dysplazja przegrodowo-wzrokowa
Dysplazja przegrodowo-wzrokowa, znana również jako zespół de Morsiera, to rzadkie wrodzone zaburzenie neurorozwojowe charakteryzujące się nieprawidłowym rozwojem struktur linii pośrodkowej mózgu, szczególnie przegrody przezroczystej (septum pellucidum) oraz nerwów wzrokowych. Jest to zespół wad wrodzonych o heterogennym podłożu genetycznym, który może być spowodowany mutacjami w różnych genach lub czynnikami środowiskowymi działającymi we wczesnym okresie rozwoju płodowego.
Klinicznie dysplazja przegrodowo-wzrokowa objawia się zaburzeniami widzenia różnego stopnia – od łagodnych deficytów pola widzenia do ciężkiej niedowidzenia lub ślepoty. Charakterystyczną cechą jest hipoplazja nerwu wzrokowego, najczęściej obustronna. Oprócz zaburzeń wzroku, u pacjentów często obserwuje się niedoczynność przysadki z niedoborem hormonu wzrostu i innych hormonów przysadkowych, co prowadzi do zaburzeń wzrastania i rozwoju.
Diagnostyka dysplazji przegrodowo-wzrokowej opiera się na badaniach obrazowych mózgowia (MRI), które uwidaczniają brak lub hipoplazję przegrody przezroczystej oraz nieprawidłowości w budowie skrzyżowania nerwów wzrokowych. Istotne jest również badanie okulistyczne oceniające stan nerwów wzrokowych oraz badania endokrynologiczne oceniające funkcję przysadki. Leczenie jest objawowe i wymaga multidyscyplinarnego podejścia, obejmującego endokrynologię, neurologię, okulistykę i rehabilitację.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przysadki – Patofizjologia i mechanizm
Niedoczynność przysadki (hipopituitaryzm) to stan charakteryzujący się upośledzoną produkcją hormonów przysadkowych, najczęściej spowodowany uszkodzeniem przysadki mózgowej lub podwzgórza. Najczęstszą przyczyną (ok. 61% przypadków) są guzy przysadki, zwłaszcza gruczolaki, które poprzez ucisk i zwiększenie ciśnienia wewnątrzsiodłowego prowadzą do niedokrwienia i uszkodzenia tkanki przysadki oraz szypuły przysadki. Inne etiologie obejmują urazy głowy, apopleksję przysadki, zespół Sheehana, choroby zapalne, autoimmunologiczne zapalenie przysadki, choroby naciekowe (np. sarkoidoza, hemochromatoza), a także wady wrodzone i mutacje genetyczne w kluczowych genach rozwojowych (HESX1, PROP1, PIT1, SOX2/3, OTX2, DAX1, GH1, TBX19). Sekwencja utraty funkcji hormonalnej zwykle rozpoczyna się od niedoboru hormonu wzrostu (GH), następnie gonadotropin (LH/FSH), TSH, ACTH i prolaktyny, a objawy kliniczne pojawiają się po uszkodzeniu ponad 75-80% komórek przysadki.
anosmia, apopleksja przysadki, czaszkogardlak, dysplazja przegrodowo-wzrokowa, glikokortykosteroid, gruczolak przysadki, hemochromatoza, hipogonadyzm hipogonadotropowy, hipopituitaryzm, histiocytoza, hormon adrenokortykotropowy, inhibitor punktów kontrolnych, krwawienie podpajęczynówkowe, limfocytarne zapalenie przysadki, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niedobór ACTH, niedobór gonadotropin, oś podwzgórzowo-przysadkowa, osteoporoza, panhipopituitaryzm, pierwotna niedoczynność przysadki, przełom nadnerczowy, sarkoidoza, zespół Kallmanna, zespół pustego siodła tureckiego, zespół Sheehana - Leksykon chorób i schorzeń
Zaburzenia wzrostu (karłowatość) – Patofizjologia i mechanizm
Zaburzenia wzrostu prowadzące do karłowatości charakteryzują się nieprawidłowym, często nieproporcjonalnym zahamowaniem wzrostu, najczęściej o podłożu genetycznym. Achondroplazja, najczęstsza forma karłowatości z krótkimi kończynami (częstość 1:10-30 000 żywych urodzeń), jest spowodowana mutacją typu gain-of-function w genie FGFR3 (pozycja 1138, substytucja G>A lub G>C, zmiana aminokwasu G380R), prowadzącą do nadmiernej aktywacji receptora i zahamowania proliferacji chondrocytów w płytce wzrostu. Mutacje te powodują zaburzenia sygnalizacji MAPK-BMP i przedwczesne zamknięcie synchondrozy. Inne genetyczne przyczyny obejmują mutacje w genach POUF-1 (PIT-1), PROP1 oraz zaburzenia osi GH, które mogą prowadzić do izolowanego lub wielohormonalnego niedoboru hormonu wzrostu, manifestującego się ciężkim zahamowaniem wzrostu (SDS < -4,5). Wrodzone niedobory GH mogą być związane z anomaliami przysadki lub zespołami genetycznymi, takimi jak zespół de Morsiera (SOD). Karłowatość Larona wynika z mutacji receptorów GHS w wątrobie, skutkując opornością na GH mimo prawidłowego lub podwyższonego jego wydzielania.
achondroplazja, białko morfogenetyczne kości, chondrocyt, czynnik wzrostu fibroblastów, dysplazja przegrodowo-wzrokowa, dysplazja thanatophoryczna, hipochondroplazja, hormon uwalniający hormon wzrostu, karłowatość, karłowatość przysadkowa, karłowatość z krótkimi kończynami, kinaza aktywowana mitogenem, kinaza tyrozynowa, mutacja gain-of-function, niedobór hormonu wzrostu, nieproporcjonalnie niski wzrost, płytka wzrostu, sygnalizacja Hedgehog, terapia genowa, vosoritide, zaburzenie wzrostu, zaburzenie wzrostu kości, zespół Noonana, zespół Pradera-Williego, zespół Turnera - Leksykon chorób i schorzeń
Niedoczynność przysadki – Etiologia i przyczyny
Niedoczynność przysadki (hypopituitarism) to stan charakteryzujący się częściową lub całkowitą utratą funkcji przedniego płata przysadki, prowadzącą do niedoboru jednego lub wielu hormonów przysadkowych. Najczęstszą etiologią są guzy przysadki (około 61% przypadków), w tym gruczolaki wydzielnicze i niewydzielnicze, które uszkadzają przysadkę poprzez ucisk, zaburzenia unaczynienia, stan zapalny oraz uszkodzenie szlaków podwzgórzowo-przysadkowych. Inne przyczyny obejmują guzy okołosiodłowe, podwzgórza, torbiele Rathkego, przerzuty nowotworowe, zabiegi chirurgiczne i radioterapię (dawki 30-50 Gy zwiększają ryzyko niedoboru hormonu wzrostu do 50-100%), zaburzenia naczyniowe (udar przysadki, zespół Sheehana), choroby zapalne i autoimmunologiczne (np. limfocytarne zapalenie przysadki, zapalenie indukowane inhibitorami punktów kontrolnych), choroby infiltracyjne (hemochromatoza, sarkoidoza), urazy mózgu, infekcje (gruźlica, kiła, grzybice) oraz czynniki genetyczne (mutacje PIT1, PROP1, HESX1 i inne). Sekwencja utraty funkcji hormonalnej zwykle rozpoczyna się od GH, następnie LH/FSH, TSH, ACTH i prolaktyny, co ma znaczenie kliniczne w diagnostyce i terapii.
apopleksja przysadki, czaszkogardlak, dysplazja przegrodowo-wzrokowa, funkcja przysadki, glikokortykosteroid, gruczolak przysadki, gruźlica, guz przysadki, hemochromatoza, hipogonadyzm hipogonadotropowy, histiocytoza z komórek Langerhansa, hormon adrenokortykotropowy, hormon folikulotropowy, hormon luteinizujący, hormon przysadkowy, hormon tyreotropowy, hormon wzrostu, hypopituitarism, krwawienie mózgowe, krwotok podpajęczynówkowy, limfocytarne zapalenie przysadki, niedoczynność przysadki, pierwotna niedoczynność przysadki, prolaktyna, przedni płat przysadki, przerzut nowotworowy, radioterapia, sarkoidoza, szypuła przysadki, udar przysadki, urazowe uszkodzenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie przysadki, zespół Kallmanna, zespół pustego siodła, zespół Sheehana