skłonności samobójcze
Skłonności samobójcze (myśli samobójcze) to myśli i rozważania dotyczące odebrania sobie życia, które mogą występować z różnym nasileniem – od przelotnych myśli przez konkretne plany, aż po próby samobójcze. Stanowią one poważny problem kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji.
Czynniki ryzyka skłonności samobójczych obejmują zaburzenia psychiczne (szczególnie depresję, chorobę afektywną dwubiegunową, schizofrenię, zaburzenia osobowości i uzależnienia), wcześniejsze próby samobójcze, samobójstwa w rodzinie, traumatyczne doświadczenia, izolację społeczną oraz przewlekłe choroby somatyczne. Mężczyźni częściej dokonują skutecznych samobójstw, podczas gdy kobiety częściej podejmują próby samobójcze.
Diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad psychiatryczny z bezpośrednim pytaniem o myśli samobójcze, ocenę nasilenia i konkretności planów, dostępności metod oraz czynników ochronnych. Kluczowa jest ocena ryzyka samobójczego z wykorzystaniem wystandaryzowanych narzędzi, takich jak Skala Ryzyka Samobójczego Becka czy Kwestionariusz Myśli Samobójczych Reynoldsa.
Postępowanie wobec pacjenta ze skłonnościami samobójczymi zawsze wymaga pilnej interwencji. W przypadku wysokiego ryzyka konieczna jest hospitalizacja psychiatryczna, często w trybie nagłym. Leczenie obejmuje farmakoterapię (leki przeciwdepresyjne, stabilizatory nastroju, leki przeciwpsychotyczne), psychoterapię (poznawczo-behawioralna, dialektyczno-behawioralna) oraz wsparcie społeczne i psychoedukację rodziny.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Milukante
Montelukast, zawarty w leku Milukante, jest stosowany w leczeniu astmy, jednak nie jest przeznaczony do leczenia ostrych napadów astmy, które wymagają stosowania krótkodziałających β-agonistów wziewnych jako leków ratunkowych. Nie należy stosować montelukastu jako nagłego zamiennika glikokortykosteroidów, a wszelkie zmiany w terapii glikokortykosteroidami powinny być prowadzone pod ścisłym nadzorem lekarskim. W trakcie terapii istnieje ryzyko wystąpienia układowej eozynofilii i zespołu Churga-Straussa, szczególnie przy zmniejszaniu dawki lub odstawianiu doustnych kortykosteroidów, co wymaga monitorowania objawów takich jak eozynofilia, wysypka naczyniowa, pogorszenie objawów płucnych, zaburzenia rytmu serca oraz neuropatie. Pacjenci z nadwrażliwością na kwas acetylosalicylowy powinni unikać NLPZ, gdyż montelukast nie eliminuje tej nadwrażliwości.
antagonista receptora leukotrienowego, depresja, eozynofilia, eozynofilia układowa, galaktozemia, glikokortykosteroid, krótko działający β-agonista, laktoza jednowodna, lek ratunkowy, montelukast doustny, montelukast sodowy, nadwrażliwość na ASA, neuropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, nietolerancja fruktozy, nietolerancja galaktozy, objawy płucne, ostry napad astmy, powikłanie kardiologiczne, skłonności samobójcze, wysypka naczyniowa, zaburzenia neuropsychiatryczne, zaburzenia zachowania, zapalenie naczyń, zespół Churga-Straussa, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Alpraxil
Alpraxil (alprazolam) jest benzodiazepiną o krótkim czasie działania, stosowaną głównie w terapii zaburzeń lękowych i napadów paniki. Zaleca się, aby terapia trwała maksymalnie 2-4 tygodnie, a ewentualne przedłużenie wymaga szczegółowej oceny klinicznej. Konieczne jest stopniowe zmniejszanie dawki, aby uniknąć objawów odstawienia, które mogą obejmować ból głowy, bóle mięśni, skrajny lęk, dezorientację, a w cięższych przypadkach omamy czy napady padaczkowe. Alprazolam może prowadzić do rozwoju zależności psychicznej i fizycznej, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu i wyższych dawkach. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z historią nadużywania substancji, depresją, skłonnościami samobójczymi oraz u osób starszych, u których ryzyko sedacji i upadków jest zwiększone. U pacjentów z niewydolnością oddechową, nerkową lub wątrobową wskazane jest stosowanie zmniejszonych dawek.
alprazolam, amnezja następcza, ataksja, benzodiazepiny długodziałające, depersonalizacja, depresja oddechowa, derealizacja, działanie przeciwlękowe, działanie uspokajające, efekt z odbicia, hipomania, jaskra zamkniętego kąta, nadużywanie leków, napady paniki, niewydolność oddechowa, niewydolność wątroby, objawy odstawienia, ośrodkowy układ nerwowy, padaczka, reakcje paradoksalne, sedacja, skłonności samobójcze, tolerancja na leki, uzależnienie od leków, zależność psychiczna - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Montelukast Aurovitas
Montelukast Aurovitas nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy i nie powinien zastępować krótkodziałających β-agonistów wziewnych stosowanych doraźnie. Nagłe odstawienie kortykosteroidów wziewnych lub doustnych na rzecz montelukastu jest niewskazane, gdyż brak jest dowodów na możliwość redukcji dawki kortykosteroidów doustnych podczas terapii montelukastem. U pacjentów stosujących montelukast może wystąpić układowa eozynofilia z objawami zapalenia naczyń (zespół Churga-Strauss), szczególnie po zmniejszeniu dawki lub przerwaniu glikokortykosteroidów doustnych. Należy monitorować objawy takie jak eozynofilia, wysypka naczyniowa, pogorszenie funkcji płucnych, powikłania kardiologiczne oraz neuropatie, a w przypadku ich wystąpienia zweryfikować schemat leczenia.
aspartam, depresja, eozynofilia, fenyloalanina, fenyloketonuria, kortykosteroid wziewny, krótko działający β-agonista, montelukast, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, neuropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy płucne, ostry napad astmy, powikłania kardiologiczne, skłonności samobójcze, układowa eozynofilia, wysypka naczyniowa, zaburzenia neuropsychiatryczne, zapalenie naczyń, zespół Churga-Strauss - Leksykon substancji czynnych
Tetrabenazyna – Przeciwwskazania stosowania
Tetrabenazyna (lek Tetmodis, 25 mg tabletki) posiada liczne przeciwwskazania, które należy uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na tetrabenazynę lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (60,8 mg/tabletka). Lek jest przeciwwskazany u pacjentów stosujących rezerpinę oraz inhibitory monoaminooksydazy (IMAO) ze względu na ryzyko interakcji. Nie należy go stosować u chorych z parkinsonizmem, guzem chromochłonnym (pheochromocytoma), guzami zależnymi od prolaktyny (np. gruczolaki przysadki, rak piersi) oraz u osób z zaburzeniami czynności wątroby, gdyż metabolizm tetrabenazyny odbywa się głównie w wątrobie. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nieleczoną depresją, skłonnościami samobójczymi oraz w okresie karmienia piersią ze względu na ryzyko nasilenia objawów depresyjnych i przenikanie substancji do mleka matki.
depresja, gruczolak przysadki mózgowej, guz chromochłonny, guzy zależne od prolaktyny, inhibitory monoaminooksydazy, karmienie piersią, katecholaminy, laktoza, myśli suicydalne, nadwrażliwość, ośrodkowy układ nerwowy, parkinsonizm, pheochromocytoma, prolaktyna, przełom nadciśnieniowy, rak piersi hormonozależny, rezerpina, skłonności samobójcze, Tetmodis, tetrabenazyna, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia depresyjne, zaburzenia równowagi, zaburzenia ruchowe - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Romilast
Podczas terapii montelukastem należy zachować szczególną ostrożność ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych o charakterze neuropsychiatrycznym, takich jak zmiany w zachowaniu, depresja oraz skłonności samobójcze, które mogą utrzymywać się przy kontynuacji leczenia. W przypadku pojawienia się tych objawów zaleca się natychmiastowe przerwanie terapii. Montelukast nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy; pacjent powinien mieć dostęp do krótkodziałającego β2-agonisty wziewnego, a zwiększone zapotrzebowanie na ten lek wymaga pilnej konsultacji lekarskiej. Nie należy nagle zastępować glikokortykosteroidów doustnych lub wziewnych montelukastem, gdyż brak jest danych klinicznych potwierdzających możliwość redukcji dawki glikokortykosteroidów podczas jednoczesnego stosowania montelukastu.
antagonista receptora leukotrienowego, aspartam, beta-agonista krótko działający, eozynofilia układowa, fenyloketonuria, glikokortykosteroid, granulocyt kwasochłonny, mannitol, montelukast, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, neuropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy płucne, ostry napad astmy, powikłanie kardiologiczne, skłonności samobójcze, wysypka naczyniowa, zaburzenia neuropsychiatryczne, zapalenie naczyń krwionośnych, zespół Churga-Strauss - Leksykon substancji czynnych
Akamprozat – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Akamprozat, substancja czynna Campralu (333 mg tabletki powlekane dojelitowe), jest stosowany w długoterminowej terapii uzależnienia od alkoholu, wspomagając utrzymanie abstynencji po detoksykacji. Nie jest wskazany do leczenia ostrych objawów zespołu odstawienia alkoholowego. Stosowanie u pacjentów poniżej 18 roku życia oraz powyżej 65 lat nie jest zalecane ze względu na brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności. Przeciwwskazaniem jest ciężka niewydolność wątroby, zwłaszcza stopień C wg klasyfikacji Child-Pugh. Produkt zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co jest istotne dla pacjentów z nadciśnieniem tętniczym lub niewydolnością serca. Akamprozat nie wykazuje potencjału uzależniającego, co stanowi ważną zaletę w terapii uzależnień.
akamprozat, choroba wątroby, działania niepożądane, funkcja wątroby, klasyfikacja Child-Pugh, myśli samobójcze, nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, niewydolność wątroby, objawy abstynencyjne, opieka psychiatryczna, potencjał uzależniający, skłonności samobójcze, tabletki powlekane dojelitowe, terapia behawioralna, uzależnienie od alkoholu, zaburzenia depresyjne, zaburzenia psychiczne, zespół odstawienia alkoholowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Dopamar mite
Produkt leczniczy Dopamar mite, zawierający lewodopę z karbidopą w formie o przedłużonym uwalnianiu, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów wcześniej leczonych samą lewodopą. Przed rozpoczęciem terapii należy odstawić lewodopę na co najmniej 12 godzin. Ze względu na specyficzny profil farmakokinetyczny, początek działania może być wolniejszy, a częstość dyskinez w zaawansowanym stadium choroby Parkinsona jest wyższa (16,5%) niż przy stosowaniu preparatów o natychmiastowym uwalnianiu (12,2%). Należy monitorować występowanie ruchów mimowolnych, zaburzeń psychicznych, depresji oraz epizodów nagłego zasypiania, które mogą wymagać zmniejszenia dawki lub przerwania leczenia. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobami układu krążenia, płuc, nerek, wątroby, jaskrą, a także z historią drgawek czy krwawych wymiotów. W trakcie terapii konieczna jest okresowa ocena funkcji wątroby, nerek, układu krwiotwórczego i krążenia.
astma oskrzelowa, bilirubina, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, ciała ketonowe, czerniak, czynność wątroby, dehydrogenaza mleczanowa, dopamina, dyskineza, fosfataza zasadowa, hematokryt, hemoglobina, jaskra z szerokim kątem, karbidopa, kinaza kreatynowa, lewodopa, nagłe zasypianie, oksydaza glukozy, pląsawica Huntingtona, ruchy mimowolne, skłonności samobójcze, stan psychotyczny, sztywność mięśni, test Coombsa, układ krwiotwórczy, układ pozapiramidowy, zaburzenia kontroli impulsów, zaburzenia ruchowe, zaburzenia rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, zespół dysregulacji dopaminowej, złośliwy zespół neuroleptyczny, znieczulenie ogólne - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 60 mg 60 mg
Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu Medikinet CR jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (139,20 mg – 159,22 mg w dawce 60 mg), co jest istotne u osób z nietolerancją cukrów. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra w każdej postaci ze względu na ryzyko podwyższenia ciśnienia wewnątrzgałkowego. Leku nie należy stosować u pacjentów z guzem chromochłonnym, nadczynnością tarczycy, tyreotoksykozą oraz w trakcie i przez co najmniej 14 dni po odstawieniu nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO z powodu ryzyka przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, przeciwwskazania obejmują ciężkie zaburzenia psychiczne, takie jak ciężka depresja, jadłowstręt psychiczny, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I oraz zaburzenia osobowości typu borderline.
ADHD, anomalia naczyniowa, antagonista receptora H2, bezkwaśność żołądka, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dysfagia, guz chromochłonny, inhibitor pompy protonowej, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, lek zobojętniający kwas żołądkowy, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, nietolerancja cukrów, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia odżywiania, zaburzenia osobowości, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 18 mg
Lek Atenza (metylofenidat) posiada liczne bezwzględne przeciwwskazania, które klinicysta musi uwzględnić przed rozpoczęciem terapii u pacjentów z zespołem nadpobudliwości psychoruchowej. Należą do nich nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym laktozę jednowodną (3,4–6,8 mg w zależności od dawki: 18–54 mg). Przeciwwskazania endokrynologiczne obejmują guz chromochłonny nadnerczy oraz nadczynność tarczycy/tyreotoksykozę. Stosowanie leku jest bezwzględnie przeciwwskazane podczas terapii nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO lub w okresie krótszym niż 14 dni od ich odstawienia ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego. Ponadto, Atenza jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi (np. ciężka depresja, psychozy, mania, schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa typu I), a także u osób z poważnymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, dławica piersiowa, kardiomiopatie, czy zaburzenia rytmu serca, ze względu na ryzyko zaostrzenia tych stanów.
anoreksja, arytmia, choroba afektywna dwubiegunowa, ciśnienie wewnątrzgałkowe, depresja, dławica piersiowa, działanie sympatykomimetyczne, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, labilność emocjonalna, mania, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niedokrwienie mięśnia sercowego, nietolerancja laktozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, pheochromocytoma, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, skurcz naczyń, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, zaburzenia psychopatyczne, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół nadpobudliwości psychoruchowej - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 45 mg
Przed rozpoczęciem terapii metylofenidatem w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Atenza konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu w celu wykluczenia przeciwwskazań. Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na chlorowodorek metylofenidatu lub substancje pomocnicze, w tym laktozę (3,4–6,8 mg w zależności od dawki). Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest jaskra ze względu na ryzyko wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego. Endokrynologicznie nie należy stosować leku u chorych z guzem chromochłonnym nadnerczy oraz nadczynnością tarczycy lub tyreotoksykozą, ze względu na ryzyko przełomu nadciśnieniowego i nasilenia objawów. Metylofenidat jest także przeciwwskazany podczas stosowania nieselektywnych, nieodwracalnych inhibitorów MAO oraz w okresie 14 dni po ich odstawieniu, z uwagi na ryzyko gwałtownego wzrostu ciśnienia tętniczego.
chlorowodorek metylofenidatu, choroba afektywna dwubiegunowa, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciśnienie wewnątrzgałkowe, cukrzyca, dławica piersiowa, epizod maniakalny, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, katecholaminy, laktoza jednowodna, mania, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, nieprawidłowy zapis EEG, niewydolność serca, objawy psychotyczne, padaczka, próg drgawkowy, przełom nadciśnieniowy, reakcja alergiczna, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, udar, wrodzona wada serca, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia hemodynamiczne, zaburzenia łaknienia, zaburzenia lękowe, zaburzenia lipidowe, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia psychopatyczne, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia zachowania, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orilukast
Orilukast (montelukast 5 mg w formie tabletek do rozgryzania i żucia) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia działań niepożądanych o charakterze neuropsychiatrycznym, takich jak zmiany w zachowaniu, depresja oraz skłonności samobójcze, które mogą utrzymywać się przy kontynuacji terapii. W przypadku pojawienia się tych objawów konieczne jest natychmiastowe przerwanie leczenia. Lek nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy – w takich sytuacjach należy stosować krótko działające wziewne beta-agonisty. Nagłe odstawienie kortykosteroidów i zastąpienie ich montelukastem jest niewskazane, gdyż brak jest danych potwierdzających możliwość redukcji dawki kortykosteroidów podczas terapii montelukastem.
antagonista receptora leukotrienowego, astma aspirynowa, beta-agonista wziewny, eozynofilia układowa, fenyloketonuria, kortykosteroid wziewny, montelukast, montelukast sodowy, niesteroidowy lek przeciwzapalny, objawy płucne, ostry napad astmy, powikłanie kardiologiczne, skłonności samobójcze, tabletka do rozgryzania, wysypka naczyniowa, zdarzenia neuropsychiatryczne, zespół Churga-Strauss - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Atenza 27 mg
Metylofenidat, substancja czynna leku Atenza w formie tabletek o przedłużonym uwalnianiu, posiada liczne przeciwwskazania, które należy bezwzględnie uwzględnić przed rozpoczęciem terapii. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na chlorowodorek metylofenidatu lub substancje pomocnicze (w tym laktozę jednowodną w dawkach od 3,4 mg do 6,8 mg w zależności od dawki leku), jaskrę, guz chromochłonny nadnerczy, nadczynność tarczycy, stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz okres 14 dni po ich odstawieniu), a także szereg poważnych zaburzeń psychiatrycznych (ciężka depresja, anoreksja, skłonności samobójcze, objawy psychotyczne, ciężkie zaburzenia nastroju, schizofrenia, zaburzenia osobowości borderline, niekontrolowana choroba afektywna dwubiegunowa typu I). Metylofenidat może nasilać objawy tych schorzeń oraz wywoływać poważne powikłania, w tym ryzyko przełomu nadciśnieniowego i destabilizacji stanu psychicznego.
Przeciwwskazania dotyczą również licznych schorzeń układu sercowo-naczyniowego, takich jak ciężkie nadciśnienie tętnicze, niewydolność serca, zarostowa choroba tętnic, dławica piersiowa, znaczące zaburzenia hemodynamiczne wrodzonych wad serca, kardiomiopatie, przebyty zawał mięśnia sercowego, zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca oraz kanałopatie. Ponadto, lek jest przeciwwskazany u pacjentów z chorobami naczyniowymi mózgu, w tym z tętniakiem, zapaleniem naczyń, przebytym udarem czy innymi nieprawidłowościami naczyniowymi. W przypadku umiarkowanego nadciśnienia, zaburzeń rytmu o mniejszym nasileniu, choroby afektywnej dwubiegunowej typu II lub dobrze kontrolowanej typu I, a także padaczki i stanów obniżających próg drgawkowy, stosowanie leku wymaga szczególnej ostrożności i indywidualnej oceny korzyści i ryzyka, często z konsultacją specjalistyczną. Zawartość laktozy w preparacie (od 3,4 mg do 6,8 mg) wyklucza jego stosowanie u pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
anoreksja, choroba afektywna dwubiegunowa, depresja, dławica piersiowa, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitor monoaminooksydazy, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, laktoza, metylofenidat, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość, napad drgawkowy, niedobór laktazy, nietolerancja galaktozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, padaczka, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, zaburzenia łaknienia, zaburzenia nastroju, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Działania niepożądane – Oksazepam TZF 10 mg
Oksazepam TZF (10 mg) wykazuje szerokie spektrum działań niepożądanych o częstości występowania określanej jako nieznana, co oznacza, że nie można ich precyzyjnie oszacować na podstawie dostępnych danych. Do najważniejszych należą reakcje paradoksalne (niepokój psychoruchowy, pobudzenie, agresja, splątanie, omamy), które pojawiają się szczególnie u osób starszych, po spożyciu alkoholu oraz u pacjentów z chorobami psychicznymi. Ponadto, lek może indukować uzależnienie fizyczne i psychiczne, a nagłe odstawienie po długotrwałej terapii może prowadzić do objawów odstawienia i bezsenności z odbicia. Wśród działań niepożądanych układu nerwowego dominują senność, spowolnienie reakcji, zawroty głowy, ataksja, dyzartria oraz zaburzenia pamięci, które najczęściej ustępują po dostosowaniu dawki. Warto również monitorować parametry morfotyczne krwi, funkcję wątroby (aminotransferazy) oraz objawy alergiczne skórne, gdyż mogą wymagać interwencji lub odstawienia leku.
ataksja, benzodiazepina, bezsenność z odbicia, depresja, drżenie, dyzartria, hipotensja, leukopenia, niepamięć następcza, niepokój psychoruchowy, nietrzymanie moczu, nudności, oksazepam, omamy, podwójne widzenie, podwyższone aminotransferazy, pokrzywka, przerost prostaty, psychoza, reakcja anafilaktyczna, reakcja paradoksalna, reakcja skórna, rozmaz krwi, senność, skłonności samobójcze, splątanie, świąd, urojenia, uzależnienie fizyczne i psychiczne, wysypka, zaburzenia czynności wątroby, zaburzenia libido, zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia morfologiczne krwi, zatrzymanie moczu, zespół odstawienia, żółtaczka, zwiotczenie mięśni - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Symkinet MR 40 mg
Metylofenidat w postaci kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu (Symkinet MR) jest przeciwwskazany u pacjentów z jaskrą, guzami chromochłonnymi nadnerczy, nadczynnością tarczycy oraz w trakcie stosowania nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO (oraz przez co najmniej 14 dni po ich odstawieniu) ze względu na ryzyko poważnych powikłań, takich jak przełom nadciśnieniowy. Lek nie powinien być stosowany u osób z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, w tym ciężką depresją, jadłowstrętem psychicznym, skłonnościami samobójczymi, objawami psychotycznymi, maniakalnymi epizodami, schizofrenią, zaburzeniami osobowości typu borderline oraz niekontrolowaną chorobą afektywną dwubiegunową typu I. Ponadto, ze względu na działanie sympatykomimetyczne, Symkinet MR jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkim nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą niedokrwienną serca, kardiomiopatiami, przebytym zawałem mięśnia sercowego, zaburzeniami rytmu serca oraz innymi poważnymi schorzeniami sercowo-naczyniowymi i neurologicznymi, w tym przebytym udarem mózgu czy tętniakiem mózgu.
anomalia naczyniowa, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, ciężkie nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, działanie sympatykomimetyczne, epilepsja, guz chromochłonny nadnerczy, inhibitory monoaminooksydazy, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kardiomiopatia, mania, metylofenidat o zmodyfikowanym uwalnianiu, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na metylofenidat, niedobór sacharazy-izomaltazy, nietolerancja sacharozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar mózgu, wrodzone wady serca, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Orilukast
Montelukast, substancja czynna Orilukastu, wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia zdarzeń neuropsychiatrycznych, takich jak zmiany zachowania, depresja i skłonności samobójcze, które mogą utrzymywać się przy kontynuacji terapii. W przypadku ich pojawienia się konieczne jest przerwanie leczenia. Lek nie jest wskazany do leczenia ostrych napadów astmy, gdzie zaleca się stosowanie krótko działających wziewnych beta-agonistów. Nie należy nagle odstawiać kortykosteroidów doustnych lub wziewnych na rzecz montelukastu, gdyż brak jest danych potwierdzających możliwość redukcji ich dawki podczas terapii. U pacjentów leczonych montelukastem rzadko obserwowano układową eozynofilię z objawami zapalenia naczyń (zespół Churga-Strauss), szczególnie po zmniejszeniu lub odstawieniu kortykosteroidów, co wymaga monitorowania i ponownej oceny schematu leczenia w przypadku wystąpienia eozynofilii, wysypki naczyniowej, pogorszenia funkcji płuc, powikłań kardiologicznych lub neuropatii.
antagonista receptora leukotrienowego, astma aspirynowa, depresja, eozynofilia, eozynofilia układowa, fenyloketonuria, kortykosteroidy wziewne, lek przeciwastmatyczny, montelukast, montelukast doustny, neuropatia, niesteroidowe leki przeciwzapalne, objawy płucne, ostry napad astmy, powikłania kardiologiczne, skłonności samobójcze, wysypka naczyniowa, wziewny beta-agonista, zapalenie naczyń, zdarzenia neuropsychiatryczne, zespół Churga-Strauss - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Romilast
Montelukast, stosowany w dawce 4 mg (Romilast), wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych o charakterze neuropsychiatrycznym, takich jak zmiany w zachowaniu, depresja oraz skłonności samobójcze. W przypadku pojawienia się tych objawów leczenie należy natychmiast przerwać. Lek nie jest przeznaczony do leczenia ostrych napadów astmy i nie powinien zastępować glikokortykosteroidów podawanych wziewnie lub doustnie. Pacjenci powinni mieć dostęp do krótkodziałających β-agonistów wziewnych i zgłaszać lekarzowi konieczność zwiększenia ich stosowania, co może wskazywać na zaostrzenie choroby. Ponadto, montelukast może być związany z rzadkimi przypadkami układowej eozynofilii i zespołu Churga-Strauss, objawiającymi się eozynofilią, wysypką naczyniową, pogorszeniem funkcji płuc, powikłaniami kardiologicznymi oraz neuropatią, co wymaga natychmiastowej oceny klinicznej i rewizji terapii.
antagonista receptora leukotrienowego, aspartam, depresja, działanie przeczyszczające, eozynofilia układowa, fenyloalanina, fenyloketonuria, glikokortykosteroid, krótko działający β-agonista, kwas acetylosalicylowy, mannitol, montelukast doustny, nadwrażliwość na kwas acetylosalicylowy, neuropatia, niesteroidowy lek przeciwzapalny, ostry napad astmy, skłonności samobójcze, wysypka naczyniowa, zapalenie naczyń krwionośnych, zdarzenia neuropsychiatryczne, zespół Churga-Strauss, zmiany zachowania - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Medikinet CR 50 mg 50 mg
Lek Medikinet CR (chlorowodorek metylofenidatu) w formie kapsułek o zmodyfikowanym uwalnianiu jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną lub składniki pomocnicze, w tym sacharozę (63,57–159,22 mg na kapsułkę, w preparacie 50 mg: 116,00–132,68 mg). Bezwzględne przeciwwskazania obejmują jaskrę, guz chromochłonny, nadczynność tarczycy, stosowanie nieselektywnych i nieodwracalnych inhibitorów MAO oraz stany po ich odstawieniu przez minimum 14 dni. Ponadto lek jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi (np. ciężka depresja, psychozy, choroba afektywna dwubiegunowa typu I niekontrolowana), poważnymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego (np. ciężkie nadciśnienie, niewydolność serca, choroba niedokrwienna, kardiomiopatie, zawał mięśnia sercowego w wywiadzie) oraz patologią naczyń mózgowych (np. tętniak, udar, zapalenia naczyń). Przeciwwskazaniem jest także przedłużona bezkwaśność żołądka (pH > 5,5) podczas terapii antagonistami receptora H2, inhibitorami pompy protonowej lub lekami zobojętniającymi kwas żołądkowy.
antagoniści receptora H2, bezkwaśność żołądka, chlorowodorek metylofenidatu, choroba afektywna dwubiegunowa, choroba niedokrwienna serca, ciężka depresja, guz chromochłonny, inhibitory monoaminooksydazy, inhibitory pompy protonowej, jadłowstręt psychiczny, jaskra, kanałopatia, kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu, kardiomiopatia, mania, miażdżyca, migrena, nadciśnienie tętnicze, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na substancję czynną, napad drgawkowy, nietolerancja sacharozy, niewydolność serca, objawy psychotyczne, osobowość borderline, padaczka, przełom nadciśnieniowy, schizofrenia, skłonności samobójcze, tętniak mózgu, tyreotoksykoza, udar, wrodzone wady serca, zaburzenia lękowe, zaburzenia naczyń mózgowych, zaburzenia nastroju, zaburzenia rytmu serca, zapalenie naczyń, zarostowa choroba tętnic, zawał mięśnia sercowego