Przeciwwskazania
Atenza 45 mg

Przeciwwskazania stosowania leku Atenza

Przed rozpoczęciem terapii metylofenidatem w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu Atenza należy przeprowadzić szczegółowy wywiad z pacjentem w celu wykluczenia przeciwwskazań do zastosowania tego leku. Wnikliwa analiza stanu klinicznego i historii choroby pacjenta jest niezbędna, by uniknąć potencjalnie niebezpiecznych powikłań związanych z niewłaściwym zastosowaniem produktu leczniczego.¹

Nadwrażliwość na składniki leku

Leku Atenza nie należy stosować u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na chlorowodorek metylofenidatu lub jakąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w preparacie. Należy pamiętać, że tabletki Atenza zawierają laktozę jednowodną w różnych ilościach w zależności od dawki (od 3,4 mg do 6,8 mg), co może mieć znaczenie u pacjentów z nietolerancją tego cukru.²

Schorzenia okulistyczne

Jaskra stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania metylofenidatu. Ze względu na potencjalny wpływ sympatykomimetyczny leku na ciśnienie wewnątrzgałkowe, stosowanie preparatu Atenza u pacjentów z jaskrą może prowadzić do niebezpiecznego pogorszenia tej choroby.³

Zaburzenia endokrynologiczne

Istnieją dwa istotne przeciwwskazania endokrynologiczne do stosowania leku Atenza:

• Guz chromochłonny nadnerczy (pheochromocytoma) – ze względu na ryzyko nasilenia wydzielania katecholamin i wywołania przełomu nadciśnieniowego⁴
• Nadczynność tarczycy lub tyreotoksykoza – metylofenidat może nasilać objawy tych chorób i zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych⁵

Interakcje z inhibitorami MAO

Przeciwwskazane jest stosowanie metylofenidatu w trakcie terapii nieselektywnymi i nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) lub w okresie krótszym niż 14 dni od ich odstawienia. Jednoczesne stosowanie tych leków może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu ciśnienia tętniczego i przełomu nadciśnieniowego.⁶

Zaburzenia psychiczne

Metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z następującymi zaburzeniami psychicznymi (zarówno obecnie występującymi jak i w wywiadzie):

• Ciężka depresja – lek może nasilić objawy depresyjne i zwiększyć ryzyko samobójstwa⁷
• Anoreksja i/lub zaburzenia łaknienia – metylofenidat może nasilić utratę masy ciała⁸
• Skłonności samobójcze – lek może zwiększać ryzyko zachowań autodestrukcyjnych⁹
• Objawy psychotyczne – metylofenidat może nasilać halucynacje, urojenia i inne objawy psychotyczne¹⁰
• Ciężkie zaburzenia nastroju – lek może destabilizować nastrój i nasilać objawy¹¹
• Mania – metylofenidat może wywołać lub nasilić epizod maniakalny¹²
• Schizofrenia – lek może nasilać objawy wytwórcze i pogorszyć przebieg choroby¹³
• Zaburzenia psychopatyczne – metylofenidat może pogorszyć objawy i funkcjonowanie pacjenta¹⁴
• Zaburzenia osobowości z pogranicza (borderline) – lek może nasilać niestabilność emocjonalną i impulsywność¹⁵

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową. Występowanie obecnie lub w przeszłości ciężkiej lub epizodycznej (typ I) choroby afektywnej dwubiegunowej, która nie jest dobrze kontrolowana, stanowi przeciwwskazanie do stosowania metylofenidatu. Lek może przyspieszyć wystąpienie epizodu maniakalnego lub mieszanego u takich pacjentów.¹⁶

Schorzenia układu sercowo-naczyniowego

Ze względu na działanie sympatykomimetyczne metylofenidatu, lek Atenza jest przeciwwskazany u pacjentów z wcześniejszymi zaburzeniami układu sercowo-naczyniowego, takimi jak:

• Ciężkie nadciśnienie tętnicze – metylofenidat może dodatkowo podwyższać ciśnienie tętnicze¹⁷
• Niewydolność serca – lek może zwiększać obciążenie układu krążenia i pogarszać wydolność serca¹⁸
• Zarostowa choroba tętnic – metylofenidat może nasilać objawy niedokrwienia¹⁹
• Dławica piersiowa – lek może wywoływać lub nasilać bóle dławicowe²⁰
• Znaczące zaburzenia hemodynamiczne w przebiegu wrodzonej wady serca – metylofenidat może pogarszać parametry hemodynamiczne²¹
• Kardiomiopatie – lek może negatywnie wpływać na funkcję mięśnia sercowego²²
• Zawał mięśnia sercowego w wywiadzie – metylofenidat zwiększa ryzyko niedokrwienia i powtórnego zawału²³
• Potencjalnie zagrażające życiu zaburzenia rytmu serca – lek może nasilać arytmie²⁴
• Kanałopatie (zaburzenia spowodowane zaburzeniami czynności kanałów jonowych) – metylofenidat może nasilać objawy i zwiększać ryzyko wystąpienia groźnych arytmii²⁵

Zaburzenia naczyń mózgowych

Metylofenidat jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Wcześniej istniejącymi zaburzeniami naczyń mózgowych – lek może nasilać objawy i zwiększać ryzyko powikłań²⁶
• Tętniakiem mózgu – metylofenidat, podwyższając ciśnienie tętnicze, może zwiększać ryzyko pęknięcia tętniaka²⁷
• Nieprawidłowościami naczyniowymi, w tym zapaleniem naczyń – lek może nasilać stan zapalny ściany naczyń²⁸
• Udarem w wywiadzie – metylofenidat może zwiększać ryzyko ponownego udaru²⁹

Sytuacje kliniczne, w których należy odradzić stosowanie leku

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami, istnieją również sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania metylofenidatu lub zalecić szczególną ostrożność podczas terapii:

Zwiększony czynnik ryzyka chorób sercowo-naczyniowych

U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, nawet jeśli nie występują bezwzględne przeciwwskazania, należy zachować szczególną ostrożność przy przepisywaniu leku Atenza. Do czynników zwiększających ryzyko należą:³⁰

• Łagodne i umiarkowane nadciśnienie tętnicze
• Dodatni wywiad rodzinny w kierunku nagłych zgonów sercowych
• Zaburzenia lipidowe
• Otyłość
• Cukrzyca

Nieustabilizowane zaburzenia psychiczne

Pacjenci z zaburzeniami psychicznymi, które nie zostały wymienione jako bezwzględne przeciwwskazania, ale nie są w pełni ustabilizowane, również wymagają szczególnej uwagi. Dotyczy to:³¹

• Łagodnych i umiarkowanych zaburzeń depresyjnych
• Zaburzeń lękowych
• Zaburzeń zachowania
• Zaburzeń adaptacyjnych

Pacjenci z padaczką lub napadami drgawkowymi w wywiadzie

Chociaż padaczka nie jest wymieniona jako bezwzględne przeciwwskazanie, u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lub nieprawidłowym zapisem EEG należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu metylofenidatu, gdyż lek ten może obniżać próg drgawkowy.

Decyzja o zastosowaniu leku Atenza powinna być zawsze poprzedzona wnikliwą analizą stosunku korzyści do ryzyka, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych lub neurologicznych oraz zaburzeniami psychicznymi. W przypadku wątpliwości co do bezpieczeństwa terapii, należy rozważyć alternatywne metody leczenia.³²