D, receptory kwasu retinowego oraz liczne receptory sieroce, których ligandy nie zostały jeszcze zidentyfikowane.

Mechanizm działania receptorów jądrowych polega na wiązaniu się z odpowiednim ligandem, co prowadzi do zmian konformacyjnych receptora, umożliwiających jego dimeryzację i translokację do jądra komórkowego (w przypadku receptorów cytoplazmatycznych) lub bezpośrednie wiązanie z DNA (w przypadku receptorów jądrowych). Następnie kompleks receptor-ligand wiąże się do specyficznych sekwencji DNA zwanych elementami odpowiedzi (RE), co aktywuje lub hamuje transkrypcję określonych genów.

Zaburzenia funkcji receptorów jądrowych mają związek z wieloma schorzeniami, w tym z chorobami metabolicznymi, nowotworami, zaburzeniami endokrynologicznymi i immunologicznymi. Ze względu na kluczową rolę w regulacji procesów fizjologicznych, receptory jądrowe stanowią ważny cel terapeutyczny dla wielu leków, w tym hormonów, glikokortykosteroidów, tiazolidinedionów i selektywnych modulatorów receptorów estrogenowych.

Powiązane wpisy

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl