Interakcje leku
Atenza 45 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Metylofenidat chlorowodorek, substancja czynna zawarta w produkcie leczniczym Atenza, wykazuje szereg istotnych interakcji z innymi lekami oraz substancjami, które należy uwzględnić podczas planowania terapii. Interakcje te mogą mieć charakter zarówno farmakokinetyczny, jak i farmakodynamiczny, co wymaga szczególnej uwagi lekarzy przepisujących ten lek.¹

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ metylofenidatu na stężenie w osoczu równocześnie stosowanych leków nie został w pełni poznany. Z tego względu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności przy jednoczesnym podawaniu metylofenidatu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym, gdzie nawet niewielkie zmiany stężenia mogą prowadzić do istotnych klinicznie efektów.²

W metabolizmie metylofenidatu udział enzymów cytochromu P450 nie odgrywa istotnej klinicznie roli. Zarówno induktory, jak i inhibitory enzymów cytochromu P450 prawdopodobnie nie mają znaczącego wpływu na farmakokinetykę metylofenidatu. Dodatkowo, enancjomery D i L metylofenidatu nie wykazują istotnego hamowania aktywności enzymów cytochromu P450 1A2, 2C8, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 lub 3A.³

Istnieją jednak doniesienia wskazujące, że metylofenidat może hamować metabolizm następujących grup leków:⁴

• Leki przeciwzakrzepowe pochodne kumaryny – może wystąpić nasilenie działania przeciwzakrzepowego
• Leki przeciwdrgawkowe, takie jak fenobarbital, fenytoina czy prymidon – może dojść do zwiększenia ich stężenia w osoczu
• Leki przeciwdepresyjne, w tym trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny – możliwe zwiększenie stężenia i nasilenie działania tych leków

W przypadku rozpoczynania lub przerywania terapii metylofenidatem u pacjentów przyjmujących wyżej wymienione leki, może zaistnieć konieczność dostosowania ich dawkowania. Wskazane jest również monitorowanie stężenia tych leków w osoczu (lub czasu krzepnięcia w przypadku pochodnych kumaryny).⁵

Interakcje farmakodynamiczne

Leki przeciwnadciśnieniowe: Metylofenidat może zmniejszać skuteczność leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Należy o tym pamiętać przy monitorowaniu ciśnienia tętniczego u pacjentów przyjmujących jednocześnie metylofenidat i leki hipotensyjne.⁶

Leki zwiększające ciśnienie tętnicze krwi: Jednoczesne stosowanie metylofenidatu z lekami, które mogą podwyższać ciśnienie tętnicze, wymaga szczególnej ostrożności. Należy mieć na uwadze możliwość wystąpienia addytywnego efektu presyjnego.⁷

Inhibitory MAO: Stosowanie metylofenidatu jest przeciwwskazane u pacjentów leczonych obecnie lub w ciągu ostatnich 2 tygodni nieselektywnymi, nieodwracalnymi inhibitorami MAO. Jest to spowodowane ryzykiem wystąpienia przełomu nadciśnieniowego, który może stanowić stan zagrażający życiu.⁸

Leki serotoninergiczne: Odnotowano przypadki zespołu serotoninowego podczas jednoczesnego stosowania metylofenidatu i leków o działaniu serotoninergicznym. Istotne jest szybkie rozpoznanie objawów tego zespołu w przypadku konieczności łącznego stosowania tych leków. Przy podejrzeniu zespołu serotoninowego należy niezwłocznie przerwać podawanie metylofenidatu.⁹

Anestetyki halogenowe: W trakcie zabiegów chirurgicznych istnieje ryzyko nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego i przyspieszenia akcji serca przy jednoczesnym stosowaniu metylofenidatu i anestetyków halogenowych. Z tego powodu zaleca się nie stosować metylofenidatu w dniu planowanej operacji.¹⁰

Ośrodkowo działający agoniści receptora alfa-2 (np. klonidyna): Podczas jednoczesnego stosowania metylofenidatu z klonidyną odnotowano ciężkie działania niepożądane, włącznie z przypadkami nagłego zgonu. Bezpieczeństwo długotrwałego stosowania metylofenidatu w skojarzeniu z klonidyną lub innymi ośrodkowo działającymi agonistami receptora alfa-2 nie zostało systematycznie ocenione.¹¹

Leki dopaminergiczne: Zalecana jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu metylofenidatu z lekami dopaminergicznymi, w tym z lekami przeciwpsychotycznymi. Ponieważ główne działanie metylofenidatu polega na zwiększaniu zewnątrzkomórkowego stężenia dopaminy, może on wchodzić w interakcje farmakodynamiczne z bezpośrednimi i pośrednimi agonistami dopaminy (w tym DOPA i trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi) oraz antagonistami dopaminy, w tym lekami przeciwpsychotycznymi.¹²

Interakcje metylofenidatu z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu podczas terapii metylofenidatem może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych dotyczących ośrodkowego układu nerwowego. Jest to wynikiem addytywnego wpływu obu substancji psychoaktywnych na ośrodkowy układ nerwowy.¹³

Badania in vitro wykazały, że stężenia alkoholu przekraczające 10% mogą zwiększać skumulowane uwalnianie metylofenidatu z tabletek Atenza. Kliniczne znaczenie tego zjawiska w odniesieniu do narażenia na metylofenidat po doustnym przyjęciu produktu Atenza w połączeniu z alkoholem nie zostało jeszcze w pełni określone.¹⁴

Z uwagi na potencjalne ryzyko interakcji oraz nasilenia działań niepożądanych, zdecydowanie nie zaleca się spożywania alkoholu podczas leczenia metylofenidatem.¹⁵

Tabela interakcji metylofenidatu z innymi lekami i substancjami

Powyższa tabela przedstawia najważniejsze interakcje metylofenidatu z innymi lekami i substancjami. Należy pamiętać, że lista ta nie jest wyczerpująca, a przy włączaniu nowych leków do terapii pacjenta przyjmującego metylofenidat zawsze należy rozważyć możliwość wystąpienia interakcji.¹⁶