Przeciwwskazania
Atenza 27 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Atenza

Metylofenidat, główna substancja czynna leku Atenza w tabletkach o przedłużonym uwalnianiu, posiada szereg ściśle określonych przeciwwskazań, które wykluczają jego zastosowanie u określonych grup pacjentów. Znajomość tych przeciwwskazań jest kluczowa dla bezpieczeństwa terapii i powinna być szczegółowo analizowana przed rozpoczęciem leczenia.¹

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Stosowanie leku Atenza jest bezwzględnie przeciwwskazane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na chlorowodorek metylofenidatu lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy pamiętać, że produkt zawiera także laktozę jednowodną w różnych ilościach zależnie od dawki (od 3,4 mg do 6,8 mg), co może mieć znaczenie u osób z nietolerancją tego cukru.²

Schorzenia okulistyczne

Jaskra stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania leku Atenza. Metylofenidat może powodować rozszerzenie źrenic i wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego, co u pacjentów z jaskrą mogłoby prowadzić do pogorszenia choroby i potencjalnie nieodwracalnych uszkodzeń wzroku.³

Schorzenia endokrynologiczne

Lek Atenza jest przeciwwskazany u pacjentów z guzem chromochłonnym nadnerczy (pheochromocytoma), gdyż może prowadzić do niebezpiecznego przełomu nadciśnieniowego poprzez nasilone uwalnianie katecholamin.⁴

Również nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza wykluczają możliwość stosowania leku Atenza. Metylofenidat może nasilać objawy tyreotoksykozy poprzez działanie sympatykomimetyczne, co może prowadzić do niebezpiecznej tachykardii i zaburzeń rytmu serca.⁵

Interakcje lekowe

Stosowanie leku Atenza jest przeciwwskazane w czasie terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) oraz w okresie minimum 14 dni od zaprzestania ich przyjmowania. Kombinacja tych leków może spowodować nagły, gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego krwi prowadzący do przełomu nadciśnieniowego, który stanowi stan zagrożenia życia.⁶

Zaburzenia psychiatryczne

Istnieje szereg przeciwwskazań psychiatrycznych do stosowania leku Atenza, które obejmują zarówno aktualne, jak i występujące w przeszłości zaburzenia psychiczne:

• Ciężka depresja – metylofenidat może nasilać objawy depresyjne i zwiększać ryzyko samobójstwa⁷
• Anoreksja i/lub zaburzenia łaknienia – ze względu na działanie hamujące apetyt, lek może pogłębiać istniejące zaburzenia odżywiania⁸
• Skłonności samobójcze – ryzyko nasilenia myśli i tendencji suicydalnych⁹
• Objawy psychotyczne – metylofenidat może wywoływać lub nasilać istniejące objawy psychotyczne¹⁰
• Ciężkie zaburzenia nastroju – w tym mania, która może być indukowana przez metylofenidat¹¹
• Schizofrenia – ze względu na ryzyko nasilenia objawów psychotycznych¹²
• Zaburzenia psychopatyczne i/lub osobowość z pogranicza (borderline) – ze względu na ryzyko destabilizacji stanu psychicznego¹³
• Ciężka lub epizodyczna (typ I) choroba afektywna dwubiegunowa, która nie jest dobrze kontrolowana – ze względu na ryzyko wywołania epizodu maniakalnego lub mieszanego¹⁴

Choroby układu krążenia

Ze względu na działanie sympatykomimetyczne, metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z określonymi schorzeniami układu sercowo-naczyniowego:

• Ciężkie nadciśnienie tętnicze – ryzyko dalszego wzrostu ciśnienia i powikłań sercowo-naczyniowych¹⁵
• Niewydolność serca – metylofenidat może zwiększać obciążenie serca¹⁶
• Zarostowa choroba tętnic – ryzyko pogorszenia perfuzji tkankowej¹⁷
• Dławica piersiowa – ryzyko nasilenia dolegliwości bólowych¹⁸
• Znaczące zaburzenia hemodynamiczne w przebiegu wrodzonej wady serca – ryzyko pogorszenia parametrów hemodynamicznych¹⁹
• Kardiomiopatie – ryzyko nasilenia zaburzeń kurczliwości mięśnia sercowego²⁰
• Przebyty zawał mięśnia sercowego – ryzyko ponownych incydentów niedokrwiennych²¹
• Potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca – ryzyko nasilenia arytmii²²
• Kanałopatie (zaburzenia spowodowane nieprawidłową czynnością kanałów jonowych) – ryzyko nasilenia zaburzeń przewodzenia²³

Schorzenia naczyniowe mózgowe

Metylofenidat jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z następującymi schorzeniami naczyniowymi mózgu:

• Wcześniej istniejące zaburzenia naczyń mózgowych – ryzyko pogorszenia przepływu mózgowego²⁴
• Tętniak mózgu – ryzyko pęknięcia tętniaka wskutek wzrostu ciśnienia tętniczego²⁵
• Nieprawidłowości naczyniowe, w tym zapalenie naczyń – ryzyko nasilenia stanu zapalnego i pogorszenia funkcji naczyń²⁶
• Przebyty udar mózgu – ryzyko ponownego incydentu naczyniowego w mózgu²⁷

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie leku Atenza?

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć indywidualne korzyści względem ryzyka terapii. W wielu z tych przypadków zaleca się odradzenie pacjentowi stosowania leku Atenza na rzecz bezpieczniejszych alternatyw terapeutycznych.

Pacjenci z czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego

Należy odradzić stosowanie leku Atenza pacjentom z umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym, wywiadem rodzinnym nagłych zgonów sercowych w młodym wieku, oraz pacjentom z zaburzeniami rytmu serca o mniejszym nasileniu. W tych przypadkach konieczna jest wnikliwa analiza korzyści i ryzyka oraz konsultacja kardiologiczna przed rozważeniem terapii.²⁸

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową

U pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową typu II lub dobrze kontrolowaną chorobą afektywną dwubiegunową typu I należy zachować szczególną ostrożność. Jeśli pacjent nie jest pod ścisłą opieką psychiatryczną i nie ma ustabilizowanego leczenia normotymicznego, zaleca się odradzenie terapii metylofenidatem, ze względu na ryzyko indukcji epizodu maniakalnego.²⁹

Pacjenci z obciążeniami neurologicznymi

Należy odradzić stosowanie leku Atenza u pacjentów z padaczką oraz u osób z innymi stanami mogącymi obniżać próg drgawkowy. Metylofenidat może zwiększać ryzyko wystąpienia napadów drgawkowych, szczególnie przy współistniejących czynnikach ryzyka.³⁰

Pacjenci z nietolerancją laktozy

Lek Atenza zawiera laktozę jednowodną, dlatego nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, całkowitym brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Ilość laktozy w preparacie waha się od 3,4 mg do 6,8 mg w zależności od dawki leku.³¹