tętnica krezkowa górna
Tętnica krezkowa górna (arteria mesenterica superior) to jedna z głównych gałęzi brzusznej części aorty, odchodząca na wysokości L1 i zaopatrująca w krew znaczną część przewodu pokarmowego. Stanowi kluczowe naczynie dla jelita cienkiego oraz prawej połowy okrężnicy.
Pod względem anatomicznym tętnica krezkowa górna odchodzi od przedniej ściany aorty około 1 cm poniżej pnia trzewnego, początkowo biegnie za trzustką, a następnie między trzustką a odnogą dwunastnicy. Dalej przebiega w krezce jelita cienkiego, gdzie oddaje liczne gałęzie. Jej główne odgałęzienia to: tętnice jelitowe, tętnica trzustkowo-dwunastnicza dolna, tętnica okrężnicza środkowa oraz tętnica okrężnicza prawa.
Dysfunkcje tętnicy krezkowej górnej, takie jak ostre niedokrwienie czy przewlekłe zaburzenia przepływu, mogą prowadzić do poważnych powikłań. Zamknięcie tętnicy krezkowej górnej skutkuje zawałem jelit, co stanowi stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Zespół przewlekłego niedokrwienia jelit, związany z postępującym zwężeniem tętnicy, objawia się bólem brzucha poposiłkowym i utratą masy ciała, a diagnostyka opiera się głównie na badaniach obrazowych (angio-TK, angiografia).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Zakrzepica jelitowa – Etiologia i przyczyny
Zakrzepica jelitowa, czyli niedokrwienie krezkowe, to stan charakteryzujący się zmniejszonym przepływem krwi przez naczynia krezkowe, prowadzącym do niedokrwienia i potencjalnej martwicy jelit. Ostre niedokrwienie krezkowe najczęściej spowodowane jest zatorami tętnic krezkowych (40-50% przypadków), głównie w tętnicy krezkowej górnej, z materiałem zatorowym pochodzącym z serca (migotanie przedsionków, zawał mięśnia sercowego, niewydolność serca). Zakrzepica tętnicza odpowiada za 15-30% przypadków i rozwija się na tle miażdżycy z czynnikami ryzyka takimi jak hiperlipidemia, nadciśnienie, cukrzyca i palenie tytoniu. Zakrzepica żył krezkowych (5-15%) wiąże się z nadkrzepliwością, stanami zapalnymi jamy brzusznej, nowotworami i ciążą. Nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe (20-30%) wynika ze skurczu naczyń i zmniejszonego przepływu, często w przebiegu wstrząsu, niewydolności serca, dializoterapii i stosowania leków wazopresyjnych. Przewlekłe niedokrwienie krezkowe (5-10%) jest efektem stopniowego zwężania naczyń na tle miażdżycy, manifestującym się bólem brzucha po posiłkach i utratą masy ciała.
anemia sierpowatokrwinkowa, choroba Buergera, choroba Takayasu, czerwienica prawdziwa, dysplazja włóknisto-mięśniowa, guzkowe zapalenie tętnic, hiperlipidemia, infekcyjne zapalenie wsierdzia, martwica ściany jelita, miażdżyca naczyń, migotanie przedsionków, mutacja czynnika V Leiden, nadciśnienie tętnicze, nadciśnienie wrotne, niedokrwienie krezkowe, nieokluzyjne niedokrwienie krezkowe, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, rozwarstwienie aorty, skręt jelit, stan nadkrzepliwości, tętnica krezkowa górna, zakrzepica jelitowa, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żył krezkowych, zapalenie naczyń, zapalenie trzustki, zapalenie wyrostka robaczkowego, zator tętnicy krezkowej, zawał mięśnia sercowego, zespół krótkiego jelita - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Patofizjologia i mechanizm
Niedokrwienie jelitowe definiuje się jako ograniczenie przepływu krwi przez główne naczynia krezkowe o co najmniej 75% przez ponad 12 godzin, co prowadzi do niedotlenienia i uszkodzenia komórek jelita. Patofizjologia obejmuje mechanizmy takie jak zator tętniczy (50% przypadków ostrego niedokrwienia krezkowego, często pochodzenia sercowego), zakrzepicę tętniczą (15-25%), zakrzepicę żylną (5-15%) oraz niedokrwienie bez niedrożności naczyń (NOMI, 20-30%). Uszkodzenie jelita rozwija się etapowo: od złuszczania kosmków jelitowych po pełnościenną martwicę i perforację, co może prowadzić do zapalenia otrzewnej, sepsy i niewydolności wielonarządowej. Reperfuzja niedokrwionego jelita nasila uszkodzenia poprzez generację reaktywnych form tlenu (ROS) i aktywację neutrofilów, co potęguje stres oksydacyjny i stan zapalny. Na poziomie komórkowym obserwuje się różne formy śmierci komórkowej, w tym apoptozę, piroptozę, ferroptozę oraz martwicę, które przyczyniają się do dysfunkcji bariery jelitowej i rozwoju zespołu niewydolności wielonarządowej.
apoptoza, autofagia, białko C-reaktywne, biomarker, cytrulina, dławica jelitowa, ferroptoza, inflammasom NLRP3, interleukina-6, kosmki jelitowe, martwica jelita, miażdżyca, migotanie przedsionków, niedokrwienie jelit, niedokrwienie jelitowe, niedokrwienie okrężnicy, niewydolność wielonarządowa, oksydaza ksantynowa, ostre niedokrwienie krezkowe, peroksydacja lipidów, piroptoza, prokalcytonina, przewlekłe niedokrwienie krezkowe, reaktywne formy tlenu, sepsa, tętnica krezkowa dolna, tętnica krezkowa górna, uszkodzenie reperfuzyjne, wstrząs septyczny, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zespół ogólnoustrojowej reakcji zapalnej, żyła krezkowa górna - Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwienie jelit – Rokowania, prognozy i postęp choroby
Ostre niedokrwienie jelit (AMI) charakteryzuje się wysoką śmiertelnością, sięgającą 55,9-71%, a opóźnienie diagnozy o 24 godziny obniża przeżywalność o 20%. Kluczowe czynniki prognostyczne obejmują podwyższone poziomy leukocytów (HR=1,08), mleczanów (HR=1,25), bilirubiny (HR=2,05) i kreatyniny (HR=1,48), a także obecność gazu w żyle wrotnej i naczyniach krezkowych (PMVG) z HR=23,02. Dynamika zmian mleczanów w ciągu pierwszych 24 godzin (OR=1,24) oraz stosunki biochemiczne, takie jak BUN/albumina, mleczan/albumina i CRP/albumina (przy wartości 0,17), mają istotne znaczenie prognostyczne. Diagnostyka opiera się na tomografii komputerowej z angiografią (CTA), a wczesna interwencja obejmuje resuscytację płynową, korekcję zaburzeń elektrolitowych, antybiotykoterapię oraz antykoagulację dożylną heparyną niefrakcjonowaną (Zalecenia 1A i 1B).
aminotransferaza asparaginianowa, antybiotyk o szerokim spektrum, bilirubina, D-dimery, gaz w żyle wrotnej, kreatynina, lek wazopresyjny, leukocyty, Mannheim Peritonitis Index, miażdżyca, mioglobina, mleczany, naczynia krezkowe, niedokrwienie jelit, okluzja naczyniowa, ostre niedokrwienie jelit, pneumatoza jelitowa, prokalcytonina, przewlekłe niedokrwienie jelit, resuscytacja płynowa, skala ASA, tętnica krezkowa górna, tomografia komputerowa, tomografia komputerowa z angiografią, uraz reperfuzyjny, zgłębnik nosowo-żołądkowy, zgorzel - Leksykon chorób i schorzeń
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego – Patofizjologia i mechanizm
Zapalenie niedokrwienne jelita grubego (Ischemic colitis) jest najczęstszą formą niedokrwiennego uszkodzenia przewodu pokarmowego, wynikającą z ostrego, często samoograniczającego się spadku przepływu krwi, który nie zaspokaja metabolicznych potrzeb okrężnicy. Patofizjologia obejmuje niedokrwienie o różnej głębokości – od zmian błony śluzowej i podśluzowej do pełnościennej martwicy. Okrężnica jest szczególnie podatna na niedokrwienie ze względu na niski przepływ krwi, słabo rozwinięty splot mikronaczyniowy oraz obecność obszarów „watershed” (punkt Griffitha i punkt Sudecka) o ograniczonym krążeniu obocznym. Mechanizmy niedokrwienia obejmują niedrożność tętniczą (miażdżyca, zapalenia naczyń, zatory), zakrzepicę żylną, stany niskiego przepływu (hipotensja, niewydolność serca), skurcz naczyń (wrażliwość na substancje naczynioskurczowe), działanie leków (NLPZ, leki antypsychotyczne) oraz powikłania pooperacyjne, w tym po operacjach tętniaka aorty brzusznej (2-3% przypadków, śmiertelność do 50%). Uszkodzenie reperfuzyjne, związane z uwolnieniem wolnych rodników tlenowych, może być bardziej rozległe niż samo niedokrwienie, a zmiany histologiczne obejmują obrzęk, zniekształcenie krypt, krwotoki, naciek zapalny, śródnaczyniowe skrzepliny i martwicę tkanek.
blaszka właściwa, Clostridioides difficile, infekcja SARS-CoV-2, koagulopatia, kolonoskopia, martwica jelit, martwica tkanek, miażdżyca, mutacja czynnika V Leiden, naciek zapalny, niedobór białka C, niedokrwienie ściany jelita, niedokrwienne uszkodzenie przewodu pokarmowego, niedrożność tętnicza, niesteroidowe leki przeciwzapalne, niewydolność serca, niewydolność wielonarządowa, obrzęk błony śluzowej, pentoksyfilina, peroksydacja lipidów, połączenie esiczo-odbytnicze, prostaglandyna E1, przeciwciała antyfosfolipidowe, reperfuzja, skurcz naczyniowy, tętniak aorty brzusznej, tętnica krezkowa dolna, tętnica krezkowa górna, wolne rodniki tlenowe, wstrząs septyczny, zaburzenia rytmu serca, zakrzepica żylna, zapalenie naczyń, zapalenie niedokrwienne jelita grubego, zapalenie otrzewnej, zator tętniczy, zgięcie śledzionowe