Właściwości farmakodynamiczne lanreotydu

Lanreotyd, występujący w produkcie leczniczym Myrelez, jest oktapeptydem należącym do grupy farmakoterapeutycznej hormonów podwzgórza, somatostatyny i jej analogów (kod ATC: H01C B03). Stanowi syntetyczny analog naturalnie występującej w organizmie somatostatyny, jednakże charakteryzuje się wyższą aktywnością biologiczną oraz znacząco dłuższym czasem działania w porównaniu do endogennego hormonu.¹

Mechanizm działania na poziomie receptorowym

Podobnie jak somatostatyna, lanreotyd wykazuje właściwości inhibitora różnorodnych funkcji endokrynnych, neuroendokrynnych, egzokrynnych i parakrynnych. Kluczowe dla mechanizmu działania jest wysokie powinowactwo lanreotydu do ludzkich receptorów somatostatynowych (SSTR) typu 2 i 5, przy jednoczesnym obniżonym powinowactwie do receptorów SSTR 1, 3 i 4. To selektywne oddziaływanie z receptorami SSTR 2 i 5 uznaje się za główny mechanizm odpowiedzialny za hamowanie wydzielania hormonu wzrostu (GH).²

Wpływ na układ endokrynny

Lanreotyd wywiera znaczący wpływ na funkcjonowanie układu endokrynnego, szczególnie w zakresie kontroli wydzielania różnych hormonów i peptydów. Wykazano, że substancja ta skutecznie obniża stężenie prolaktyny u pacjentów z akromegalią poddanych przewlekłej terapii.³

Wpływ na układ pokarmowy

Lanreotyd, podobnie jak naturalna somatostatyna, wykazuje ogólne działanie hamujące na czynność zewnątrzwydzielniczą. W szczególności hamuje podstawowe wydzielanie następujących substancji biologicznie czynnych:

• Motylina – peptyd regulujący motorykę przewodu pokarmowego
• GIP (żołądkowy peptyd hamujący) – hormon wpływający na metabolizm glukozy
• Polipeptyd trzustkowy – hormon regulujący funkcje zewnątrzwydzielnicze trzustki

Co istotne, lanreotyd nie wykazuje znaczącego wpływu na wydzielanie sekretyny i gastryny na czczo.⁴

Badania farmakodynamiczne wykazały, że lanreotyd istotnie hamuje poposiłkowy wzrost przepływu krwi w tętnicy krezkowej górnej oraz żyle wrotnej, co ma znaczenie dla hemodynamiki układu trzewnego. Ponadto, substancja ta znacząco obniża stymulowane prostaglandyną E1 wydzielanie wody oraz elektrolitów (sodu, potasu i chlorków) do światła jelita czczego, wpływając tym samym na procesy absorpcji i sekrecji w przewodzie pokarmowym.⁵

Wpływ na markery nowotworowe

U pacjentów z guzami neuroendokrynnymi żołądkowo-jelitowo-trzustkowymi (GEP-NET), którzy charakteryzują się podwyższonym stężeniem specyficznych markerów nowotworowych, lanreotyd skutecznie zmniejsza stężenie:

• Chromograniny A w osoczu – marker guzów neuroendokrynnych
• 5-HIAA (kwasu 5-hydroksyindolooctowego) w moczu – metabolit serotoniny, podwyższony w zespole rakowiaka

Ta właściwość lanreotydu ma istotne znaczenie zarówno diagnostyczne, jak i w monitorowaniu skuteczności leczenia u pacjentów z GEP-NET.⁶

Skuteczność kliniczna w akromegalii

Skuteczność kliniczną lanreotydu w leczeniu akromegalii potwierdzono w badaniu otwartym, w którym produkt leczniczy podawano w dawce 120 mg co 28 dni przez okres 48 tygodni. W badaniu wzięło udział 90 pacjentów z akromegalią, którzy nie byli wcześniej leczeni i u których zdiagnozowano makrogruczolaka przysadki. Z badania wykluczono pacjentów, u których planowano przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego przysadki lub radioterapii w trakcie trwania obserwacji.⁷

Wpływ na parametry biochemiczne

Terapia lanreotydem prowadziła do znaczącej normalizacji parametrów biochemicznych u pacjentów z akromegalią:

• Poziomy GH poniżej 2,5 µg/l osiągnięto u 77,8% pacjentów
• Normalizację poziomów IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu 1) zaobserwowano u 50% pacjentów
• Jednoczesną normalizację poziomów IGF-1 i obniżenie GH poniżej 2,5 µg/l stwierdzono u 43,5% pacjentów

Zarówno wczesne, jak i trwałe obniżenie tych parametrów obserwowano już od 12. tygodnia terapii.⁸

Wpływ na objętość guza

Istotne zmniejszenie objętości gruczolaka przysadki obserwowano u większości pacjentów poddanych terapii lanreotydem:

• Redukcję objętości guza o ≥20% stwierdzono u 63% pacjentów (95% CI: 52% – 73%)
• Średnie procentowe zmniejszenie objętości guza w 48. tygodniu terapii wyniosło 26,8%

Efekt zmniejszenia objętości guza był zauważalny już od wczesnych etapów terapii i utrzymywał się w trakcie całego okresu leczenia.⁹

Wpływ na objawy kliniczne

Terapia lanreotydem prowadziła również do wyraźnej poprawy w zakresie objawów klinicznych akromegalii. Większość pacjentów zgłaszała istotne ustąpienie charakterystycznych dolegliwości, takich jak:

• Zmęczenie – powszechny objaw związany z zaburzeniami metabolicznymi w akromegalii
• Nadmierne pocenie się – wynikające z nasilonych procesów metabolicznych
• Bóle stawów – związane z przerostem chrząstek i tkanek okołostawowych
• Obrzęk tkanek miękkich – spowodowany retencją płynów i proliferacją tkanki łącznej

Ustąpienie tych objawów istotnie poprawiało jakość życia pacjentów z akromegalią poddanych terapii lanreotydem.¹⁰